Warta Poznań (piłka nożna)
![]() logo klubu | |
Pełna nazwa |
Warta Poznań Spółka Akcyjna |
---|---|
Przydomek |
Duma Poznania |
Maskotka |
dinozaur „Wartuś”[1] |
Barwy |
|
Data założenia |
15 czerwca 1912 |
Debiut w najwyższej lidze |
3 kwietnia 1927 |
Liga | |
Państwo | |
Województwo | |
Siedziba | |
Adres |
ul. Jana Spychalskiego 34, 61-553 Poznań |
Stadion | |
Sponsor techniczny | |
Właściciel |
Bartłomiej Farjaszewski |
Trener | |
Asystent trenera |
Arkadiusz Szczerbowski |
Strona internetowa |
Warta Poznań SA – polski klub piłkarski z siedzibą w Poznaniu, od sezonu 2024/2025 występujący w I lidze. Mecze domowe rozgrywa na stadionie Dyskobolii w Grodzisku Wielkopolskim[2]. Dwukrotny mistrz Polski, pięciokrotny wicemistrz kraju.
Sukcesy
[edytuj | edytuj kod]Mistrz Polski (2 razy) – 1929, 1947
Wicemistrz Polski (5 razy) – 1922, 1925, 1928, 1938, 1946
Trzecie miejsce (7 razy) – 1921, 1923, 1926, 1927, 1932, 1935, 1936
- Półfinalista Pucharu Polski – 1926
- Wicemistrz Polski juniorów U-19 (2 razy) – 1936, 1975
- Mistrz Wielkopolski (11 razy) – 1913, 1914, 1920, 1921, 1922, 1923, 1924, 1925, 1926, 1946, 1947
- Wicemistrz Wielkopolski – 1919
- Król strzelców – (1932) Kajetan Kryszkiewicz
Historia
[edytuj | edytuj kod]Początki
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Warta_Poznan_2012.jpg/240px-Warta_Poznan_2012.jpg)
15 czerwca 1912 utworzono Klub Sportowy Warta Poznań, który nieco później zaczęto nazywać "pierwszą damą Wielkopolski". Jego założycielami byli młodzi Polacy, grający wcześniej w niemieckich klubach poznańskich – Unionie i Britanii: Marian Bey, Stefan Malinowski, Stefan Mórkowski, bracia Edmund i Franciszek Szycowie oraz Ludwik Zysnarski. Weszli oni w skład pierwszego zarządu klubu, którego pierwszym prezesem – jako najstarszy członek zarządu – został Franciszek Szyc. Jego brata Edmunda mianowano sekretarzem, zaś kapitanem drużyny był Marian Bey. Na zebraniu założycielskim wybrano kolory biało-zielony, jako statutowe barwy.
W ramach utrudnień wprowadzonych przez władze zaborcze zakazano rozgrywania meczów z udziałem polskich drużyn. Ów zakaz przyspieszył decyzję o przeprowadzeniu w roku 1913 pierwszych mistrzostw Wielkopolski, w których wzięły udział 3 zespoły: Warta Poznań, Posnania oraz Ostrovia Ostrów Wielkopolski. Wyniki Warty były następujące: Posnania – Warta 1:1, Warta – Ostrovia 3:2, Ostrovia – Warta 3:4, Warta – Posnania 2:2[3]. Końcowa tabela:
1. | Warta | 4 | 6 | 10:8 |
2. | Posnania | 4 | 4 | 10:8 |
3. | Ostrovia | 4 | 2 | 10:14 |
Pierwszym mistrzem Wielkopolski została Warta Poznań. Rozegranie inauguracyjnych mistrzostw regionu spowodowało eksplozję popularności piłki nożnej na terenie Poznania. W szybkim tempie zaczęły wyrastać nowe sekcje piłkarskie, zrzeszające jedynie polską młodzież. Takimi zespołami były: Trytonia[3] założona na Łazarzu oraz powstała na Jeżycach drużyna o nazwie Sparta. W roku 1914, mimo rozpoczęcia działań wojennych związanych z wybuchem I wojny światowej, w Poznaniu starano się w miarę możliwość organizować życie sportowe, co wcale nie było łatwe ze względu na wprowadzenie przez Niemców stanu wojennego. Generalnie przepisy nie zezwalały na jakiekolwiek spotkania czy organizowanie zgromadzeń bez odpowiednich zezwoleń. Mimo tych utrudnień w roku 1914 odbyły się drugie mistrzostwa Wielkopolski, w których udział wzięły tylko dwa zespoły: Warta Poznań i KS Posnania. Wyniki tego dwumeczu były następujące: w pierwszym Warta dość gładko ograła Posnanię 6-3[4], a w drugim dopełniła formalności, pokonując swojego przeciwnika 2-1[5]. Tabela końcowa tych mistrzostw prezentowała się następująco:
1. | Warta | 2 | 4 | 8:4 |
2. | Posnania | 2 | 0 | 4:8 |
W 1915 Warta rozegrała mecze z drużyną Fever Kościan, w których biało-zieloni okazali się gorsza od gości; najpierw ulegając im 3-1, potem remisując 5-5[5]. Jedną z zagadek roku 1915 jest wiarygodna informacja o tym, kto wygrał kolejne mistrzostwa Wielkopolski. Z kroniki klubu Ostrovia można się dowiedzieć, że to właśnie ten klub wygrał mistrzostwa. Jednak wielu badaczy powątpiewa, żeby było to prawdą, albowiem brak jest jakichkolwiek innych materiałów źródłowych, na podstawie których dałoby się potwierdzić ten zapis. Możliwa jest jeszcze jedna teoria, która podają J. Owsiański i T. Siwiński. Ta mianowicie, że tytuł mistrzowski Ostrovia sobie przypisała po wygranym dwumeczu z zespołem poznańskiej Warty. Byłoby to logicznym wytłumaczeniem zapisu w kronice o zdobyciu mistrzostwa Wielkopolski. W dwumeczu tym pierwszy mecz zakończył się zwycięstwem Warty 4-2 mecz drugi zakończył się zwycięstwem zespołu z Ostrowa w stosunku 4-1. Rok 1915 to nie tylko pojedynki pomiędzy polskimi zespołami, ale też i pojedynki z zespołami niemieckimi. Warto tutaj wspomnieć o meczu, który został rozegrany w grudniu pomiędzy Wartą Poznań a chyba najsilniejszym zespołem niemieckim DeutscherSportverein (DSV). Sam mecz zakończył się wynikiem 2-2, co można uznać za wielki sukces polskiej drużyny, a także za bardzo dobry sportowy prognostyk na kolejne, nadchodzące lata. Mecze między drużynami poznańskimi odbywały się w kolejnych latach I wojny światowej. W roku 1916 do niespodzianek doszło już na samym początku, kiedy drużyna Warty najpierw uległa Unii 1-2, potem niespodziewanie zremisowała 2-2 ze Stellą Gniezno[6]. W tym też roku odbył się kolejny pojedynek między zespołem DSV a Wartą, gdzie poznaniacy okazali się o klasę lepsi, pokonując niemieckiego przeciwnika aż 4-0. Rok 1917 to z kolei rok jubileuszowy dla zespoły Warty, która obchodziła swoje 5 urodziny. W kronice klubu może przeczytać o wielkich uroczystościach, jakie miały miejsce podczas obchodów 5-lecia zespołu. Z tego też powodu zorganizowano turniej z udziałem najlepszych poznańskich zespołów. Rok ten to nie tylko uroczystości związane z obchodami 5 – lecia istnienia drużyny. To również zmiana warty – za sterami drużyny stanął Franciszek Rotnicki, o którym ówcześnie pisano: „…Człowiek o dużym autorytecie, energiczny i przedsiębiorczy. On to, wspólnie z umiejętnie dobranym gronem współpracowników buduje w tym ciężkim okresie trwałe podstawy przyszłej wielkości klubu. Przewidując trafnie niechybny koniec zaborczego imperializmu pruskiego koncentruje wysiłki zarządu przede wszystkim na utrwaleniu klubowej tradycji, na przywiązaniu do barw Warty…”[7]. Rok 1917 dla Warty to nie tylko czas świętowania, to także kolejne mecze między poznańskimi zespołami. Do tego wszystkiego dochodzi współpraca z Polską Organizacją Wojskową. Ostatni rok wojny przynosi kolejne potyczki sportowe między drużynami wielkopolskimi. Jednak najważniejszą wiadomością była informacja o zakończeniu I wojny światowej oraz o ustaleniach pokojowych, które mówiły o przywróceniu wolnej i niepodległej Polski.
