Bukowno
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
miasto i gmina | |||||
![]() Centrum Miasta | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Prawa miejskie |
1962 | ||||
Burmistrz |
Marcin Cockiewicz | ||||
Powierzchnia |
64,59[1] km² | ||||
Populacja (31.12.2019) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
32 | ||||
Kod pocztowy |
32-332 | ||||
Tablice rejestracyjne |
KOL | ||||
Położenie na mapie powiatu olkuskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
1212011 | ||||
SIMC |
0938404 | ||||
Urząd miejski ul. Kolejowa 1632-332 Bukowno | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
Bukowno (do 1962 Bukowno-Osiedle[3]) – miasto i gmina miejska w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim.
Wieś biskupstwa krakowskiego w powiecie proszowickim w województwie krakowskim w końcu XVI wieku[4]. Do 1975 r. miasto administracyjnie należało do województwa krakowskiego, a w latach 1975–1998 do katowickiego. W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Bukowno.
Bukowno administracyjnie położone jest w zachodniej części województwa małopolskiego, między Krakowem a Katowicami, w jednakowej odległości (około 40 km) od obu miast. Bukowno należy do Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego.
Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto miało 10 106 mieszkańców[2].
Dane ogólne
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Bukowno-rzeka.jpg/240px-Bukowno-rzeka.jpg)
Miasto położone na granicy Wyżyn: Śląskiej i Krakowsko-Częstochowskiej, nad rzekami Biała Przemsza[5], Sztołą i Babą oraz Warwas, wśród lasów liściasto-iglastych. Znajdują się w nim Zakłady Górniczo-Hutnicze cynku i ołowiu Bolesław.
Bukowno jako wieś było znane w XV wieku. Prawa miejskie uzyskało w 1962 roku.
W mieście znajduje się baza sportowo-rekreacyjna z halą sportową i stadionem (Stadion MOSiR Bukowno).
W południowo-wschodniej części miasta (Bukowno Przeń) znajduje się powstały przed 1939 sztucznie zarybiony zalew "Leśny Dwór"[6].
Według danych z roku 2006 Bukowno miało obszar 63,42 km², w tym:
- użytki rolne: 16%
- użytki leśne: 73%
Miasto stanowi 10,19% powierzchni powiatu.
Transport
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/MOs810_WG_23_2016_%28Zaglebiowskie_Zakamarki%29_%28Bukowno%29_%282%29.jpg/240px-MOs810_WG_23_2016_%28Zaglebiowskie_Zakamarki%29_%28Bukowno%29_%282%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Bukowno.Kolejowa.jpg/240px-Bukowno.Kolejowa.jpg)
Przez miasto przebiegają dwutorowa linia kolejowa PKP Katowice – Sosnowiec – Olkusz – Kielce, ze stacją osobowo-towarową Bukowno i przystankiem Bukowno Przymiarki. Miasto to jest węzłem kolejowym. W Bukownie funkcjonuje również Linia Hutnicza Szerokotorowa, z mijanką w zachodniej części miasta. Na terenie gminy Bukowno jest 60,2 km dróg, w tym 27,2 km dróg wojewódzkich (zarządzanych przez Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w Katowicach) i 33 km dróg lokalnych miejskich (zarządzanych przez Urząd Miasta).
Na północ od Bukowna, w odległości 5 km przebiega droga krajowa nr 94.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Bukowno-stare.jpg/240px-Bukowno-stare.jpg)
Obszar gdzie obecnie leży Bukowno, leżący przy pograniczu z Krakowem stanowił od dawna ważny rejon gospodarczy. Od średniowiecza Starczynów należał do dóbr olkuskich, natomiast Stare Bukowno (pierwsza wzmianka w 1402 r.) do 1790 r. było własnością biskupów krakowskich i należało do klucza sławkowskiego. W 1795 r. obszar Bukowna dostał się pod zabór austriacki. Po Kongresie wiedeńskim został oddzielony od Krakowa wchodząc w granice ziemi olkuskiej w Królestwie Polskim (1815). W latach późniejszych rozpoczął się proces rozluźniania związków z Krakowem na rzecz powstającego Zagłębia Dąbrowskiego. Choć w latach 1945–1975 Bukowno przynależało administracyjnie do woj. krakowskiego to silny rozwój sieci komunikacyjnej i więzi społecznych wpłynął na pogłębienie wpływów GOP-u, co zostało utrwalone w 1975 r. administracyjną przynależnością do województwa katowickiego. W 1999 r. miasto weszło jednak w skład nowo utworzonego powiatu olkuskiego i podporządkowane tym samym zostało władzy wojewódzkiej w Krakowie.
