Skawina
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
Rynek w Skawinie | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Aglomeracja | |||||
Prawa miejskie |
1364 | ||||
Burmistrz |
Norbert Rzepisko | ||||
Powierzchnia |
20,5 km² | ||||
Populacja (31.12.2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
12 | ||||
Kod pocztowy |
32-050 | ||||
Tablice rejestracyjne |
KRA | ||||
Położenie na mapie gminy Skawina ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu krakowskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
1206114 | ||||
SIMC |
0951876 | ||||
Urząd miejski Rynek 132-050 Skawina | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
Skawina – miasto w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy Skawina. Miasto jest położone nad rzeką Skawinką, kilkanaście kilometrów na południowy zachód od centrum sąsiedniego Krakowa. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej. Skawina jest największym miastem regionu (województwo Małopolskie) nie będącym siedzibą powiatu.
Według danych Urzędu Miasta i Gminy w Skawinie z 31 grudnia 2023 r. miasto liczyło 22 625 mieszkańców, natomiast obszar całej gminy zamieszkuje 42 011 osób[1]. Powierzchnia miasta wynosi 20,50 km².
Było to miasto opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[2].
W latach 1975–1998 Skawina należała administracyjnie do województwa krakowskiego.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Wschodnia część Skawiny obejmuje Korabniki – dawną wieś służebną dworu krakowskiego. Pozostałością tamtych czasów jest renesansowy, piętrowy dwór-pałac zbudowany w latach 1540–1580 przez Pawła Korytkę.
Powierzchnia miasta wynosi 20,50 km² (1 stycznia 2011)[3].
Skawina leży w dawnej ziemi krakowskiej, stanowiącej część historycznej Małopolski[4].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Oswiecz_et_Zator.jpg/220px-Oswiecz_et_Zator.jpg)
Nazwa miasta pochodzi od nazwy przepływającej przezeń rzeki. Pierwotnie – w latach 1253–1258 – mówiono o niej „Skauina”, po lokacji miasta utrwaliła się nazwa Skawinka. W języku staropolskim słowo „skać” oznaczało „kręcić się”, „toczyć się”, „skartia” zaś – „kręcenie się”, „toczenie się”. Podobne znaczenie miało prasłowiańskie słowo „szkoti”. Natomiast germańskie „skaulon” oznaczało „poruszać się naprzód” lub „pędzić”. Nazwa odpowiada charakterowi rzeki, która wije się licznymi meandrami i ma wartki nurt wzdłuż całego biegu.
Ochrona środowiska
[edytuj | edytuj kod]Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Skawina została sklasyfikowana na dwunastym miejscu listy najbardziej zanieczyszczonych miast Unii Europejskiej[5].
Podejmowane działania samorządu gminy w zakresie likwidacji źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza przyniosły działania skutkujące tym, że w 2023 r.
- Stężenie pyłów PM 10 przekroczyło 50 µg/m3 jedynie przez 16 dni, podczas gdy przepisy krajowe mówią, że nie może przekraczać tej wartości przez 35 dni. Dla porównania, w 2011 r. liczba epizodów smogowych wyniosła 161 dni, w 2018 r. - 91 a w 2022 r. - 32 dni
- Jeszcze w 2017 roku do ciężkiego alarmowego przekroczenia norm dochodziło przez 19 dni w roku. Przez ostatnie 3 lata jakość powietrza w Skawinie ani razu nie przekroczyła poziomu alarmowego
- Pierwszy raz w historii pomiarów w ciągu roku nie nastąpiło przekroczenie poziomu alarmowego - 150 µg/m3 oraz informowania - 100 µg/m3 dla stanów średniodobowych
- Poziom średnioroczny stężenia pyłów PM10 w 2023 r, wyniósł ok. 20 µg/m3 podczas gdy zgodnie z przepisami krajowymi nie może przekraczać 40µg/m3.
Skawina jest jednym z najbardziej monitorowanych miejsc w Małopolsce w zakresie zanieczyszczeń powietrza - poza stacją monitoringową Państwowego Monitoringu Środowiska na ul. Ogrody w Skawinie[6] oraz stacją pomiarową samorządu gminnego na terenie Stadionu Miejskiego w Skawinie (stacja mierzy ilość pyłów oraz stężenie w pyle 16 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w tym benzo(a)piernu) .
Na terenie miasta jak i całej gminy obowiązuje lokalna uchwała antysmogowa[7] która wprowadziła m.in.
