Madonna z goździkiem
Autor | |
---|---|
Rodzaj | |
Data powstania |
1473–1475 |
Medium |
olej na desce |
Wymiary |
62 × 47,5 cm[1] |
Miejsce przechowywania | |
Miejscowość | |
Lokalizacja |
Madonna z goździkiem (nazywana również Madonną monachijską[2]) – obraz namalowany między 1473 a 1475 rokiem, przez włoskiego artystę renesansowego Leonarda da Vinci[3]. Zdaniem historyka sztuki Franka Zöllnera jest to najwcześniejszy samodzielny obraz tego malarza[1]. Znajduje się w zbiorach Starej Pinakoteki w Monachium[2].
Według Vasariego obraz namalował Leonardo da Vinci, w czasie jego pobytu w warsztacie Verrocchia. W następnych latach właścicielem obrazu był papież Klemens VII[4]. W 1886 roku obraz należał do pewnego aptekarza mieszkającego w południowych Niemczech. W 1889 roku oraz sprzedano go do Pinakoteki za 800 marek jako obraz szkoły Verrocchia, prawdopodobnie Leonarda[3].
Niewykluczone, że pierwszy szkic lub zarys postaci wykonał Andrea del Verrocchio[3]. Świadczyć o tym może rysunki Głowa kobiety z lat ok. 1470–1475 i Głowa kobieca z ozdobami, autorstwa Verrocchia[5]. Malując obraz, Leonardo eksperymentował z werniksem i nowymi farbami olejnymi. Technika ta doprowadziła do pęknięć w miejscach, gdzie naniesiono poprawki i nałożono kolejne warstwy pokrywające[3]. Układ fałd na żółtej od spodu szacie przypomina szaty na Zwiastowaniu[6].
Na obrazie widoczne są wpływy szkoły Verrocchia i malarstwa holenderskiego[1]. Maryja ma bladą twarz, blond loki i spuszczone oczy. Jej szata ma niebieski kolor, rękawy są czerwone[4]. Intensywne barwy jej stroju ożywiają pierwszy plan[7]. Dzieciątko siedzi na poduszce przyozdobionej kulami z kryształu. Kule stanowiły jeden z elementów rodowej symboliki Medyceuszy, co mogłoby sugerować, że to oni zamówili obraz[8]. Dzieciątko nieporadnym gestem próbuje złapać czerwony goździk, zapowiadający Mękę Pańską[7]. Przy lewej ręce Madonny stoi kryształowy wazon z kwiatami[4][7]. Symbolizuje on czystość i dziewictwo Maryi[7]. Według opisu Vasariego na kwiatach znajdowały się krople rosy, jednak z powodu złego stanu obrazu przestały być widoczne. Przez łuki loggii widoczny jest krajobraz, charakterystyczny dla twórczości Leonarda[4]. Szczyty gór są skaliste, ich realności dodaje mglista perspektywa powietrzna[8].
Około 1470 roku powstał obraz Madonna Dreyfus (również: Madonna z kwiatem granatu), wykazujący duże podobieństwo do Madonny z goździkiem. Autorstwo tego obrazu jest nieustalone, wśród autorów wymieniano są m.in. Leonardo da Vinci, Lorenzo di Credi, Andrea Verrocchio. Słaba więź między postaciami oraz ich kontakt z architekturą wysunął hipotezę, że dzieło stanowiło eksperyment[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Zöllner 2005 ↓, s. 7.
- ↑ a b Isaacson 2019 ↓, s. 107.
- ↑ a b c d Vezzosi 2019 ↓, s. 167.
- ↑ a b c d Nicholl 2006 ↓, s. 119.
- ↑ Vezzosi 2019 ↓, s. 173.
- ↑ Vezzosi 2019 ↓, s. 167, 169.
- ↑ a b c d Zöllner 2005 ↓, s. 17.
- ↑ a b Isaacson 2019 ↓, s. 110.
- ↑ Debolini 2006 ↓, s. 23.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Francesca Debolini , Da Vinci, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2006, ISBN 978-83-60529-03-4 .
- Walter Isaacson , Leonardo da Vinci, Kraków: Insignis Media, 2019, ISBN 978-83-66071-41-4 .
- Charles Nicholl , Leonardo Da Vinci. Lot wyobraźni, Warszawa: WAB, 2006 .
- Alessandro Vezzosi , Leonardo da Vinci. Malarstwo: nowe spojrzenie, Kielce: Jedność, 2019, ISBN 978-83-8144-143-8 .
- Frank Zöllner , Leonardo da Vinci 1452–1519, Warszawa: Taschen, Edipresse Polska S. A., 2005, ISBN 83-89571-85-4 .