Okres międzywojenny
[edytuj | edytuj kod]Rok 1918 to nie tylko ogromna radość z odzyskania po 123 latach niepodległości, to także nowe możliwości dla polskiego sportu, organizowanego w granicach terytorium państwa polskiego, bez ingerencji mocarstw co do kształtu, jak i sposobu rozwoju towarzystw czy klubów sportowych. Organizacja i odbudowa odbywała się na zgliszczach, jakie pozostały po działaniach wojennych. Podczas konfliktu zginęło wielu doborowych sportowców, jak i wielu zasłużonych działaczy, zniszczona została i tak skromna baza sportowa. Wielkopolskę czekał jeszcze jeden bój, zryw narodowy jakim było powstanie wielkopolskie, zakończone sukcesem i wypędzeniem władz zaborczych. Podczas tego zrywu narodowego każdy piłkarz, który wówczas przebywał na terenie Poznania, nie bacząc na konsekwencje, jakie mogły go spotkać, zgłosił się do służby wojskowej, żeby móc walczyć o ojczyznę. Wraz z nastaniem 1919 roku postanowiono reaktywować struktury sportowe obowiązujące przed wybuchem I wojny światowej, a także podjęto decyzję o rozegraniu pierwszych powojennych mistrzostw Wielkopolski. Do zawodów zgłosiło się 5 zespołów, w tym 4 z Poznania. Tymi klubami były: Unia[8], Warta[8], Posnania[8] i Pogoń[8]. Natomiast piątym zespołem, który zgłosił się do mistrzostw była drużyna z Ostrowa Wielkopolskiego, czyli Ostrovia[8]. Wyniki tych mistrzostw były następujące: Posnania – Ostrovia 3:1, Ostrovia – Warta 1:7, Unia – Pogoń 9:1, Warta – Posnania 7:0*, Ostrovia – Pogoń 3:2, Unia – Warta 2:3, Pogoń – Posnania 3:3, Unia – Ostrovia 4:0, Warta – Pogoń 7:0, Unia – Warta 4;1[9]. Tabela mistrzostw prezentowała się następująco:
1. | Unia | 4 | 8 | 20:2 |
2. | Warta | 4 | 6 | 22:5 |
3. | Posnania | 4 | 3 | 6:14 |
4. | Ostrovia | 4 | 2 | 5:16 |
5. | Pogoń | 4 | 1 | 6:22 |
Mecze w ramach mistrzostw Wielkopolski to nie jedyne spotkania, jakie odbyły się w Poznaniu. Doszło również do organizacji meczów towarzyskich z udziałem zespołów warszawskich. I tak między innymi do stolicy Wielkopolski zawitały takie kluby jak stołeczna Polonia czy Korona, które rozegrały pojedynki z poznańską Wartą[10]. W roku 1921 ruszyły mistrzostwa okręgu w klasie A, w której wystąpiły takie kluby piłkarskie z Wielkopolski jak Warta[11], Pogoń[12], „Stella” Gniezno[12]. Najlepszą drużyną ponownie okazała się drużyna Warty Poznań.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Sok%C3%B3%C5%82_Toru%C5%84_-_Warta_Pozna%C5%84_w_1922.jpg/240px-Sok%C3%B3%C5%82_Toru%C5%84_-_Warta_Pozna%C5%84_w_1922.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Wawrzyniec_Stali%C5%84ski.jpg/250px-Wawrzyniec_Stali%C5%84ski.jpg)
W wyniku przeprowadzonych rozgrywek (rok 1922) po raz kolejny w klasie A najlepszą drużyną okazała się Warta Poznań, zaś na drugim miejscu uplasował się Sokół Toruń, a na trzecim Pogoń Poznań[13]. Tym samym drużyna „zielonych” wywalczyła sobie prawo reprezentowania okręgu poznańskiego podczas mistrzostw Polski. Trzeba zaznaczyć, że grupę eliminacyjną Warta przeszła jak burza, pokonując takie potęgi piłkarskie jak ŁKS Łódź, Polonia Warszawa i Strzelec Wilno[13]. Wraz z zakończeniem rozgrywek eliminacyjnych poznaniacy czekali na wyniki drugiej grupy, z której zwycięzcą mieli walczyć o tytuł najlepszej drużyny w Polsce. Przeciwnik nie był łatwy dla Warty, bowiem zwycięzcą drugiej grupy została drużyna Pogoni Lwów. Pierwszy mecz odbył się w Poznaniu i zakończył się remisem 1-1[13]. Mecz rewanżowy z kolei odbył się we Lwowie i zakończył się wynikiem 4-3[13] dla Pogoni Tym samym Warta i cały Poznań mogli się cieszyć ze zdobycia tytułu Wicemistrza Polski. Rok 1923 to kolejny rok dominacji Warty Poznań w klasie A. Spowodowało to, że po raz kolejny miała możliwość udziału w walce o miano najlepszej drużyny piłkarskiej w Polsce. Mimo pogarszającej się sytuacji finansowej klubu drużyna pokazała hart ducha i udało jej się w swojej grupie eliminacyjnej uplasować na drugiej pozycji, za krakowską Wisłą. Warto tutaj wspomnieć, że pozostałymi drużynami w grupie, z którymi musiała toczyć boje poznańska Warta, to takie zespoły jak ŁKS Łódź, Pogoń Lwów, Iskra Siemianowice czy Polonia Warszawa[14]. Porażka z Łódzkim Klubem Sportowym zaprzepaściła szanse na grę w finale mistrzostw Polski, w którym to zmierzyły się drużyny Wisły Kraków i Pogoni Lwów[14].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/W%C5%82adys%C5%82aw_Przybysz_-_Warta_Poznan_-_Cracovia_3_sierpnia_1924_-_Pierwszy_od_prawej.jpg/250px-W%C5%82adys%C5%82aw_Przybysz_-_Warta_Poznan_-_Cracovia_3_sierpnia_1924_-_Pierwszy_od_prawej.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Warta_Pozna%C5%84_%281925%29.jpg/240px-Warta_Pozna%C5%84_%281925%29.jpg)
W styczniu 1925 roku odbyło się Walne Zgromadzenie Poznańskiego Związku Okręgowego Piłki Nożnej, podczas którego, w wyborach na stanowisko prezesa, Kazimierz Donat (Warta) pokonał majora Kazimierza Glabisza, który po raz kolejny przeprowadził rozliczenie roczne ze swej działalności. We wrześniu 1925 Kazimierz Donat zrezygnował ze stanowiska prezesa, a funkcję tę powierzono Wacławowi Wrześniewiczowi. W roku 1925 odbyły się jedynie finały mistrzostw Polski na bazie mistrzostw okręgowych przeprowadzonych rok wcześniej. Zespół poznański dość gładko przeszedł eliminacje, awansując szybko do gier finałowych, których terminarz został zmanipulowany przez PZPN, na niekorzyść poznańskiej ekipy. Chodziło o zakulisowe przekładanie terminu meczu finałowego Warty z Wisłą Kraków. Ostatecznie, w wyniku odwołania, Warcie przyznano walkower, jednak mistrzem po raz kolejny została Pogoń Lwów. Kolejne mistrzostwa okręgu w roku 1926, to kolejny sukces Warty Poznań, która nie miała sobie równych, wyprzedzając takie zespoły jak Unia i Pogoń[15]. W rozgrywkach finałowych Warta w grupie eliminacyjnej zdobyła pierwsze miejsce, zdobywając 8 pkt[16], jednak w finale musiała uznać wyższość swoich przeciwników, plasując się na trzecim miejscu, zdobywając jedynie 3 punkty.
W latach kolejnych (1926-1928) istniał konflikt pomiędzy PZPN i klubami piłkarskimi, które utworzyły ligę. Dopiero w roku 1928 konflikt został zażegnany i do ligi przystąpiły wszystkie czołowe zespoły.
W 1929 roku Warta zdobyła pierwsze mistrzostwo Polski. Oficjalna tabelę polskiej ligi za rok 1929 przedstawiała się następująco:
1. | Warta | 24 | 33 | 58-33 |
2. | Garbarnia | 24 | 32 | 62-43 |
3. | Wisła | 24 | 30 | 62-46 |
… | ||||
11. | Czarni | 24 | 18 | 59-63 |
12. | 1. FC Katowice | 24 | 17 | 33-51 |
13. | Turyści | 24 | 17 | 31-55 |
[21]
Warto wspomnieć o składzie, który zdobył tak bardzo wyczekiwane, pierwsze mistrzostwo Polski dla Poznania. Przedstawiał się on następująco: Marian Fontowicz, Marian Śmiglak, Michał Flieger, Ginter Rudolf Scherfke I, Jan Wojciechowski, Witold Kazimierz Przykucki, Leon Radojewski, Adam Knioła, Fryderyk Egon Scherfke II, Władysław Przybysz, Edmund Rochowicz, Wawrzyniec Staliński[17], Władysław Andrzejewski.
