F 5 (1916)
![]() Siostrzana jednostka F 5 – F 6 | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Historia | |
Stocznia | |
Położenie stępki |
23 maja 1915 |
Wodowanie |
12 sierpnia 1916 |
![]() | |
Wejście do służby |
26 listopada 1916 |
Wycofanie ze służby |
20 lipca 1929 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
Długość |
45,63 metra |
Szerokość |
4,22 metra |
Zanurzenie |
3,1 metra |
Zanurzenie testowe |
40 metrów |
Rodzaj kadłuba | |
Napęd | |
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 670 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 500 KM 2 śruby | |
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
Zasięg |
powierzchnia: 1300 Mm przy 9 węzłach |
Uzbrojenie | |
1 armata plot. kal. 76 mm 1 km kal. 6,5 mm 4 torpedy | |
Wyrzutnie torpedowe |
2 × 450 mm |
Załoga |
26 |
F 5 – włoski okręt podwodny z czasów I wojny światowej i okresu międzywojennego, jedna z 21 zbudowanych dla Regia Marina jednostek typu F. Okręt został zwodowany 12 sierpnia 1916 roku w stoczni FIAT-San Giorgio w La Spezii, a w skład włoskiej marynarki wojennej został wcielony 26 listopada 1916 roku. Jednostka została wycofana z czynnej służby 20 lipca 1929 roku.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]Okręty podwodne typu F zostały zaprojektowane przez inż. majora Cesarego Laurentiego jako ulepszenie poprzedniego projektu tego konstruktora – jednostek typu Medusa[1][2]. Przy zachowaniu wymiarów zewnętrznych i wyporności nowe okręty charakteryzowały się krótszym czasem zanurzania, większą manewrowością w położeniu nawodnym i podwodnym, powiększonym kioskiem, instalacją działa pokładowego, żyrokompasu, dwóch peryskopów i systemu łączności podwodnej Fessenden[1][3]. Okręty miały konstrukcję dwukadłubową, z kadłubem lekkim ukształtowanym na podobieństwo linii kadłuba torpedowców[4] . Przestrzeń między kadłubem sztywnym a lekkim można było uczynić wodoszczelną poprzez zamknięcie specjalnych odwietrzników: w ten sposób okręty zyskiwały dodatkową rezerwę pływalności, szczególnie przydatną podczas żeglugi po powierzchni w złych warunkach pogodowych[4] .
F 5 zbudowany został w stoczni FIAT-San Giorgio w La Spezii[1][5]. Stępkę okrętu położono 23 maja 1915 roku, a zwodowany został 12 sierpnia 1916 roku[5][6]. Motto okrętu brzmiało „Te desposamus mare” (pol. „Poślubimy cię, morze”)[7] .
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]F 5 był niewielkim, przybrzeżnym okrętem podwodnym[1][8] . Kadłub podzielony był grodziami wodoszczelnymi (wyposażonymi w podwójne drzwi wodoszczelne) na trzy przedziały: dziobowy (mieszczący kubryk marynarzy), przedział z głównym stanowiskiem dowodzenia i siłownią oraz przedział baterii akumulatorów[4] . Długość całkowita wynosiła 45,63 metra, szerokość 4,22 metra i zanurzenie 3,1 metra[9][10]. Wyporność normalna w położeniu nawodnym wynosiła 262 tony, a w zanurzeniu 319 ton[9][10][a]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa dwusuwowe silniki wysokoprężne FIAT 216 o łącznej mocy 670 KM[1][4][b]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne Savigliano o łącznej mocy 500 KM[9][10]. Dwa wały napędowe obracające dwiema śrubami umożliwiały osiągnięcie prędkości 12,5 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu[10][11]. Zasięg wynosił 1300 Mm przy prędkości 9 węzłów w położeniu nawodnym oraz 120 Mm przy prędkości 2,5 węzła w zanurzeniu (lub 800 Mm przy prędkości 12 węzłów w położeniu nawodnym oraz 9 Mm przy prędkości 8 węzłów w zanurzeniu)[10]. Zapas paliwa wynosił 12 ton[1][12]. Energia elektryczna magazynowana była w jednej baterii akumulatorów składającej się z 232 ogniw[4] . Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 40 metrów[4][8][c].
Okręt wyposażony był w dwie stałe dziobowe wyrzutnie kalibru 450 mm, z łącznym zapasem czterech torped[1][10]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło pojedyncze pokładowa armata przeciwlotnicza kalibru 76 mm L/30 Armstrong A1914 oraz karabin maszynowy Colt kalibru 6,5 mm[4][8] .