- Zakaz eksploatacji dla nowych kotłów i ogrzewaczy na węgiel od 1 stycznia 2022 roku i istniejących od 1 stycznia 2030 roku.
- Zaostrzone wymagania dla nowych kotłów na biomasę (emisja pyłu do 20 mg/m³) i nowych kominków (zamknięta komora spalania, automatyczna regulacja) od 1 stycznia 2023 roku.
- Wymiana kotłów pozaklasowych do końca 2022 roku a kotłów 3 i 4 klasy do końca 2026 roku.
Na terenie miasta znajduje się Obszar Natura 2000 Skawiński Obszar Łąkowy.
We wschodniej części miasta Skawina, w dzielnicy Korabniki, pomiędzy ulicami Graniczną i Łanową znajduje się utworzony 22 marca 2023r. (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego rok 2023, poz. 2303) użytek ekologiczny o nazwie „Zimowit na Rzepniku” o powierzchni 1,05 ha. Teren stanowią wilgotne łąki z rzędu Molinietalia, związku Calthion. Stanowisko powstało w celu ochrony rośliny z gatunku zimowit jesienny (Colchicum autumnale) objętej ochroną częściową, rzadko spotykaną w regionie krakowskim.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Ta sekcja od 2008-06 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
- 5000 p.n.e. – na tę datę szacuje się pierwsze ślady osadnictwa odkryte w okolicach Skawiny.
- 1229 – pierwsza wzmianka o Babicach i Pisarach.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Duchy_of_Auschwitz_border_changes.png/220px-Duchy_of_Auschwitz_border_changes.png)
- 1364 – decyzją króla Kazimierza Wielkiego na terenie miejscowości: Pisary, Babice Nowe i Babice Stare zostało założone miasto Skawina (akt erekcyjny z dnia 22 maja). W listopadzie tego samego roku wydano akt prawny dotyczący budowy w Skawinie kościoła parafialnego (z przylegającą do niego pierwszą w mieście szkołą) – parcelę pod jego budowę podarował król.
- 1471 – opat tyniecki Maciej Skawinka założył w Skawinie szpital (przytułek dla chorych i ubogich), który funkcjonował z przerwami do końca XIX wieku.
- 1493 – najstarszy widok Skawiny w dziele Hartmanna Schedla Liber cronicarum (Kronika świata) wydanym w Norymberdze – w widoku Krakowa znajduje się fragment, który według prof. J. Mitkowskiego przedstawia Skawinę.
- 1500–1600 – powstały pierwsze cechy skawińskie.
- 1651–52 – w Skawinie miała miejsce wielka zaraza, w ciągu dwóch lat liczba mieszkańców zmniejszyła się o ponad połowę.
- 1655 – spalenie Skawiny przez Szwedów (podczas oblężenia Krakowa), zniszczenie m.in. zamku kazimierzowskiego.
- 1683 – miasto było punktem zbornym husarii polskiej, udającej się pod Wiedeń. Przegląd wojsk na rynku skawińskim przez króla Jana III Sobieskiego.
- 1772 – Skawina znalazła się w granicach zaboru austriackiego.
- 1802 – powstał cmentarz parafialny w Skawinie.
- 1815 – wielki pożar miasta (zniszczeniu uległ kazimierzowski kościół parafialny – odbudowano go dopiero w 1826 r.).
- 1816 – kasata klasztoru tynieckiego – Skawina weszła w skład dóbr cesarskich.
- 1831 – epidemia cholery w Skawinie.
- 1873 – kolejna epidemia cholery (w ciągu pięciu dni umarło 300 mieszkańców).
- 1878 – w Skawinie powstała Ochotnicza Straż Pożarna.
- 1884–86 – budowa linii kolejowej.
- 1886 – początki skawińskiego urzędu pocztowego (dotychczas korespondencja przesyłana była przez stację poczty konnej w Mogilanach).
- 1895 – wybudowano Browar Parowy w Skawinie (prowadził działalność do 1915 r.).
- 1896 – założono gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Skawinie (1904–1906 budowa siedziby „Sokoła” na terenie ruin zamku kazimierzowskiego).
- 1900 – wybudowano rafinerię nafty (zakład ten prowadził produkcję w latach 1922–1932).
- 1909 – powstała skawińska Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa „Rola”.
- 1910 – powstał Związek Niewiast Katolickich w Skawinie pod przewodnictwem Zofii Mrozowickiej[8].
- 1910 – powstała Fabryka Środków Kawowych Henryka Francka i Synów SA[9].