11 sierpnia 1929 roku Warta zagrała mecz towarzyski z ekipą Philipsu Eindhoven. Był to pierwszy mecz jakiejkolwiek drużyny z Holandii w Polsce[18]. Spotkanie było pierwszą relacją na żywo z spotkania piłki nożnej na terenach RP. Mecz w Radiu Poznańskim skomentował Ludomir Budziński[18]. Spotkanie 5:2 wygrała drużyna z Poznania[18].
Koniec roku 1929 to również początek kryzysu ekonomicznego, który dotknął nie tylko Polskę, a który dość dotkliwie odbił się na wszystkich zespołach piłkarskich. Niektóre z nich musiały zaprzestać swojej działalności, te większe z trudem wiązały koniec z końcem. Taki stan rzeczy utrzymywał się aż do roku 1932, co nie oznacza, że zaprzestano organizacji mistrzostw w okręgach, jak również rozgrywek w ramach ligi polskiej. Po bardzo udanym sezonie mistrzowskim przyszedł sezon pełen rozczarowań dla kibiców, jak i piłkarzy Warty Poznań. Bilans sezonu 1930 wyglądał następująco: 22 mecze, 11 zwycięstw, 4 remisy,7 porażek i dopiero 5 lokata na koniec sezonu[19]. Nie ma pewności, co tak naprawdę spowodowało obniżenie formy przez zawodników Warty. Wielu ówczesnych ludzi sportu wskazywało, że głównym winowajcą porażki był węgierski trener Warty Fursta[20]. Jednak nie wszyscy piłkarze Warty Poznań byli rozczarowani tym sezonem, do historii ligi przeszedł legendarny bramkarz zielonych Marian Fontowicz, który jako pierwszy w historii nie puścił bramki przez 500 minut. Następny rok, 1931, to kolejny sezon rozczarowań ze strony Warty w rozgrywkach pierwszej ligi. VII miejsce z dorobkiem: 11 zwycięstw, 1 remis i 10 porażek. Działacze Warty nie mieli pomysłu, jak wyrwać drużynę z marazmu, w którym znajdowała się od ponad dwóch sezonów. Do zespołu zaczęto wprowadzać młodych zawodników, ale na efekty tej pokoleniowej zmiany trzeba było jeszcze poczekać.
Nowy sezon to kolejne nadzieje na dobrą grę jedynego zespołu poznańskiego w Polskiej Lidze. Kłopoty finansowe zostały zażegnane przez działaczy Warty, a młode pokolenie piłkarzy, którzy weszli do drużyny w poprzednim sezonie, zaczęło coraz lepiej grać, zbierając coraz więcej doświadczeń i stając się z meczu na mecz wymagającym przeciwnikiem dla pozostałych uczestników ligi. Sezon roku 1932 pokazał, że Warta ma potencjał. Do tego w fantastycznej formie był bramkarz zielonych Marian Fontowicz. Warta pod koniec rozgrywek uplasowała się na III miejscu z 13 zwycięstwami, 1 remisem i 8 porażkami[21]. Warto tutaj wspomnieć o tym, że Warta jako jedyny zespół pokonał dwukrotnie Cracovię, która na koniec sezonu została mistrzem. Zwycięstwo w meczu wyjazdowym piłkarze poznańscy okupili dużymi stratami, gdyż wraz z sędzią głównym zostali pobici przez kibiców krakowskich.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Mecz_Warta_Ruch_1937.jpg/250px-Mecz_Warta_Ruch_1937.jpg)
Kolejny sezon napawał kibiców poznańskich wiarą w sukcesy drużyny Warty po bardzo udanym sezonie 1932. Jednak sezon roku 1933 okazał się bardzo słabym w wykonaniu drużyny zielonych. Można domniemywać, że taki stan rzeczy był spowodowany nowym podziałem ligi na słabszą, jak i na silniejszą grupę. Nie wydaje się jednak, żeby takie tłumaczeni było odpowiednie, gdyż Warta po prostu zawiodła na tle sportowym, najpierw okazując się słabsza od koalicji zespołów krakowskich w grupie silniejszych, a potem zawodząc w grupie zespołów słabszych. Przez pewien czas istniała możliwość degradacji jedynego poznańskiego zespołu z Polskiej Ligi. Na szczęście zieloni uniknęli spadku, ratując się przed degradacją zwycięstwami w ostatnich kolejkach. Końcowy efekt słabej gry spowodował, że poznański zespół uplasował się na IX pozycji z dorobkiem zaledwie 7 zwycięstw, 2 remisów i aż 11 porażek. Sezon 1934 roku pokazał nierówną formę zespołu Warty, przeplatając bardzo dobre mecze z katastrofalnymi. W takim stanie rzeczy zespół poznański uplasował się na zakończenie rozgrywek na VII pozycji z bilansem 9 zwycięstw, 4 remisów i 9 porażek. Kolejne sezony dla zielonych okazały się bardzo udane, ponieważ zarówno w sezonie roku 1935, jak i w sezonie roku 1936 uplasowała się na III miejscu. Rok 1937 okazał się dla niej gorszy, gdyż na koniec sezonu drużyna zajęła najmniej lubiane przez sportowców 4 miejsce z bilansem: 8 zwycięstw, 4 remisów i 6 porażek. W poznańskiej klasie A dominowała aż do początku II wojny światowej Legia Poznań. Wraz napaścią III Rzeszy na terytorium II Rzeczypospolitej postanowiono przerwać trwający sezon ligowy i wstrzymać wszelkie rozgrywki klas mistrzowskich w okręgu.
Na przełomie 1937 i 1938 Warta Poznań wystąpiła z żądaniem wprowadzenia paragrafu aryjskiego, czyli wykluczenia z PZPN klubów, sędziów i piłkarzy nie-chrześcijan[22].
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Po raz drugi klub był zmuszony zawiesić działalność przez okupację hitlerowską. W 1939 roku, po zwycięstwie nad Ruchem Chorzów 5:2, warciarze awansowali na 3. miejsce, jednak rozgrywek nie dokończono. Niemcy zniszczyli wiele dokumentów i pamiątek klubowych, wielu warciarzy rozproszyło się po świecie, część z nich już nie wróciła.
Czasy powojenne
[edytuj | edytuj kod]Jednak tuż po wojnie – 18 marca 1945 roku – zwołano pierwsze powojenne zebranie klubu, reaktywowano na nim jego działalność[23]. Chęć sukcesów była wielka i już w pierwszym powojennym sezonie (1946 rok) Warta zdobyła wicemistrzostwo[24], ulegając w finałowym meczu stołecznej Polonii (mistrzowie w dwóch sezonach po wojnie byli wyłaniani systemem pucharowym, ligę wznowiono w roku 1948). Rok później aspiracje były jeszcze większe. Warciarze grali jak z nut. W półfinale rozgrywek pokonali AKS Chorzów 4:1 i 2:0, i w finale czekała na nich krakowska Wisła. W Krakowie Wielkopolanie wygrali 2:0. Zainteresowanie rewanżem w Poznaniu było bardzo duże. Na stadion przy Rolnej przyszedł nadkomplet (ponad 20 000 ludzi). Po emocjonującym meczu, zakończonym zwycięstwem Zielonych 5:2, Warta zdobyła drugie mistrzostwo w swojej historii[25].
Jednak okres stalinizmu zakończył epokę zwycięstw dla Warty. W 1950 roku doszło do fuzji z klubem HCP (występującym pod nazwą Stal[26]), wynikiem czego było zniknięcie historycznej nazwy Warta. W sezonach 1951-1955 klub występował pod nazwą Stal Poznań. Na szczęście okres ten nie trwał długo i 29 grudnia 1956 roku, Walne Zgromadzenie Klubu przywróciło mu dawną nazwę. W 1959 patronat nad Wartą przejęły Zakłady Hipolita Cegielskiego. Potężne zakłady, co prawda nie były w stanie odbudować dawnej świetności klubu, jednak dzięki im znacznie rozwinęła się baza klubu. Warta zyskała środki na przebudowę stadionu, korty tenisowe i boisko treningowe. Po rozejściu się dróg Warty i HCP w 1989 roku, rozpoczęły się pertraktacje w sprawie własności obiektów. Zakończyły się one powodzeniem i stadion Szyca wraz z terenami wokół stał się własnością klubu.
Powrót do elity i spadek do III ligi
[edytuj | edytuj kod]Początek lat 90. XX wieku przyniósł powrót do Ekstraklasy po 43 latach. Był to tylko dwusezonowy epizod (1993/94 i 1994/95). Przełom XX i XXI wieku, to przeważnie pierwsza połowa III ligowej tabeli z krótkimi odwiedzinami na zapleczu Ekstraklasy.
W sezonie 2006/2007 zespół zajął drugie miejsce w rozgrywkach II grupy III ligi i zagrał w barażach o II ligę z Unią Janikowo. Po osiągnięciu wyników 1:1 w Poznaniu i 2:2 w Janikowie dzięki korzystniejszemu wynikowi na wyjeździe awans wywalczyła Warta[27].