Data | Wydarzenie |
---|---|
1402 | Wzmianka o Starczynowie (obecnie część Bukowna). |
1470 | Pierwsze wzmianki o wsi Bukowno (dobra biskupów krakowskich) |
XVI w. | Wydobycie rud ołowiu. |
1555 | Żupnik z Olkusza Jost Ludwik Decjusz zbudował huty ołowiu. |
XVIII w. | Otwarcie huty. |
1790 | Osada przechodzi na własność skarbu Polski. |
1795 | Bukowno w zaborze austriackim. |
1809 | Bukowno w Księstwie Warszawskim. |
1815 | Bukowno w Królestwie Polskim. |
1816 | W województwie krakowskim, obwód olkuski. |
1837 | W guberni krakowskiej, powiat olkuski. |
1841 | W guberni kieleckiej, powiat olkuski. |
1845 | W guberni radomskiej, powiat olkuski. |
1867 | W guberni kieleckiej, powiat olkuski. |
XIX w. | Ośrodek górnictwa cynku i ołowiu, działały kopalnie „Ulisses”. „Leonidas” i „Jerzy”. |
1885 | budowa Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej. |
1919 | W województwie kieleckim, powiat olkuski. |
1945 | W województwie krakowskim, powiat olkuski. |
1950–1953 | Rozwój miejscowości, związany z otwarciem zakładów górniczo-hutniczych „Bolesław”. |
1958 | Utworzenie osiedla o nazwie Bukowno-Osiedle z obszarów wsi Starczynów, Bór Biskupi i Podlesie[7] |
1962 | Nadanie Bukownie-Osiedlu praw miejskich i zmiana nazwy na Bukowno[8] |
1975 | W województwie katowickim. |
1991 | 5 kwietnia – włączenie do miasta sołectw: Stare Bukowno (140,82 ha) i Wodąca (181,41 ha). |
1999 | W województwie małopolskim, powiat olkuski. |
Demografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/ZGH_Boles%C5%82aw_noc%C4%85_1.jpg/240px-ZGH_Boles%C5%82aw_noc%C4%85_1.jpg)
Dane z 30 czerwca 2004[9]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 10 765 | 100 | 5571 | 51,8 | 5194 | 48,2 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] |
169,7 | 87,8 | 81,9 |
- Piramida wieku mieszkańców Bukowna w 2014 roku[10].
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]Przy ulicy Kolejowej znajduje się kościół św. Barbary, wybudowany w roku 1870 obok nieistniejącego już szybu kopalni rudy cynku i ołowiu. W latach pięćdziesiątych XX wieku w konstrukcji zaczęły pojawiać się pęknięcia, spowodowane prowadzoną tuż pod kościółkiem działalność górniczą. W latach osiemdziesiątych XX wieku budowlę zdesakralizowano i przeznaczono do rozbiórki, której nie przeprowadzono[14].
- Kościół polskokatolicki:
- Kościół Wolnych Chrześcijan:
- zbór w Bukownie (ul. Sławkowska 132)[16]
- Świadkowie Jehowy:
- zbór Bukowno-Południe[17]
- zbór Bukowno-Północ (Sala Królestwa Krążek 2)[17][18].
Szkoła
[edytuj | edytuj kod]W Bukownie znajduje się:
- Zespół Szkół nr 1 im. 1000-lecia Państwa Polskiego
- Zespół Szkół nr 2 im. Wł. St. Reymonta
Sport
[edytuj | edytuj kod]W mieście działa klub sportowy Bolesław Bukowno[19] oraz od 2012 roku Ludowy Zespół Sportowy Stare Bukowno, który kontynuuje tradycję KS Bukowianka Bukowno[20].
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Bolesław, Jaworzno, Olkusz, Sławków, Trzebinia
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Miasta partnerskie Bukowna[21]:
Ludzie związani z Bukownem
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz też kategorię:
Znanymi mieszkańcami Bukowna są m.in.:
- Stanisław Pierzynka – działacz Ruchu robotniczego, wiceminister hutnictwa.
- Antoni Norman – duchowny polskokatolicki, od 2011 administrator diecezji krakowsko-częstochowskiej Kościoła Polskokatolickiego w RP.
- Marek Wierzbicki – piłkarz występujący na pozycji obrońcy.
- Edyta Krzemień – aktorka teatralno-musicalowa związana z Teatrem Muzycznym Roma.
- Alan Czerwiński – piłkarz grający na pozycji obrońcy.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2012 r.). [dostęp 2014-04-09].
- ↑ a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-21] .
- ↑ Dz.U. 1957 nr 59, poz. 317.
- ↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
- ↑ Strona główna [online], umbukowno.pl [dostęp 2024-04-22] (pol.).
- ↑ Paweł Mocny: Bukowno. Ekolodzy ostrzegają: zalew Leśny Dwór może lada moment zniknąć! Czy dojdzie do kolejnej katastrofy ekologicznej?. 2022-08-15. [dostęp 2022-09-25].
- ↑ Dz.U. 1957 nr 59 poz. 317
- ↑ Dz.U. z 1962 r. Nr 41, poz. 188
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Bukowno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-10] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Bukowno, parafia p.w. św. Andrzeja Boboli [online], diecezja.sosnowiec.pl [dostęp 2024-02-20] .
- ↑ Bukowno Stare, parafia p.w. św. Jana Chrzciciela [online], diecezja.sosnowiec.pl [dostęp 2024-02-20] .
- ↑ Bukowno-Bór Biskupi, parafia p.w. NMP Wspomożycielki Wiernych [online], diecezja.sosnowiec.pl [dostęp 2024-02-20] .
- ↑ Ten kościół opuszczony - został zdesakralizowany. Stoi w Zagłębiu Dąbrowskim!
- ↑ Diecezja krakowsko-częstochowska [online], polskokatolicki.pl [dostęp 2024-02-20] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-11] .
- ↑ Kontakt [online], bukowno.kwch.org [dostęp 2024-02-20] .
- ↑ a b Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-24] .
- ↑ Świadkowie Jehowy w Olkuszu i Bukownie wznawiają publiczną działalność [online], przeglad.olkuski.pl, 27 czerwca 2022 .
- ↑ Miejski Górniczo-Hutniczy Klub Sportowy Bolesław Bukowno. 90minut.pl. [dostęp 2019-04-08].
- ↑ Ludowy Zespół Sportowy Stare Bukowno. 90minut.pl. [dostęp 2020-01-05].
- ↑ BUKOWNO - Urząd Miejski [online], www.umbukowno.pl [dostęp 2021-08-19] .
- ↑ Porozumienie o współpracy partnerskiej pomiędzy Gminą Ustka a Miastem Bukowno. umbukowno.pl. [dostęp 2020-01-05].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Bukowno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 272 .
- Bukówno (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 471 .
- Starczynów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 232 .