- 1914 – wymarsz drużyny (ponad 25 osób) skawińskich Sokołów do Legionów (21 sierpnia).
- 1918 – miasto oswobodzono spod panowania austriackiego.
- 1922 – powstał Klub Sportowy „Skawinka”.
- 1939 – rozpoczęto budowę huty aluminium (otwartej w 1954 r.).
- 1942 – wywiezienie skawińskich Żydów do obozu zagłady w Bełżcu (29 sierpnia).
- 1945 – do Skawiny wkroczyły oddziały 60. Armii I Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej (23 stycznia)[10].
- 1947 – założenie Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Skawinie.
- 1951–1962 – powstało wiele nowych zakładów przemysłowych w Skawinie, m.in. Elektrownia Skawina. Skawina staje się drugim co do wielkości miastem w województwie krakowskim[potrzebny przypis].
- 1980 – oddanie do użytku Hali Widowiskowo-Sportowej w Skawinie.
- 1981 – zamknięcie Wydziału Elektrolizy Huty Aluminium w Skawinie.
- 2000 – honorowe obywatelstwo Miasta Skawina otrzymał bp. Kazimierz Nycz
- 2002 – papież Jan Paweł II podczas kolejnej pielgrzymki po Ojczyźnie zatrzymał się w Skawinie i pobłogosławił miasto, jak również parafie pw. św. Szymona i Judy Tadeusza oraz Miłosierdzia Bożego w Skawinie.
- 2014 – Powstanie parku technologicznego na terenie Skawiny[11].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[12].
- Historyczny układ urbanistyczny;
- kościół pw. św. Szymona i św. Judy, cmentarz przykościelny, figura MB Niepokalanie Poczętej, ogrodzenie, drzewostan;
- kościół filialny pw. Nawiedzenia NPM;
- bożnica ul. Kazimierza Wielkiego;
- zespół dworski, ul. Wyspiańskiego 1: dwór, spichlerz, stodoła, młyn, stajnie, park ze stawami;
- ratusz;
- zespół stacji kolejowej: dworzec, budynek mieszkalny, dawny dom dróżnika;
- dom z dwoma oficynami ul. Konopnickiej 2;
- budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, park miejski;
- dom Rynek 17 z podworcem;
- dom Rynek 18 z oficyną boczną;
- dom Rynek 20.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]- Piramida wieku mieszkańców Skawiny w 2014 roku[13].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Największe zakłady przemysłowe:
- Elektrownia Skawina
- „Grana” sp. z o.o. (dawniej Biogran GmbH) – producent rozpuszczalnej kawy zbożowej Inka
- Lajkonik Snacks S.A. – fabryka produkująca między innymi paluszki Lajkonik
- NPA Skawina (Nowoczesne Produkty Aluminiowe Skawina) (dawniej Huta Aluminium Skawina), oddział Grupy Boryszew
- Nicromet – producent stopów aluminiowych
- Valeo – producent podzespołów samochodowych
- TeamTechnik Production Technology - linie montażowe i testowe[14]
- Bahlsen – producent słodyczy
- Vesuvius – materiały ogniotrwałe
- Frezwid – jeden z najnowocześniejszych zakładów w Europie produkujących frezy i piły
- Ferro S.A. – producent i hurtownik armatury łazienkowej[15]
- Panatoni Europe – magazyny (powstałe po likwidacji Mix Electronics)
Infrastruktura i transport
[edytuj | edytuj kod]- Przez Skawinę przebiega droga DK44, która jest także obwodnicą Skawiny oraz zaczyna swój bieg droga DW953.
- W centrum Skawiny znajduje się dworzec kolejowy Skawina przy linii kolejowej 94 Kraków Płaszów-Oświęcim oraz na dworcu zaczyna swój bieg linia 97 Skawina-Żywiec.
- W zachodniej części miasta na linii kolejowej 94 znajdują się stacje kolejowe Skawina Zachodnia oraz Podbory Skawińskie, a we wschodniej przystanek kolejowy Skawina Jagielnia.
