Karl Veur
Reizh pe jener | paotr ![]() |
---|---|
Bro ar geodedouriezh | Rouantelezhioù ar Franked ![]() |
Anv ganedigezh | Karlus ![]() |
Titl noblañs | Roue ar Franked, King of Lombards, Impalaer roman germanek ![]() |
Anv | Charles Ier ![]() |
Deiziad ganedigezh | 740s ![]() |
Lec'h ganedigezh | Rouantelezhioù ar Franked ![]() |
Deiziad ar marv | 28 Gen 814 ![]() |
Lec'h ar marv | Aachen ![]() |
Abeg ar marv | kleñved ![]() |
Lec'h douaridigezh | Aachen Cathedral, Palatine Chapel ![]() |
Tad | Pepin Grenn ![]() |
Mamm | Bertrada Laon ![]() |
Breur pe c'hoar | Gisela (757-810), Adelais, Chrothais, Karloman Iañ, Pepin ![]() |
Pried | Desiderata Lombardia, Hildegard Vintzgau, Fastrada, Luitgard, rouanez ar Franked, Himiltrude ![]() |
Kompagnun(ez) | Regina, Himiltrude, Madelgard, Gersuinda, Ethelind ![]() |
Familh | Karolingidi ![]() |
Yezhoù komzet pe skrivet | latin, gresianeg, frankeg ![]() |
Micher | monark, penndiern ![]() |
Karg | dug Bavaria, Roue ar Franked, King of Lombards, Impalaer roman germanek ![]() |
Appointed by | Leon III ![]() |
Relijion | Iliz katolik roman, kristeniezh ![]() |
Stad ar c'hanonizasion | Gwenvidig ![]() |
Gouel | 18 Genver ![]() |
Deiziad echuiñ | 814 ![]() |
Present in work | Orlando furioso ![]() |
Prantad | Early Middle Ages ![]() |
Statud e wirioù aozer | Ar gwirioù aozer ne dalvezont ket ken ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Charlemagne_and_Pope_Adrian_I.jpg/220px-Charlemagne_and_Pope_Adrian_I.jpg)
Karl Veur (742- Aachen, 28 a viz Genver 814), anvet Charlemagne e galleg, Charlemagne pe Charles the Great e saozneg, Karl der Große en alamaneg, ha Carolus Magnus e latin, a voe roue ar Franked (771-814) hag Impalaer ar C’hornôg (800-814). Sellet e vez outañ hiziv, koulz e Bro-C'hall hag en Alamagn, evel unan eus diazezourien pep hini eus an div vro-se.
E vuhez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Mab henañ Pepin Grenn e oa Karl, ha ganet e oa bet, war a greder, d’ar 1añ a viz Ebrel 742. Met hervez istorourien zo e vije bet kentoc’h e 747 pe e 748. Ren a reas war ar Franked war-lerc’h marv e vreur Karloman Iañ (771).
Tagañ a reas al Lombarded annezet en hanternoz Italia (774). Gant ar brezel aloubidigezh-se e voe diskouezet e oa deuet galloud ar rouaned frank da vezañ bras : Karl Veur a gemeras an anv a roue al Lombarded. A-hed e vuhez e voe Karl-Veur o vrezeliañ. Aloubiñ a reas bro ar Saksoned en hanternoz Alamagn ha lakaat anezho da dreiñ da gristenien. Lakaat a reas, goude se, ar Friziz da sujañ hag aloubiñ a reas Panonia. Klask a reas aloubiñ Spagn, met ne voe ket trec’h a-enep ar vuzulmaned a oa eno. Dont a reas a-benn koulskoude da grouiñ un takad anvet Marca Hispanica (Marz Spagn), war an harzoù etre e impalaeriezh ha Spagn. En hevelep doare e klaskas aloubiñ Breizh ha dont a-benn da grouiñ Marz Breizh (789-790), un takad evit mirout ouzh ar Vretoned da vont pelloc’h war-zu ar reter, hag ennañ broioù Naoned, Roazhon ha Gwened. Dindan beli ur c’hont e oa bet lakaet Marz Breizh. Unan anezho e voe Rolant, un niz da Garl Veur, an hini a voe lazhet e Roncevaux (771), pa oa armeoù an impalaer o klask aloubiñ Spagn.
Ken bras e oa deuet e zomani da vezañ ma soñjas adsevel Impalaeriezh roman ar C'hornôg. Gant ar Pab e voe kurunet impalaer e Roma d’ar 25 a viz Kerzu 800. Evel-se e oa lakaet Impalaeriezh ar Garolingidi war ar memes live hag impalaeriezh Bizantion ha Kalifelezh Baghdad.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Charlemagne.jpg/220px-Charlemagne.jpg)
Kenderc’hel a reas Karl Veur gant labour e dad evit kempenn mererezh ar vro. Eus Aachen, ma oa e gêr-benn, e veze renet an impalaeriezh gantañ. Kas a rae e pep rannvro un noblañs en e c’hourc’hemenn, anvet missus dominicus (kefridiad ar mestr) hag un eskob. En amzer Karl Veur e voe savet al lur, un unanenn voneiz hag un unanenn bouez. Rannet e oa al lur (moneiz) e 20 gwenneg ha rannet e oa pep gwenneg e 12 diner. Yezh pemdeziek Karl Veur e oa ar frankeg, ur yezh c’hermanek komzet gant ar Franked. Gouzout a rae latin hag un tamm gresianeg ivez. Un doare azginivelezh e voe mare e impalaeriezh. Ne ouie ket skrivañ gwall vat met desket en doa lenn ha broudañ a reas an dud da zeskiñ lenn en-dro dezhañ dre sevel skolioù en e balez. En e amzer e voe adskrivet dornskridoù latin, harpet e voe an arz (adeiladouriezh, lennegezh) ha liammoù kenwerzhel a voe gant broioù ar Reter nesañ.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Autograf%2C_Karl_den_store%2C_Nordisk_familjebok.png/220px-Autograf%2C_Karl_den_store%2C_Nordisk_familjebok.png)
Pa varvas Karl Veur, e 814, e voe douaret en iliz-veur Aachen. War e lerc’h e renas e vab, Loeiz an Deol, a oa bet kurunet e 813. Gant Karl Veur e oa kroget remziad ar Garolingidi.
Ar Priz Karl Veur a vez roet bep bloaz, e kêr Aachen, d’un den hag en deus kaset war-raok unvanidigezh Europa.
Pennadoù all
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]
En e raok: Pepin III |
Rouaned ar Franked ![]() 768 – 814 |
War e lerc'h: Loeiz an Deol |
En e raok: Dider Lombardia |
Rouaned al Lombarded 774 – 814 |
War e lerc'h: Loeiz an Deol |
En e raok: Den ebet |
Impalaer ar C'hornôg ![]() 800 – 814 |
War e lerc'h: Loeiz an Deol |