Era Pyżalskich
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Warta_Pozna%C5%84_-_GKS_Katowice.jpg/250px-Warta_Pozna%C5%84_-_GKS_Katowice.jpg)
Od sezonu 2010/2011 Warta zaczęła rozgrywać swoje domowe mecze na Stadionie Miejskim[28]. Spłacono zadłużenia wobec zawodników i wyremontowane szatnie, a 20 stycznia 2011 roku nowym prezesem sekcji piłki nożnej w Warcie została Izabella Łukomska-Pyżalska[29]. Na stanowisku trenera ponownie zatrudniono Bogusława Baniaka[30], którego asystentem był Piotr Tworek, a dyrektorem sportowym został Tadeusz Fajfer. Frekwencja na pierwszym meczu Warty Poznań rozgrywanym na Stadionie Miejskim w Poznaniu wyniosła ok. 20 tysięcy widzów[31]. 16 czerwca 2011 roku „Bebeto” odszedł z klubu[32], który pod jego wodzą w sezonie 2010/2011 dopiero w ostatniej kolejce na rzecz Floty Świnoujście stracił miano najlepszej drużyny rundy wiosennej[33].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Warta_Poznan_2011.jpg/250px-Warta_Poznan_2011.jpg)
Do sezonu 2011/2012 zespół przygotowywał Czesław Jakołcewicz, który został zatrudniony na stanowisku trenera 22 czerwca 2011 roku[34]. Jednak już po pięciu kolejkach i odpadnięciu z rozgrywek o Puchar Polski w sezonie 2011/2012 szkoleniowiec podał się do dymisji 22 sierpnia[35]. Dwa dni później nowym trenerem został Artur Płatek[36]. Zmienił się również dyrektor sportowy, którym został kończący karierę piłkarską Arkadiusz Miklosik[37]. 1 listopada 2011 doszło do kolejnej zmiany trenera, miejsce Artura Płatka zajął Jarosław Araszkiewicz[38], który w latach 2004-2007 prowadził zespół poznańskiej Warty w III lidze. Dnia 6 grudnia nowym asystentem trenera został Czesław Owczarek[39].
W 2012 roku z okazji stulecia istnienia klubu, sekcja piłkarska Warty Poznań posługuje się nowym herbem, który znajduje się na koszulkach piłkarzy oraz na stronie głównej i na materiałach promocyjnych klubu[40].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Warta_Poznan_vs_Pogon_Lwow_2012.jpg/250px-Warta_Poznan_vs_Pogon_Lwow_2012.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Micha%C5%82_Chrapek2.jpg/250px-Micha%C5%82_Chrapek2.jpg)
25 kwietnia 2012 z prowadzenia zespołu zrezygnował Jarosław Araszkiewicz[41], którego obowiązki przejął dotychczasowy asystent trenera zielonych, Czesław Owczarek[42]. Podczas pierwszego spotkania sezonu 2012/2013 z uwagi na brak licencji Czesława Owczarka na prowadzenie zespołu w I lidze na ławce trenerskiej zasiadł Ryszard Łukasik[43]. Wkrótce na spotkaniu z Komisją Kształcenia i Licencjonowania Trenerów PZPN Czesław Owczarek otrzymał na rok warunkową zgodę na prowadzenie zespołu[44]. Pod koniec roku, 21 grudnia klub rozstał się z trenerem, Czesławem Owczarkiem[45]. W związku z niską kwotą dotacji z Urzędu Miasta i dużymi problemami finansowymi, zimą odeszła większa część podstawowego składu, a w sumie aż 15 piłkarzy[46]. Na początku 2013 roku, 3 stycznia obowiązki trenera przejął dotychczasowy asystent trenera, Waldemar Przysiuda[47], które pełnił do 14 stycznia[48]. W tym samym dniu nowym szkoleniowcem został Maciej Borowski, który należał od czterech lat do sztabu szkoleniowego I zespołu, a jego asystentem został Mikołaj Tarczyński[49]. 2 kwietnia miejsce trenera zajął Krzysztof Pawlak, który jest ostatnim trenerem, który prowadził zespół Zielonych w rozgrywkach Ekstraklasy[50]. Maciej Borowski powrócił do pracy z bramkarzami[50]. W sezonie 2012/2013 Warta spadła z I ligi, żegnając się z nią po sześciu latach[51].
Wiele wskazywało, że z powodów finansowych zespół rozpocznie następny sezon w IV lidze[52], zastępując w niej drużynę rezerw i grając głównie młodzieżowcami. Udało się jednak pozyskać nowego inwestora, którym został poznański radca prawny Maciej Dittmajer[53]. Wszedł on do rady nadzorczej klubu oraz został wiceprezesem ds. sportowych. Nowym trenerem pierwszego zespołu został natomiast Marek Kamiński[54]. Prezesem klubu pozostała jednak Izabela Łukomska-Pyżalska. Dzień przed specjalną konferencją prasową, która odbyła się 28 czerwca 2013 roku, potwierdzono fakt otrzymania przez klub licencji na grę w II lidze[55].
Warta w sezonie 2013/2014 zajęła co prawda ósme miejsce w tabeli II ligi, ale nie dostała licencji na grę w niej w kolejnym roku[56]. PZPN nie zgodził się na grę Warty w II lidze, bo klub zalegał na ponad 100 tysięcy złotych głównie w ZUS i urzędzie skarbowym. Dotyczyło to jednak innych sekcji niż piłkarska. Ostatecznie klub dostał licencję na grę w III lidze.
Przed sezonem 2014/2015 w klubie zaszło sporo zmian organizacyjnych. Z pełnienia funkcji wiceprezesa zrezygnował Maciej Dittmajer[57]. Na stanowisku trenera Piotra Kowala zastąpił Tomasz Bekas. Mimo tego, że drużynę skazywano przed sezonem na porażkę, ostatecznie "Zielonym" udało się wygrać swoją grupę III ligi i uzyskać prawo gry w barażach. W pierwszym meczu przeciwko Polonii Bytom poznaniacy ulegli jednak na własnym stadionie 1:2.
Po kilku latach błąkania się po niższych ligach w sezonie 2017/18 Warcie udało się ponownie awansować z III miejsca do I ligi. Runda jesienna sezonu 2018/19 zaczęła się jednak nie najlepiej dla klubu z powodu jego kłopotów finansowych i strajku piłkarzy[58][59]. Klub z powodu remontu swojego stadionu rozgrywa także swoje mecze domowe w Grodzisku Wielkopolskim na Stadione Dyskobolii.
30 sierpnia 2018 roku Izabella Łukomska-Pyżalska podała się do dymisji. Spółka akcyjna stała się w momencie złożenia dymisji własnością Bartłomieja Farjaszewskiego, a pełniącym obowiązki prezesem sześciosekcyjnego stowarzyszenia został Tomasz Kaczor. Łukomska-Pyżalska została w stowarzyszeniu jako wiceprezes[60].
Era odbudowy
[edytuj | edytuj kod]Po sezonie 2018/19 w którym Warta zajęła 13. miejsce w 1. lidze trener Petr Němec[61] został zwolniony, a w jego miejsce zatrudniony został Piotr Tworek[62], przed którym zostało postawione zadanie poprawy stylu gry zespołu oraz spokojne utrzymanie.
W sezonie 19/20 Warta sprawiła niespodziankę i zamiast zakładanego utrzymania udało jej się po wygranych Barażach (z Termaliką w półfinale oraz z Radomiakiem w Finale) awansować do Ekstraklasy.
W sezonie 20/21 Warta po nieudanej rundzie jesiennej była oczywistym kandydatem do spadku. Jednak wiosną w składzie zaszły spore wzmocnienia i Warta zaczęła grać niezwykle skutecznie. Zespół Zielonych został okrzyknięty rewelacją sezonu, ponieważ zajęli oni 5. pozycję w lidze, a europejskie puchary przemknęły im koło nosa.
Następna ligowa kampania nie rozpoczęła się po myśli piłkarzy Warty. Po wygranym meczu 3. kolejki z Górnikiem Łęczna (4:0) nastąpiła seria 11 meczów bez zwycięstwa[63]. Wówczas klub zdecydował się na zmianę trenera. Na tym stanowisku Piotra Tworka zastąpił Dawid Szulczek, który 8 listopada 2021 r. został wykupiony z Wigier Suwałki[64]. W rundzie wiosennej zespół grał już dużo lepiej i finalnie uplasował się na 11. miejscu w tabeli[65].
Sezon 2022/23 przebiegał już dużo spokojniej. Po pierwszej rundzie Warciarze znajdowali się w środku tabeli PKO BP Ekstraklasy, by na koniec rozgrywek zająć bezpieczną 8. pozycję[66].