- Miasto jest obsługiwane przez linie autobusowe MPK Kraków oraz komunikację gminną.[16]
- Przez Skawinę przebiega linia Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej SKA2[17] (Kraków Główny - Skawina - Podbory Skawińskie - Oświęcim)
Kultura
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
![Budynek Basenu Camena, Po prawej stronie widoczna zjeżdżalnia.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Basen_Camena_2.png/220px-Basen_Camena_2.png)
![Zdjęcie Pałacyku "Sokół" w Parku Miejskim w Skawinie](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Pa%C5%82acyk_Sok%C3%B3%C5%82_5.jpg/220px-Pa%C5%82acyk_Sok%C3%B3%C5%82_5.jpg)
Centrum Kultury i Sportu
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Centrum Kultury i Sportu w Skawinie to samorządowa instytucja kultury w Skawinie, która powstała w 1992 roku. Główna siedziba CKiS mieści się przy ulicy Żwirki i Wigury 11. Centrum prowadzi działalność kulturalną, sportową, rekreacyjną i turystyczną na terenie i na rzecz mieszkańców gminy Skawina[18]. Ponadto Centrum administruje obiektami: pałacykiem „Sokół”, halą widowiskowo-sportową, ośrodkiem kulturalno-rekreacyjnym „Gubałówka”, dworem ludwikowskim, dwoma boiskami Orlik 2012 oraz stadionem miejskim[19].
Teatr Tańca „IKA”
[edytuj | edytuj kod]![Zdjęcie boiska sportowego z zieloną murawą.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Stadion_Miejski_w_Skawinie.jpg/220px-Stadion_Miejski_w_Skawinie.jpg)
Istniejący od 1992 r. zespół tańca nowoczesnego prowadzony przez instruktorkę tańca Monikę Fliszewską. W ciągu 8 lat istnienia IKA zaprezentowała dwadzieścia układów tanecznych występując podczas imprez wojewódzkich, ogólnopolskich, a także za granicą (Hurth). Zespół był trzykrotnie wyróżniany do udziału w Konińskim Festiwalu Piosenki i Tańca. Za układ „Amadeusz” prezentowany podczas Ogólnopolskiego Konkursu „Odkrywamy talenty” w ramach Festiwalu „Tęczowy Music Box” zespołowi przyznano „Brązową Półnutkę”. W 2000 r. zespół otrzymał aż trzy pierwsze nagrody na:
- Małopolskim Festiwalu Dziecięcych Form Tanecznych i Muzycznych Skawina 2000,
- Międzywojewódzkich Spotkaniach Tanecznych Olkusz 2000,
- VI Ogólnopolskich Konfrontacjach Zespołów Tanecznych Małopolskich 2000.
Folklor
[edytuj | edytuj kod]Ta sekcja od 2008-06 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
![Parkiet hali sportowej z trybunami.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Hala_wn%C4%99trze.png/220px-Hala_wn%C4%99trze.png)
Na wyjątkowość skawińskiego folkloru, poza skrzętnie kultywowanymi obrzędami, składa się oryginalny strój ludowy. Zachowało się niewiele zdjęć i eksponatów pozwalających na jego całkowitą identyfikację. W miarę dokładny opis tego stroju można odnaleźć w dziele Oskara Kolberga z 1871 r. pt. „Lud”. Podaje on tam, że Skawinianki okręcały głowę długim płótnem, które puszczało się na ramiona, gorset miały jasnoniebieski, spódnicę zieloną obszytą na dole taśmami, fartuch w różnych kolorach, a szal (tzw. rantuch) uzupełniał całość stroju. Mężczyźni natomiast sposobem ubierania byli najbardziej zbliżeni do włościan. Nosili granatowe kapoty, haftowane kaftany zwykle zielonego koloru, czapki obszyte wąskim barankiem (czarnym lub popielatym) i nie opasywali się pasami. Po klęsce powstania styczniowego rozpowszechnił się wśród skawińskich kobiet specjalny strój żałobny, mający odzwierciedlać smutek i żałobę. Skawina była ośrodkiem hafciarskim – zachowały się jeszcze gdzieniegdzie elementy tam wykonanych strojów ludowych. W Muzeum Etnograficznym w Krakowie można z kolei podziwiać słynne niegdyś skawińskie meble, a zwłaszcza pięknie malowane skrzynie.