Załoga okrętu składała się z 2 oficerów oraz 24 podoficerów i marynarzy[6][10].
Służba
[edytuj | edytuj kod]F 5 został wcielony do służby w Regia Marina 26 listopada 1916 roku[5][6]. Jego pierwszym dowódcą został kpt. mar. (wł. tenente di vascello) Michelangelo Fedeli[7] . Po zakończeniu długiego okresu szkolenia na wodach Zatoki Genueńskiej, w lutym 1917 roku F 5 został włączony w skład 2. eskadry (wł. Squadriglia) okrętów podwodnych w Ankonie, a następnie operował z Wenecji i Porto Corsini pod Rawenną do zakończenia konfliktu[3]. 31 grudnia 1917 roku okręt wchodził w skład Flotylli Górnego Adriatyku w Wenecji (wraz z „Delfino”, X 1, „Atropo”, „Tricheco”, „Fisalia”, „Argonauta”, „Narvalo”, „Zoea”, „Otaria”, „Argo”, „Squalo”, F 2, F 3, F 4, F 12, F 13 i F 16)[13]. 1 listopada 1918 roku okręt nadal wchodził w skład Flotylli Okrętów Podwodnych w Wenecji (razem z „Delfino”, X 1, „Atropo”, F 2, F 3, F 8, F 9, F 10, F 12, F 15, F 17, F 19 i F 20)[14]. Podczas działań wojennych jednostka przeprowadziła 26 ofensywnych rejsów bojowych na wodach Morza Adriatyckiego, działając na austro-węgierskich szlakach handlowych i uczestnicząc w zasadzkach pod Polą i Triestem[7] .
Po wojnie F 5, dowodzony przez kpt. mar. Edoardo Somigli, wziął udział w okupacji Umagu[7] . Na początku 1919 roku okręt przeniesiono do Brindisi, a w maju został przetransferowany do Neapolu[7] . Od 1924 do 1927 roku jednostka brała udział w manewrach i ćwiczeniach marynarki, operując na wodach wokół Sycylii[7] .
F 5 został skreślony z listy floty 20 lipca 1929 roku[6][10].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Grupsom 2022 ↓ podaje, że wyporność wynosiła 259,7 tony w położeniu nawodnym i 320 ton pod wodą.
- ↑ Pollina 1963 ↓, s. 63 podaje, że moc jednego silnika wysokoprężnego FIAT wynosiła 350 KM.
- ↑ Pollina 1963 ↓, s. 63 podaje, że dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 45 metrów.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 277.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 121.
- ↑ a b Pollina 1963 ↓, s. 66.
- ↑ a b c d e f g Grupsom 2022 ↓.
- ↑ a b c Pollina 1963 ↓, s. 64.
- ↑ a b c d Fraccaroli 1970 ↓, s. 118.
- ↑ a b c d e f Grupsom 2022F ↓.
- ↑ a b c Gogin 2022 ↓.
- ↑ a b c Fraccaroli 1970 ↓, s. 116.
- ↑ a b c d e f g h Pollina 1963 ↓, s. 63.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 620.
- ↑ Moore 1990 ↓, s. 217.
- ↑ Bagnasco i Rastelli 1997 ↓, s. 138.
- ↑ Bagnasco i Rastelli 1997 ↓, s. 183.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Erminio Bagnasco, Achille Rastelli: Navi e marinai italiani nella Grande Guerra. Parma: Ermanno Albertelli Editore, 1997. ISBN 88-85909-75-2. (wł.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Aldo Fraccaroli: Italian Warships of World War I. London: Ian Allan Ltd., 1970. ISBN 0-7110-0105-7. (ang.).
- Ivan Gogin: F1 small submarines (1916 - 1918). Navypedia. [dostęp 2022-04-09]. (ang.).
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- Jane’s Fighting Ships of World War I. John Moore (red.). London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.).
- Paolo M. Pollina: I sommergibili italiani 1895-1962. Roma: Ufficio Storico Della M.M., 1963. (wł.).
- Regio Sommergibile Classe "F". Grupsom - Sommergibili Mediterranei. [dostęp 2022-04-08]. (wł.).
- Regio Sommergibile F 2, F 3, F 4, F 5, F 6. Grupsom - Sommergibili Mediterranei. [dostęp 2022-04-09]. (wł.).