Nazwy
[edytuj | edytuj kod]- 1912 – Warta Poznań
- 1949 – Związkowiec Poznań[67]
- 1951 – Stal Poznań
- 1956 – Warta Poznań
Rozgrywki
[edytuj | edytuj kod]Rozgrywki nieligowe i ligowe
[edytuj | edytuj kod]Po dziewięciu latach od założenia klubu, Warta przystąpiła do rozgrywek w systemie nieligowym, w których zaprezentowała się z bardzo dobrej strony. W przeciągu ich pięciu edycji, dwukrotnie została srebrnym i brązowym medalistą Mistrzostw Polski. Od 1927 roku Warta występowała w ligowych rozgrywkach, w czasie których już w trzeciej edycji sięgnęła po pierwszy w swojej historii tytuł Mistrza Polski. W latach 1927–1939 klub stawała dwukrotnie na drugim i czterokrotnie na trzecim stopniu podium rozgrywek. Po II wojnie światowej Warta dwukrotnie wzięła udział w nieligowej rywalizacji o tytuł mistrza kraju, który po raz kolejny wywalczyła w 1947 roku, poprzedzonym wicemistrzostwem Polski zdobytym rok wcześniej. W 1948 roku na polskich boiskach ponownie zawitały ligowe rozgrywki, które trwają nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. W pierwszych trzech latach Warciarze grali na pierwszym poziomie ligowym. Następnie występowali na drugim i trzecim szczeblu ligowym, aż do momentu, gdy po ponad 40 latach w sezonie 1993/1994 powrócili do pierwszego poziomu ligowego. Z powrotu nie cieszyli się zbyt długo, ponieważ w kolejnym sezonie opuścili najwyższą ligę w polskiej piłce nożnej, do której nie powrócili aż do 2020 roku (po wygranej w meczu barażowym przeciwko Radomiakowi Radom).
Warta w poszczególnych sezonach
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Warta_Pozna%C5%84_-_wykres_liga.png/900px-Warta_Pozna%C5%84_-_wykres_liga.png)
- 1912: założenie klubu Warta Poznań
- 1913: 1. miejsce w rozgrywkach klasy I ZPTS
- 1914: 1. miejsce w rozgrywkach klasy I ZPTS
- 1915–1918: rozgrywki zawieszone z powodu I wojny światowej.
- 1919: 2. miejsce w rozgrywkach klasy I ZPTS
- Rozgrywki polskie:
Sezon | Rozgrywki ligowe (lub mistrzowskie) | Uwagi | Puchar Polski (rozgrywki centralne) | ||
---|---|---|---|---|---|
Liga | Miejsce | ||||
1920 | II | Klasa A (gr. poznańska) | 1 | Rozgrywki niedokończone. | nie rozgrywano |
1921 | MP | Mistrzostwa Polski | ![]() |
1. miejsce w poznańskiej Klasie A. | |
1922 | Mistrzostwa Polski | ![]() |
1. miejsce w poznańskiej Klasie A. | ||
1923 | Mistrzostwa Polski | ![]() |
3. miejsce ex aequo z Polonią Warszawa 1. miejsce w poznańskiej Klasie A. | ||
1924 | II | Klasa A (gr. poznańska) | ![]() |
W sezonie 1924 mistrzostw Polski nie przeprowadzono. Warta awansowała do Mistrzostw Polski 1925. | |
1925 | MP | Mistrzostwa Polski | ![]() |
||
1926 | Mistrzostwa Polski | ![]() |
1. miejsce w poznańskiej Klasie A. Po sezonie Warta współtworzyła Ligę. | 1/2 finału | |
1927 | I | Liga | ![]() |
nie rozgrywano | |
1928 | Liga | ![]() | |||
1929 | Liga | ![]() |
![]() Warta czwartym klubem mistrzowskim po Cracovii, Pogoni Lwów i Wiśle Kraków. Warta jako jedyny klub zdobyła medale we wszystkich pierwszych ośmiu mistrzostwach Polski. Warta na 3. miejscu w klasyfikacji medalowej za Pogonią Lwów i Wisłą Kraków. | ||
1930 | Liga | 5/12 | Najwyższe zwycięstwo w Ekstraklasie: 31 sierpnia 1930: Warta Poznań – ŁTSG Łódź 9:1 | ||
1931 | Liga | 7/12 | Najwyższe wyjazdowe zwycięstwo w Ekstraklasie: 17 maja 1931: Lechia Lwów – Warta Poznań 0:8 | ||
1932 | Liga | ![]() |
![]() | ||
1933 | Liga | 9/12 | |||
1934 | Liga | 7/12 | |||
1935 | Liga | ![]() | |||
1936 | Liga | ![]() | |||
1937 | Liga | 4/10 | Najwyższa porażka w Ekstraklasie: 5 września 1937: Pogoń Lwów – Warta Poznań 6:0 | ||
1938 | Liga | ![]() |
|||
1939 | Liga | 5/10 | Rozgrywki przerwane przez wybuch II wojny światowej. | ||
1940-1945 | Rozgrywki zawieszone z powodu II wojny światowej. | ||||
1945 | eliminacje do A-klasy | ![]() |
|||
1946 | MP | Mistrzostwa Polski | ![]() |
1. miejsce w poznańskiej Klasie A![]() | |
1947 | Mistrzostwa Polski | ![]() |
![]() Warta na 4. miejscu w klasyfikacji medalowej za Ruchem Chorzów, Pogonią Lwów i Cracovią. | ||
1948 | I | Liga | 9/14 | ![]() | |
1949 | I liga | 7/12 | |||
1950 | I liga | ![]() | |||
1951 | II | II liga (gr. A) | 2/8 | W 1951 Warta uczestniczyła w rozgrywkach o mistrzostwo Polski, którymi był Puchar Polski zamiast I ligi. Warta jako jeden z dwóch klubów (obok Polonii Warszawa) wystąpił we wszystkich nieligowych mistrzostwach Polski. |
1/8 finału[a] |
1952 | II liga (gr. A) | ![]() |
III runda | ||
1953 | III | III liga (gr. V) | 3/12 | nie rozgrywano | |
1954 | III liga (gr. V) | 2 | – | ||
1955 | III liga (gr. V) | 1 | ![]() | ||
1956 | II | II liga | 12/14 | ||
1957 | II liga (gr. północna) | 3/12 | 1/16 finału | ||
1958 | II liga (gr. północna) | 7/12 | nie rozgrywano | ||
1959 | II liga (gr. północna) | 10/12 | |||
1960 | II liga (gr. północna) | ![]() | |||
1960/1961 | III | Liga okręgowa | 2. miejsce w grupie I baraży o awans do II ligi. | ||
1961/1962 | Liga okręgowa | – | |||
1962/1963 | Liga okręgowa | 1/16 finału | |||
1963/1964 | Liga okręgowa | 2. miejsce w grupie I baraży o awans do II ligi. | – | ||
1964/1965 | Liga okręgowa (gr. poznańska)[68] | 3/15 | II runda | ||
1965/1966 | Liga okręgowa | I runda | |||
1966/1967 | III liga (gr. IV) | 3/16 | – | ||
1967/1968 | III liga (gr. IV) | 3/16 | |||
1968/1969 | III liga (gr. IV) | 4/16 | 1/16 finału | ||
1969/1970 | III liga (gr. IV) | ![]() |
Przed Lechem Poznań i Lechią Gdańsk. | 1/4 finału | |
1970/1971 | II | II liga | ![]() |
– | |
1971/1972 | III | III liga (gr. IV) | 5/16 | I runda | |
1972/1973 | III liga (gr. IV) | ![]() |
I runda | ||
1973/1974 | II | II liga (gr. północna) | 13/16 | – | |
1974/1975 | II liga (gr. północna) | ![]() |
I runda | ||
1975/1976 | III | Liga okręgowa | – | ||
1976/1977 | III liga (gr. VII) | ![]() | |||
1977/1978 | II | II liga (gr. północna) | 8/16 | ||
1978/1979 | II liga (gr. zachodnia) | ![]() |
III runda | ||
1979/1980 | III | III liga (gr. VII) | 4/13 | II runda | |
1980/1981 | III liga (gr. I) | 4/14 | II runda | ||
1981/1982 | III liga (gr. I) | 4/14 | II runda | ||
1982/1983 | III liga (gr. I) | 2/14 | – | ||
1983/1984 | III liga (gr. I) | 8/14 | II runda | ||
1984/1985 | III liga (gr. I) | 7/14 | II runda | ||
1985/1986 | III liga (gr. I) | 4/14 | 1/8 finału | ||
1986/1987 | III liga (gr. I) | 5/14 | I runda | ||
1987/1988 | III liga (gr. I) | 4/14 | II runda[b] | ||
1988/1989 | III liga (gr. I) | 7/14 | III runda | ||
1989/1990 | III liga (gr. I) | 4/20 | I runda | ||
1990/1991 | III liga (gr. IX) | ![]() |