Zwyczaje i obrzędy skawińskie
[edytuj | edytuj kod]Dzięki długoletniej działalności archiwistycznej Towarzystwa Przyjaciół Skawiny zachowało się wiele przekazów dotyczących nieznanych już być może skawińskich zwyczajów i obrzędów. Gdy kończył się np. karnawał i nadchodziły dni zapustne, mający poczucie humoru Skawinianie przebierali się za Żydów, Cyganów, kramarzy, kominiarzy, mężczyźni za kobiety, a kobiety za mężczyzn. Przebierańcy chodzili po domach, gdzie śpiewali żartobliwe piosenki i recytowali zabawne wierszyki, a gospodarze częstowali przybyłych żywnością (czasami nawet i wódką...). W czasie zapustów „chodził” też po Skawinie tzw. „Kantek”. Była to kukła ze słomy, okryta płaszczem, pod którym chował się parobek. Z „Kantkiem” chodzono po domach, gdzie żartowano i śpiewano każąc „Kantkowi” wyczyniać rozmaite sztuczki. Podobno od postaci owego „Kantka” wzięło się przezwisko nadane Skawinianom przez mieszkańców okolicznych wiosek. Chcąc im dokuczyć mówili: „Ty skawiński kojtku!...” Zapustne obrzędy były bardzo popularne jeszcze pod koniec XIX w.
Istnieje zwyczaj, związany z Niedzielą Palmową, noszenia do kościoła specjalnie w tym celu przygotowanych palm: w Skawinie były one robione z gałązek kwiatowych trzcinnika lancetowatego oraz z leszczynowych grubych prętów. Po niedzielnej mszy chłopcy z poszczególnych wiosek spod Skawiny dzielili się, a następnie rozpoczynały się... bójki przy pomocy palm pomiędzy poszczególnymi grupami. Palmy miały do metra długości, szczególnie unikano tych z dużą ilością leszczynowych kijów. W następującą po Niedzieli Palmowej środę z poświęconych już palm robiono krzyżyki, które gospodarze wbijali na polach w każdy obsiany kawałek ziemi. Miało to chronić zbiory przed gradobiciem oraz innymi klęskami. Ostatni krzyżyk przybijano do drzwi domu. Kije z palemek były również wykorzystywane w lany poniedziałek, kiedy to chłopcy chodzili z tzw. „buckami”, czyli właśnie tymi kijami. Chodzili do poszczególnych domów i rzucali kije na ziemię. W zamian za to gospodarz ofiarowywał im drobny poczęstunek.
Wielkim wydarzeniem w życiu Skawiny oraz okolicznych wsi był odpust w Tyńcu (święto Piotra i Pawła) – dniu 29 czerwca. Liczne były kramy z zabawkami, piernikami „całuskami”, młodzież bawiła się na karuzelach. Po mszy świętej hucznie bawiono się, było picie piwa, jedzenie lisieckiej kiełbasy i golkowickich kukiełek. Zwyczaj ten, powstały w XIX w., przetrwał aż do lat 30. XX w. Jesienią, w czasie kopania ziemniaków i „brania” lnu, odbywały się tzw. „tłuki”, polegające na tym, że zamożniejsi gospodarze zapraszali ze wsi kilkanaście albo i więcej osób i wspólnymi siłami wykonywano zaplanowane prace. Być może len był uprawiany przez mieszczan w XIX w. nie tylko dla korzyści, a właśnie jako pretekst do wspólnego spędzania długich i chłodnych jesiennych wieczorów. Dzisiaj kontynuacją dawnych obrzędów pozostają jedynie dożynki, organizowane co roku w innej wsi. W ich trakcie przeprowadzane są np. wybory miss Krakowianki przedszkolaków czy też występy zespołów folklorystycznych.
Sport
[edytuj | edytuj kod]Klub Skawinka Skawina został założony w 1922 roku[20]. Największy sukces klubu to gra w III lidze w sezonach 1978/79 oraz 2002/03. Obecnie klub gra w małopolskiej klasie okręgowej.
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Skawina-kosciol_ss_Judy_i_Szymona.jpg/220px-Skawina-kosciol_ss_Judy_i_Szymona.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Church_of_the_Visitation_of_the_Blessed_Virgin_Mary%2C_1_Korabnicka_street%2C_Skawina%2C_Krak%C3%B3w_County%2C_Lesser_Poland_Voivodeship%2C_Poland.jpg/220px-Church_of_the_Visitation_of_the_Blessed_Virgin_Mary%2C_1_Korabnicka_street%2C_Skawina%2C_Krak%C3%B3w_County%2C_Lesser_Poland_Voivodeship%2C_Poland.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Skawina-ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Mi%C5%82osierdzia_Bo%C5%BCego.jpg/220px-Skawina-ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Mi%C5%82osierdzia_Bo%C5%BCego.jpg)
- Parafia św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Skawinie (Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza)
- Parafia Miłosierdzia Bożego w Skawinie-Ogrodach (Kościół Miłosierdzia Bożego z lat 1982–1995. Ośrodek duszpasterski utworzono w 1979 roku. 14 kwietnia 2007 r. został konsekrowany.)
- Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (przez mieszkańców nazywany ''małym kościółkiem'')
- Kościół Krzyża Świętego (nieistniejący drewniany kościół, mieścił się przy drodze do Krakowa i Sidziny w dzielnicy Podlipki)
W 2009 w dzielnicy Korabniki otwarto pierwszy w Polsce dom zakonny Zgromadzenia Sług Miłości – Księży Guanellianów. Mieści się tam kaplica w której odprawiane są Msze święte. Zakon prowadzi również Dom Dziecka.
- prawosławne nabożeństwa prowadzone są w rzymskokatolickim Kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Skawinie przez duchownych z parafii Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie należącej do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego[21].
- zbór „Syloe”. Budynek kościoła powstał w latach 1987–1996[22]. Mieści się w centrum miasta przy ul. Okrężnej 5[23].
- zbór Skawina–Południe,
- zbór Skawina–Północ z Salą Królestwa[24]
Judaizm
[edytuj | edytuj kod]Synagoga Chewra Thilim. Położona na rogu ulic Babetty, Kazimierza Wielkiego oraz Estery. Zbudowana w 1894 roku. Zniszczona podczas II wojny światowej. Budynek pozostał, pełni funkcje usługowe.
Współpraca międzynarodowa
[edytuj | edytuj kod]Miasta i gminy partnerskie[25]:
- Thetford
Anglia
- Roztoky
Czechy
- Hürth
Niemcy
- Turčianske Teplice
Słowacja
- Civitanova Marche
Włochy
- Przemyślany
Ukraina
- Holešov
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Liczba Mieszkańców Miasta i Gminy Skawina – Biuletyn Informacji Publicznych [online], https://bip.malopolska.pl/umigskawina,m,302370,demografia.html [dostęp 2024-07-12] .
- ↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 102.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507.
- ↑ Jarosław Widawski: Miejskie mury obronne w Państwie Polskim do początku XV wieku. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1973, s. 425.
- ↑ Przerażający raport ws. jakości powietrza. Polskie miasta na czele listy. 2016-05-14.
- ↑ Podstawowe informacje o stacji Skawina , os. Ogrody - GIOŚ [online], powietrze.gios.gov.pl [dostęp 2024-03-23] .
- ↑ Biuletyny Informacji Publicznej [online], bip.malopolska.pl [dostęp 2024-03-23] .
- ↑ Oświata Ludowa. Organ Krakowskiego Towarzystwa Oświaty Ludowej, nr III/1911, s. 110–111, 1911 .
- ↑ Fabryka surogatów kawy w Skawinie Czas 1911 nr 309 z 11 lipca s. 3.
- ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939 – 1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, s. 371.
- ↑ Urząd Miasta i Gminy w Skawinie: Rozwój Skawińskiego Obszaru Gospodarczego – Park Technologiczny
- ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-01] .
- ↑ https://bdl.stat.gov.pl/BDL/dane/teryt/tablica#, w oparciu o dane z Banku Danych Lokalnych GUS.
- ↑ Team technik.
- ↑ Baterie łazienkowe i baterie kuchenne [online], www.ferro.pl [dostęp 2017-05-20] (pol.).
- ↑ Vela.net.pl, Komunikacja autobusowa [online], Urząd Miasta i Gminy w Skawinie [dostęp 2023-04-06] (pol.).
- ↑ Koleje Małopolskie [online], Koleje Małopolskie [dostęp 2023-04-06] (pol.).
- ↑ Historia [online] [dostęp 2022-08-22] .
- ↑ Obiekty [online] [dostęp 2022-08-22] .
- ↑ Skarb – Skawinka Skawina [online], www.90minut.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
- ↑ Prawosławne nabożeństwa w Skawinie / Православнi Богослужіння у Скавинi. krakow-cerkiew.pl. [dostęp 2022-07-30].
- ↑ Historia Kościoła Zielonoświątkowego w Skawinie. blizejjezusa.pl. [dostęp 2022-07-30].
- ↑ Kontakt. blizejjezusa.pl. [dostęp 2022-07-30].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-04] .
- ↑ Miasta partnerskie.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Obecne dzielnice Skawiny „Babice stare i nowe” w Słowniku historyczno-geograficznym województwa krakowskiego w średniowieczu (online).
- Skawina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 662 .
- Strona internetowa miasta Skawiny. um.skawina.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-20)].
- Skawina w dokumencie archiwalnym. skawina.polska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-03)].