Iwan Paskiewicz
Pełne imię i nazwisko |
Iwan Fiodorowicz Paskiewicz |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
19 maja 1782 |
Data i miejsce śmierci |
1 lutego 1856 |
Namiestnik Królestwa Polskiego | |
Okres |
od 26 lutego 1832 |
Poprzednik | |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Herb_Paskiewicza.jpg/250px-Herb_Paskiewicza.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Koniecpolski_Palace.jpg/250px-Koniecpolski_Palace.jpg)
Iwan Fiodorowicz Paskiewicz, ros. Иван Фёдорович Паскевич (ur. 8 maja?/19 maja 1782 w Połtawie, zm. 20 stycznia?/1 lutego 1856 w Warszawie) – rosyjski generał–adiutant 1825, hrabia erywański od 1828, feldmarszałek 1829, książę warszawski od 1832, w latach 1832–1856 namiestnik Królestwa Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był jednym z wybitniejszych i bardziej okrutnych dowódców rosyjskich. Od najmłodszych lat szykowany był przez rodzinę do służby wojskowej. W 1800 ukończył Korpus Paziów i został mianowany porucznikiem armii Imperium Rosyjskiego oraz adiutantem cesarza Rosji, Pawła I. W latach 1806–1812 brał udział w wojnie z Imperium Osmańskim. W 1811 mianowany generałem–majorem, a w 1813 generałem–lejtnantem. Uczestniczył w walkach z Napoleonem I w Rosji i walkach wojsk rosyjskich w Europie, m.in. w bitwie pod Lipskiem. W latach 1813–1814 dowódca dywizji. W latach 1817–1819 służył u boku wielkiego księcia Mikołaja Pawłowicza, co później przysłużyło się szybkiej karierze jako jednemu z najbliższych osób cesarza Mikołaja I. Od 1825 dowódca korpusu. Był członkiem Sądu Najwyższego, sądzącym dekabrystów. Od 1826 dowódca wojsk na Kaukazie, a od marca 1827 namiestnik w tym rejonie.
Podczas wojny z Persją w latach 1826–1828 naczelny dowódca wojsk rosyjskich na Kaukazie. W 1827 odniósł zwycięstwo w bitwie pod Jelizawietpolem i zdobył dla Rosji Erywań i Nachiczewan w Armenii. Następnie skierował wojska rosyjskie na Teheran, zmuszając tym samym Persję do zawarcia niekorzystnego dla niej pokoju. W nagrodę otrzymał w 1828 dziedziczny tytuł „hrabiego erywańskiego”. Był następnie jednym z dowódców w wojnie rosyjsko–tureckiej 1828–1829.
Jako wódz naczelny wojsk Imperium Rosyjskiego w kampanii 1830–1831 przeciwko Polsce stłumił powstanie listopadowe. Jego wojska wsławiły się szczególnym okrucieństwem w trakcie kampanii na Litwie. We wrześniu 1831 wkroczył do Warszawy, co znacznie przyspieszyło upadek powstania. W nagrodę za udaną kampanię pacyfikacyjną otrzymał tytuł księcia warszawskiego i został namiestnikiem w Królestwie Polskim. Prowadził politykę rusyfikacji narodu polskiego. Sprawował władzę naczelną w opanowanym kraju jako komenderujący czynną armią generał-gubernator Królestwa Polskiego. 22 listopada z rozkazu Mikołaja I wydał postanowienie unieważniające „na zawsze” wszystkie uchwały i rozporządzenia „Rządu Rewolucyjnego”. Od grudnia 1831 prezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego[1]. Jego rządy w Polsce nazywa się „nocą paskiewiczowską”.
W 1849 został naczelnym wodzem korpusu wojsk rosyjskich tłumiącego powstanie węgierskie. W 1854 objął obowiązki dowódcy Armii Naddunajskiej i do 1855 roku kierował nią w wojnie krymskiej[2]. Za liczne zasługi i osiągnięcia na polu walki otrzymał stopień generała feldmarszałka.
Za wierną służbę otrzymał od cesarza dawną królewszczyznę Homel w guberni mohylewskiej, gdzie wybudował ogromny pałac i dokąd po 1831 przewiózł z Warszawy pomnik księcia Józefa Poniatowskiego dłuta Bertela Thorvaldsena. Dobra Homel pozostały w rękach jego syna, a potem synowej, do 1918. Fiodor, jego jedyny syn i ostatni kniaź warszawski, znany był wśród okolicznego ziemiaństwa z życzliwości dla Polaków. Wdowa po nim, Irina, została po rewolucji październikowej w Rosji, umierając w domu starców w 1925 roku w wieku 90 lat.
W 1830 odznaczony Orderem Orła Białego[3].
W lipcu 1870 przed Pałacem Namiestnikowskim w Warszawie w obecności Aleksandra II odsłonięto pomnik Iwana Paskiewicza. Został on rozebrany w październiku 1917[4].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, przewodnik po zasobie t. II Epoka porozbiorowa, Warszawa 1998, s. 152–153.
- ↑ Szczerbatów, tom 7
- ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 293.
- ↑ Zbigniew Bania, Tadeusz Jaroszewski: Pałac Rady Ministrów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980, s. 121. ISBN 83-01-01323-0.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- ks. Szczerbatow, Rządy księcia Paskiewicza w Królestwie Polskiem (1832-1847), Warszawa 1900, europeana.eu
- Iwan Paskiewicz
- Absolwenci i studenci Korpusu Paziów w Petersburgu
- Członkowie Rady Państwa Imperium Rosyjskiego
- Członkowie Rządu Tymczasowego Królestwa Kongresowego 1831–1832
- Członkowie Warszawskich Departamentów Rządzącego Senatu
- Generał-gubernatorzy Imperium Rosyjskiego
- Ludzie urodzeni w Połtawie
- Ludzie związani z Homlem
- Namiestnicy Królestwa Polskiego
- Odznaczeni Orderem Orła Czarnego
- Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego
- Odznaczeni Orderem Marii Teresy
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (Królestwo Kongresowe)
- Odznaczeni Orderem Lwa i Słońca
- Odznaczeni Orderem Słonia
- Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Stefana
- Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza
- Odznaczeni Orderem Świętej Anny
- Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma
- Odznaczeni Polskim Znakiem Honorowym (Virtuti Militari)
- Rosyjscy feldmarszałkowie
- Uczestnicy bitwy pod Lipskiem 1813 (koalicja antyfrancuska)
- Uczestnicy walk powstania węgierskiego 1848–1849 (strona rosyjska)
- Uczestnicy wojen kaukaskich (strona rosyjska)
- Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1830–1831 (strona rosyjska)
- Uczestnicy wojny rosyjsko-francuskiej 1812 (strona rosyjska)
- Uczestnicy wojny rosyjsko-tureckiej 1806–1812 (strona rosyjska)
- Uczestnicy wojny rosyjsko-tureckiej 1828–1829 (strona rosyjska)
- Urodzeni w 1782
- Zmarli w 1856