I runda | ||
1991/1992 | II | II liga (gr. zachodnia) | 13/18 | – | |
1992/1993 | II liga (gr. zachodnia) | ![]() |
III runda | ||
1993/1994 | I | I liga | 14/18 | III runda | |
1994/1995 | I liga | ![]() |
![]() |
1/16 finału | |
1995/1996 | II | II liga (gr. zachodnia) | ![]() |
1/8 finału | |
1996/1997 | III | III liga (gr. I) | ![]() |
III runda | |
1997/1998 | II | II liga (gr. zachodnia) | ![]() |
– | |
1998/1999 | III | III liga (gr. III) | 3/18 | II runda | |
1999/2000 | III liga (gr. II) | 10/18 | II runda | ||
2000/2001 | III liga (gr. II) | 2/21 | – | ||
2001/2002 | III liga (gr. II) | 4/19 | |||
2002/2003 | III liga (gr. II) | 12/16 | |||
2003/2004 | III liga (gr. II) | 8/14 | |||
2004/2005 | III liga (gr. II) | 4/16 | Runda wstępna | ||
2005/2006 | III liga (gr. II) | 9/16 | – | ||
2006/2007 | III liga (gr. II) | 2/16 | ![]() | ||
2007/2008 | II | II liga | 14/18 | ||
2008/2009 | I liga | 10/18 | 1/16 finału | ||
2009/2010 | I liga | 10/18 | I runda | ||
2010/2011 | I liga | 7/18 | I runda | ||
2011/2012 | I liga | 10/18 | I runda | ||
2012/2013 | I liga | ![]() |
1/8 finału | ||
2013/2014 | III | II liga (gr. zachodnia) | 8/18 | ![]() |
I runda |
2014/2015 | IV | III liga (gr. kujawsko-pomorsko-wielkopolska) | 1/18 | Przegrane baraże o awans z Polonią Bytom. | – |
2015/2016 | III liga (gr. kujawsko-pomorsko-wielkopolska) | 1/16 | ![]() | ||
2016/2017 | III | II liga | 11/18 | ||
2017/2018 | II liga | ![]() |
Runda wstępna | ||
2018/2019 | II | I liga | 13/18 | 1/32 finału | |
2019/2020 | I liga | 3/18 | ![]() |
1/32 finału | |
2020/2021 | I | Ekstraklasa | 5/16 | ![]() |
1/8 finału |
2021/2022 | Ekstraklasa | 11/18 | 1/32 finału | ||
2022/2023 | Ekstraklasa | 8/18 | 1/16 finału | ||
2023/2024 | Ekstraklasa | ![]() |
1/8 finału |
Rekordy
[edytuj | edytuj kod]Rekordy indywidualne
[edytuj | edytuj kod]
|
|
Rekordy zespołowe
[edytuj | edytuj kod]Najwyższe zwycięstwa i porażki w ekstraklasie
zwycięstwo – dom
- Warta – ŁTSG Łódź 9:1 (4:0) – 31.08.1930 – Staliński 22, F. Scherfke 25,44,53, Andrzejewski 42, Przykucki 73, Knioła 83,88 – Herbstreit 78
- Warta – Warszawianka 8:0 (2:0) – 29.04.1934 – Nawrat 22,71, F. Scherfke 29,80, Knioła 66,89, Nowacki 85,90
porażka – dom
- Warta – AKS Chorzów 0:6 (0:4) – 17.09.1950 – Spodzieja 17,30,33, Salwiczek 34, Glanc 53, T. Wieczorek 89k
zwycięstwo – wyjazd
- Lechia Lwów – Warta 0:8 (0:4) – 17.05.1931 – F.Scherfke 19,71,77, Banaszkiewicz 24,44, Andrzejewski 40, Knioła 48,62
porażka – wyjazd
- Pogoń Lwów – Warta 6:0 (3:0) – 05.09.1937 – Zimmer 18, Michał Matyas 20,40,80k,81,88
Mecz stulecia
[edytuj | edytuj kod]Spotkanie z Wisłą Kraków rozegrane 30 listopada 1947 roku zostało wybrane jako mecz stulecia Warty Poznań[69].
30 listopada 1947 | Warta Poznań | 5:2 | Wisła Kraków | Widzów: 17 000 Sędzia: Edmund Sperling |
Bolesław Gendera ![]() Bolesław Smólski ![]() Henryk Czapczyk ![]() Marian Skrzypniak ![]() Henryk Czapczyk ![]() |
(5:1) | Kazimierz Cisowski ![]() Mieczysław Bąkowski ![]()
| ||
Feliks Krystkowiak, Tadeusz Weiss, Michał Dusik, Piotr Danielak, Kazimierz Groński, Stanisław Kaźmierczak, Dionizy Gierak, Bolesław Gendera, Henryk Czapczyk, Marian Skrzypniak, Bolesław Smólski trener: Károly Fogl ![]() |
Jerzy Jurowicz, Jan Wapiennik, Mieczysław Rupa, Adam Wapiennik, Tadeusz Legutko, Leszek Snopkowski, Kazimierz Cisowski, Mieczysław Gracz, Józef Kohut, Artur Woźniak, Mieczysław Bąkowski trener: Adam Walter |
Piłkarze
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/AlainNgamayama2.jpg/200px-AlainNgamayama2.jpg)
Piłkarskie legendy
[edytuj | edytuj kod]- Wawrzyniec Staliński
- Władysław Przybysz
- Marian Spoida
- Fryderyk Scherfke
- Marian Fontowicz
- Marian Einbacher
- Bolesław Gendera
Źródło[70]:
Piłkarze w reprezentacji Polski
[edytuj | edytuj kod]Olimpijczycy
[edytuj | edytuj kod]Do grona dotychczasowych reprezentantów polski na igrzyskach olimpijskich należą trzej byli zawodnicy klubu.
Imię i nazwisko | Uwagi |
---|---|
Marian Spoida | Letnie Igrzyska Olimpijskie 1924 |
Fryderyk Scherfke | Letnie Igrzyska Olimpijskie 1936 |
Źródło[71]:
Piłkarz stulecia
[edytuj | edytuj kod]Laureatem plebiscytu na piłkarza 100-lecia Warty Poznań został Fryderyk Scherfke[72].
Jedenastka stulecia
[edytuj | edytuj kod]W plebiscycie na jedenastkę 100-lecia Warty Poznań wytypowano zawodników, którzy według kibiców najbardziej zapracowali na znalezienie się w tym kręgu.
Jedenastka stulecia została zaprezentowana w ustawieniu 1-4-4-2. Ze względu na dużą ilość głosów na zawodników ofensywnych, były piłkarz Zielonych, Maciej Żurawski został potraktowany, jako ofensywny pomocnik.
Ostatecznie jedenastka 100-lecia wygląda następująco:
- Bramkarz: Feliks Krystkowiak
- Obrońcy: Marian Spoida, Dariusz Cudny, Michał Dusik, Kazimierz Groński
- Pomocnicy: Tomasz Magdziarz, Bolesław Gendera, Maciej Żurawski, Piotr Danielak
- Napastnicy: Fryderyk Scherfke, Wawrzyniec Staliński
Źródło[73]:
Obecny skład
[edytuj | edytuj kod]Nr | Poz. | Piłkarz |
---|---|---|
1 | BR | ![]() |
2 | OB | ![]() |
3 | OB | ![]() |
4 | OB | ![]() |
6 | PO | ![]() |
7 | PO | ![]() |
8 | PO | ![]() |
11 | PO | ![]() |
15 | PO | ![]() |
16 | PO | ![]() |
17 | PO | ![]() |
18 | OB | ![]() |
20 | OB | ![]() |
21 | PO | ![]() |
22 | OB | ![]() |
Nr | Poz. | Piłkarz |
---|---|---|
23 | PO | ![]() |
25 | PO | ![]() |
26 | PO | ![]() |
27 | OB | ![]() |
28 | OB | ![]() |
29 | NA | ![]() |
31 | OB | ![]() |
33 | BR | ![]() |
34 | OB | ![]() |
35 | OB | ![]() |
44 | OB | ![]() |
77 | PO | ![]() |
97 | NA | ![]() |
99 | NA | ![]() |
Piłkarze na wypożyczeniu
[edytuj | edytuj kod]Nr | Poz. | Piłkarz |
---|---|---|
12 | BR | ![]() |
20 | PO | ![]() |
23 | PO | ![]() |
Nr | Poz. | Piłkarz |
---|---|---|
29 | NA | ![]() |
- | BR | ![]() |
- | PO | ![]() |
Sztab szkoleniowy i trenerzy
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
Sztab szkoleniowy
[edytuj | edytuj kod]- Trener: Piotr Jacek[76]
- Asystent trenera: Arkadiusz Szczerbowski
- Asystent trenera: Daniel Ledzion
- Trener przygotowania fizycznego: Tomasz Olszewski
- Trener bramkarzy: Dominik Kubiak
- Trener analityk: Bartłomiej Babiarz
- Kierownik zespołu: Karol Majewski
- Asystent kierownika: Tomasz Plaskaty
- Fizjoterapeuta: Karol Biedrzycki[77]
- Fizjoterapeuta: Wojciech Danielewicz
- Fizjoterapeuta: Oskar Bogusz
Dotychczasowi trenerzy[78]
[edytuj | edytuj kod]
|
|
|
Trener stulecia
[edytuj | edytuj kod]Laureatem plebiscytu na trenera 100-lecia Warty Poznań został Tadeusz Łuczak[72].
Stadiony
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Ogrodek_Poznan_2012.jpg/240px-Ogrodek_Poznan_2012.jpg)
- Stadion Dyskobolii Grodzisk Wielkopolski w Grodzisku Wielkopolskim (mecze Ekstraklasy)
- Stadion przy Drodze Dębińskiej w Poznaniu (tzw. Ogródek)
- pojemność: 2200 miejsc siedzących
- oświetlenie: brak
- wymiary boiska: 105 × 68 m
- dojazd autobusami: 74, 76, 603
- dojazd tramwajami: 2, 6, 9, 15, 18
- Stadion Poznań w Poznaniu (od sezonu 2010/2011 do 29 kolejki sezonu 2011/2012)
- Historyczne stadiony:
- Boisko przy placu Ciętym w Poznaniu (do 1921),
- Stadion przy ulicy Rolnej w Poznaniu (od 1921),
- Stadion im. Edmunda Szyca w Poznaniu
Średnia liczba widzów na stadionie w I i II lidze
[edytuj | edytuj kod]Średnia liczba widzów podczas spotkań rozegranych na: stadionie przy Drodze Dębińskiej, stadionie Dyskobolii Grodzisk Wielkopolski i Stadionie Poznań. Stan od początku sezonu 2007/2008 do końca sezonu 2012/2013.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/2slhj1tvatu5ldrqz20s7dr1cg6xgun.png)
Źródła: sezon 2007/2008 – 90minut.pl sezon 2008/2009 – 90minut.pl, sezon 2009/2010 – 90minut.pl, sezon 2010/2011 – 90minut.pl, sezon 2011/2012 – 90minut.pl i sezon 2012/2013 – 90minut.pl.
Herb
[edytuj | edytuj kod]15 czerwca 2023 został zaprezentowany nowy herb Warty Poznań[4].
Hymn
[edytuj | edytuj kod]Z końcem lutego 2011 roku klub zaprezentował własny hymn, który został skomponowany przez Sylwię Grzeszczak[80]. Tekst pieśni nawiązuje do bogatej tradycji klubu, a także aspiracji, które sięgają awansu do ekstraklasy[80].
Maskotka
[edytuj | edytuj kod]Przed rozpoczęciem sezonu 2011/2012 klub zaprezentował własne maskotki, którymi zostały dwa dinozaury „Wartusie” mające za zadanie zachęcanie kibiców do dopingu drużyny na meczach, a także towarzyszenie piłkarzom Warty wychodzącym na każde domowe spotkanie[81]. Podczas 23 kolejki sezonu 2011/2012 w meczu Zielonych z Sandecją Nowy Sącz na płycie boiska Stadionu Miejskiego w Poznaniu znalazło się jajo, z którego miał się wykluć potomek klubowych maskotek[82]. Po Wielkanocy 12 kwietnia 2012 roku dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 88 w Poznaniu odnalazły zaginionego dinozaura, który wykluł się z jaja[83], które zaginęło podczas ligowego spotkania Warciarzy z Sandecją[82]. Od tej pory w skład maskotek Warty Poznań wchodzą trzy dinozaury. Mały dinozaur otrzymał imię „Miluś”[84].
Władze
[edytuj | edytuj kod]- Członkowie zarządu: Bartłomiej Ignaszewski, Michał Wieczorek, Maciej Wojdyło
- Przewodniczący Rady Nadzorczej: Marcin Janicki
- P.o. dyrektora sportowego: Tomasz Pasieczny
Dotychczasowi prezesi
[edytuj | edytuj kod]Od założenia klubu do 1962 roku[85]
|
|
|
|
Sponsorzy, partnerzy i patroni
[edytuj | edytuj kod]- Partner techniczny: Nike
- Partner logistyczny: Fox Travel
- Partner medyczny: Rehasport
- Partner Warta TV: 2K4K
- Partner SEO/UX: Webmetric[86]
- Partnerzy medialni: Sukces po poznańsku, MC Radio
- Sponsor strategiczny: TOTALbet
- Sponsor strategiczny akademii: Enea
- Sponsorzy główni akademii: Poznański Bank Spółdzielczy, Ted Gifted
- Sponsor biznes: AL-KO, ECO-Cars, Renault Pieluszyńska
- Partnerzy: Miasto Poznań, Weron.pl, MAGMAR, WC Serwis, Grupa Astra Investment, Centrum Medyczne Stanley, "Victory" Agencja Ochrony Osób i Mienia, Agregaty.pl, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu, Piwniczkanawina.pl, Fikołki, Moodagency, ZNIKA, King Cross Marcelin
Stroje
[edytuj | edytuj kod]
Główni sponsorzy[edytuj | edytuj kod]
|
Sponsorzy techniczni[edytuj | edytuj kod]
|
Warta II Poznań
[edytuj | edytuj kod]W sezonie 2012/2013 klub dysponował drużyną rezerw, która przystąpiła do rozgrywek w IV lidze w grupie: wielkopolska (północ)[87]. Trenerem został Przemysław Bereszyński[88], który 13 marca 2013 roku został zastąpiony przez Jarosława Zawadzkiego[89]. Zespół na koniec sezonu uplasował się na 7. miejscu[90]. 17 lipca 2013 roku klub poinformował o wycofaniu drużyny rezerw z rozgrywek IV ligi w sezonie 2013/2014 ze względów kadrowych i szkoleniowych[91].
Zespół podejmował rywali na stadionie Polonii Poznań[92], a także w Ogródku[93].
Od sezonu 2020/2021 drużyna rezerw za zgodą Wielkopolskiego Związku Piłki Nożnej przystąpiła do rozgrywek w IV lidze w grupie: wielkopolska[94]. Trenerem został Bartosz Majchrzak[95]. Sezon 2020/2021 Warta II zakończyła na 18. miejscu w tabeli, w strefie spadkowej[96]. W sezonie 2021/2022 Warta II nie została zgłoszona do rozgrywek V ligi wielkopolskiej[97].
Numizmatyka
[edytuj | edytuj kod]W 2013 roku wydano dwie monety okolicznościowe związane z klubem. Monety miały nominały 2 zł i 5 zł (monetę o nominale 2 zł wyemitowano w nakładzie do 80 000 sztuk, zaś monetę o nominale 5 zł wyemitowano w nakładzie do 40 000 sztuk). Monety te wchodzą w skład serii monet Polskie Kluby Piłkarskie[98].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wartuś - nowa maskotka Warty jak straży miejskiej
- ↑ Warta Poznań zmieni siedzibę na Grodzisk Wielkopolski? Bez tego może nie zagrać w ekstraklasie [online], poznan.wyborcza.pl [dostęp 2024-05-02] .
- ↑ a b J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 36.
- ↑ a b J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 39.
- ↑ a b J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 43.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 46.
- ↑ 25 lat Warty, s. 4.
- ↑ a b c d e B. Woltmann, Piłka Nożna w Wielkopolsce 1921-2001, s. 13.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński „Historia futbolu Wielkopolskiego”, s. 55.
- ↑ B.Woltmann „Piłka Nożna w Wielkopolsce 1921-2001”, s. 13.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 55.
- ↑ a b J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 60.
- ↑ a b c d J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 70.
- ↑ a b Historia dwóch Klubów, s. 58.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 87.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 483.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 106.
- ↑ a b c Rok 1929: Warta Poznań kontra Philips Eindhoven – pierwszy w Polsce mecz transmitowany przez radio – Warta Poznań [online] [dostęp 2021-04-26] (pol.).
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 513.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 109.
- ↑ J. Owsiański, T. Siwiński, Historia futbolu Wielkopolskiego, s. 514.
- ↑ Przegląd Sportowy nr 17 z 28 lutego 1938 „15 godzin wśród obradujących piłkarzy”. [dostęp 2008-06-05].
- ↑ Pierwszy film sportowy poznańskiej produkcji, „Głos Wielkopolski”, Film nosił tytuł "Z działalności K.S. "Warta" w 1946 r., 17 grudnia 1946 .
- ↑ t, Prezentujemy piłkarskiego wicemistrza Polski drużynę "Warty". Od mistrza Okręgu do wicemistrza Polski., „Głos Wielkopolski”, W artykule zamieszczono wizerunki wszystkich zawodników i działaczy, którzy przyczynili się do sukcesu. Ponadto krótkie wypowiedzi piłkarzy Warty, 10 grudnia 1946 .
- ↑ Warta mistrzem Polski w piłce nożnej, „Głos Wielkopolski”, W numerze: relacja z wygranego 5:2 meczu z krakowską Wisłą, zdjęcia i karykatury zawodników, fotografia drużyny Wisły., 2 grudnia 1947 [dostęp 2020-06-21] .
- ↑ Klub Sportowy HCP Poznań [online], www.sportowahistoria.pl [dostęp 2019-09-21] .
- ↑ Warta Poznań w II lidze. 90minut.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Warta Poznań będzie grać na Stadionie Miejskim. gloswielkopolski.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Izabella Łukomska-Pyżalska nowym prezesem Warty Poznań. epoznan.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Bogusław Baniak ponownie trenerem Warty. 90minut.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Warta zawstydziła I ligę. epoznan.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Trener Baniak odchodzi z Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Bogusław Baniak nie jest już trenerem Warty Poznań. interia.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Czesław Jakołcewicz trenerem Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Trener Jakołcewicz podał się do dymisji. wartapoznansa.pl. [dostęp 2010-07-03]. (pol.).
- ↑ Artur Płatek trenerem Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Arkadiusz Miklosik dyrektorem sportowym Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Jarosław Araszkiewicz nowym trenerem Warty Poznań. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Czesław Owczarek nowym asystentem trenera Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Nowy herb Warty Poznań z okazji stulecia istnienia klubu. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Jarosław Araszkiewicz odchodzi z Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Nowe obowiązki dotychczasowego asystenta Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2010-07-03]. (pol.).
- ↑ Ryszard Łukasik znów prowadzi Wartę. epoznan.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Trener Warty Poznań z licencją, ale tylko na rok. sport.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Czesław Owczarek nie jest już trenerem Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Warta Poznań z okrojonym budżetem będzie walczyć o utrzymanie. Ekstraklasa.net, 2013-03-07. [dostęp 2013-07-03].
- ↑ Waldemar Przysiuda tymczasowym trenerem Warty. 90minut.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Dotychczasowy trener opuszcza naszą drużynę. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Maciej Borowski poprowadzi Wartę w rundzie wiosennej. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ a b Krzysztof Pawlak nowym szkoleniowcem pierwszej drużyny. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Warta Poznań spadła z I ligi. Grała w niej przez sześć sezonów. Sport.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Izabella Łukomska-Pyżalska: Nawet w IV lidze będę prezesem Warty Poznań. Sport.pl, 2013-06-15. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ Maciej Dittmajer wiceprezesem Warty Poznań. Marek Kamiński trenerem. poznan.sport.pl, 2013-06-28. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ Marek Kamiński trenerem Warty. 90minut.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Warta Poznań dostała licencję i zagra w II lidze. poznan.sport.pl, 2013-06-27. [dostęp 2013-06-29].
- ↑ Warta Poznań bez licencji na grę w II lidze. poznan.sport.pl, 2014-06-03. [dostęp 2015-06-13].
- ↑ Maciej Dittmajer rezygnuje z funkcji wiceprezesa. Co dalej z Wartą Poznań?. Głos Wielkopolski, 2014-06-03. [dostęp 2015-06-13].
- ↑ Piłkarze Warty ogłosili strajk. Albo sprzedaż klubu, albo wycofanie z rozgrywek. /weszlo.com, 2018-08-28. [dostęp 2018-08-30].
- ↑ Warta Poznań w nowych rękach. Zamknięte drzwi, łzy i dziwne zachowanie inwestora. weszlo.com, 2018-08-29. [dostęp 2018-08-30].
- ↑ Izabella Łukomska-Pyżalska podała się do dymisji. Warta Poznań już oficjalnie w rękach nowego inwestora. sport.onet.pl, 2018-08-30. [dostęp 2018-08-30].
- ↑ Oficjalnie: Němec żegna się z Wartą Poznań [online] [dostęp 2021-02-28] .
- ↑ OFICJALNIE: Tworek trenerem Warty Poznań [online] [dostęp 2021-02-28] .
- ↑ Piotr Tworek, [w:] baza Transfermarkt (trenerzy–podsumowanie pracy : 2021/2022) [dostęp 2023-06-16] .
- ↑ Dawid Szulczek trenerem Warty Poznań - Warta Poznań [online], 8 listopada 2021 [dostęp 2023-06-16] (pol.).
- ↑ PKO Ekstraklasa 2021/2022 [online], www.90minut.pl [dostęp 2023-06-16] .
- ↑ PKO Ekstraklasa 2022/2023 [online], www.90minut.pl [dostęp 2023-06-16] .
- ↑ "Warta" zmienia nazwę, „Gazeta Ostrowska”, 15 lipca 1949 [dostęp 2020-10-07] .
- ↑ Lech Poznań - sezon 1964/65 - Historia Polskiej Piłki Nożnej - HPPN.PL [online], www.hppn.pl [dostęp 2017-11-27] .
- ↑ Kibice wybrali mecz stulecia Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Piłkarskie legendy Warty. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Stefan Mosiński: Historia dwóch klubów. Poznań: Poznańskie Zakłady Graficzne, 1963, s. 21.
- ↑ a b Znani piłkarz i trener stulecia Warty. wielkopolskifutbol.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Znamy jedenastkę stulecia wybraną przez fanów!. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Warta Poznań, [w:] baza Transfermarkt (drużyny) [dostęp 2022-05-25] .
- ↑ Pierwsza drużyna Warty Poznań. wartapoznan.pl. [dostęp 2022-05-25]. (pol.).
- ↑ Piotr Jacek trenerem Warty Poznań - Warta Poznań [online], 24 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-24] (pol.).
- ↑ Sztab szkoleniowy - Warta Poznań [online], 21 stycznia 2019 [dostęp 2024-06-29] (pol.).
- ↑ Historia. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ K. Śmiglak trenerem Warty, „Głos Wielkopolski”, 30 kwietnia 1949 [dostęp 2020-06-21] .
- ↑ a b Warta ma nowy hymn. sportowefakty.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ „Wartuś” nową maskotką naszego klubu. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ a b Rodzina Dinusiów powiększa się. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Dzieci odnalazły Dinusia. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Mały Dinuś ma już imię!. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-03]. (pol.).
- ↑ Stefan Mosiński: Historia dwóch klubów. Poznań: Poznańskie Zakłady Graficzne, 1963, s. 15–17.
- ↑ Wojciech Popiela , Webmetric w Zielonej Rodzinie Warty Poznań! [online], Webmetric - Agencja UX i Optymalizacja Konwersji, 3 sierpnia 2023 [dostęp 2023-08-03] (pol.).
- ↑ Warta z rezerwami w IV lidze. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ Przemysław Bereszyński trenerem rezerw. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ Warta ma nowego trenera rezerw. Zastąpił Przemysława Bereszyńskiego. poznan.sport.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ IV liga 2012/2013, grupa: wielkopolska (północ). 90minut.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ Rezerwy Warty zostały wycofane z rozgrywek ligowych. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ Rezerwy także na remis. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ Rezerwy zagrają w „Ogródku”!. wartapoznansa.pl. [dostęp 2013-07-19]. (pol.).
- ↑ IV liga 2020/2021, grupa: wielkopolska [online], www.90minut.pl [dostęp 2020-08-03] .
- ↑ Warta Poznań znów ma rezerwy. Wystartują w IV lidze – Warta Poznań [online] [dostęp 2020-08-03] (pol.).
- ↑ IV liga Proeko 2020/2021, grupa: wielkopolska [online], www.90minut.pl [dostęp 2023-01-14] .
- ↑ Warta Poznań zlikwidowała drużynę rezerw. Powodem awans do Centralnej Ligi Juniorów, [w:] www.poznan.wyborcza.pl [online] [dostęp 2023-01-14] .
- ↑ Narodowy Bank Polski - Internetowy Serwis Informacyjny [online], www.nbp.pl [dostęp 2021-04-29] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jarosław Owsiański, Tomasz Siwiński: Historia futbolu wielkopolskiego. WZPN Poznań, 2013. ISBN 978-83-64237-00-3.
- Wojciech Frączek, Mariusz Gudebski, Jarosław Owsiański: Encyklopedia ekstraklasy, statystyczny bilans 80 sezonów. Fundacja Dobrej Ksiązki Warszawa, 2015. ISBN 978-83-86320-65-3.