F 10 (1916)
![]() Siostrzana jednostka F 10 – F 6 | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Historia | |
Stocznia | |
Położenie stępki |
31 sierpnia 1915 |
Wodowanie |
19 października 1916 |
![]() | |
Wejście do służby |
29 grudnia 1916 |
Wycofanie ze służby |
2 czerwca 1930 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
Długość |
45,63 metra |
Szerokość |
4,22 metra |
Zanurzenie |
3,1 metra |
Zanurzenie testowe |
40 metrów |
Rodzaj kadłuba | |
Napęd | |
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 670 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 500 KM 2 śruby | |
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
Zasięg |
powierzchnia: 1300 Mm przy 9 węzłach |
Uzbrojenie | |
1 armata plot. kal. 76 mm 1 km kal. 6,5 mm 4 torpedy | |
Wyrzutnie torpedowe |
2 × 450 mm |
Załoga |
26 |
F 10 – włoski okręt podwodny z czasów I wojny światowej i okresu międzywojennego, jedna z 21 zbudowanych dla Regia Marina jednostek typu F. Okręt został zwodowany 19 października 1916 roku w stoczni FIAT-San Giorgio w La Spezii, a w skład włoskiej marynarki wojennej został wcielony 29 grudnia 1916 roku. Jednostka została wycofana z czynnej służby 2 czerwca 1930 roku.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]Okręty podwodne typu F zostały zaprojektowane przez inż. majora Cesarego Laurentiego jako ulepszenie poprzedniego projektu tego konstruktora – jednostek typu Medusa[1][2]. Przy zachowaniu wymiarów zewnętrznych i wyporności nowe okręty charakteryzowały się krótszym czasem zanurzania, większą manewrowością w położeniu nawodnym i podwodnym, powiększonym kioskiem, instalacją działa pokładowego, żyrokompasu, dwóch peryskopów i systemu łączności podwodnej Fessenden[1][3]. Okręty miały konstrukcję dwukadłubową, z kadłubem lekkim ukształtowanym na podobieństwo linii kadłuba torpedowców[4] . Przestrzeń między kadłubem sztywnym a lekkim można było uczynić wodoszczelną poprzez zamknięcie specjalnych odwietrzników: w ten sposób okręty zyskiwały dodatkową rezerwę pływalności, szczególnie przydatną podczas żeglugi po powierzchni w złych warunkach pogodowych[4] .
F 10 zbudowany został w stoczni FIAT-San Giorgio w La Spezii[1][5]. Stępkę okrętu położono 31 sierpnia 1915 roku, a zwodowany został 19 października 1916 roku[5][6].
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]F 10 był niewielkim, przybrzeżnym okrętem podwodnym[1][7] . Kadłub podzielony był grodziami wodoszczelnymi (wyposażonymi w podwójne drzwi wodoszczelne) na trzy przedziały: dziobowy (mieszczący kubryk marynarzy), przedział z głównym stanowiskiem dowodzenia i siłownią oraz przedział baterii akumulatorów[4] . Długość całkowita wynosiła 45,63 metra, szerokość 4,22 metra i zanurzenie 3,1 metra[8][9]. Wyporność normalna w położeniu nawodnym wynosiła 262 tony, a w zanurzeniu 319 ton[8][9][a]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa dwusuwowe silniki wysokoprężne FIAT 216 o łącznej mocy 670 KM[1][4][b]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne Savigliano o łącznej mocy 500 KM[8][9]. Dwa wały napędowe obracające dwiema śrubami umożliwiały osiągnięcie prędkości 12,5 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu[9][10]. Zasięg wynosił 1300 Mm przy prędkości 9 węzłów w położeniu nawodnym oraz 120 Mm przy prędkości 2,5 węzła w zanurzeniu (lub 800 Mm przy prędkości 12 węzłów w położeniu nawodnym oraz 9 Mm przy prędkości 8 węzłów w zanurzeniu)[9]. Zapas paliwa wynosił 12 ton[1][11]. Energia elektryczna magazynowana była w jednej baterii akumulatorów składającej się z 232 ogniw[4] . Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 40 metrów[4][7][c].
Okręt wyposażony był w dwie stałe dziobowe wyrzutnie kalibru 450 mm, z łącznym zapasem czterech torped[1][9]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło pojedyncze pokładowa armata przeciwlotnicza kalibru 76 mm L/30 Armstrong A1914 oraz karabin maszynowy Colt kalibru 6,5 mm[4][7] .
Załoga okrętu składała się z 2 oficerów oraz 24 podoficerów i marynarzy[6][9].
Służba
[edytuj | edytuj kod]F 10 został wcielony do służby w Regia Marina 29 grudnia 1916 roku[5][6]. Jego pierwszym dowódcą został kpt. mar. (wł. tenente di vascello) Alessandro De Micheli[12] . Po zakończeniu okresu szkolenia F 10 przeprowadził na Morzu Tyrreńskim kilka defensywnych patroli przeciw okrętom podwodnym[12] . W marcu 1917 roku jednostka została przydzielona do eskadry (wł. Squadriglia) okrętów podwodnych w Brindisi[3][12] . Podczas wspólnego z F 9 rejsu z La Spezii do Wenecji okręt został nieopodal Mesyny omyłkowo ostrzelany przez niszczyciel „Euro” i torpedowiec Airone , jednak dzięki alarmowemu zanurzeniu nie doznał uszkodzeń[12] . W październiku F 10 został oddelegowany do Valony, skąd przeprowadzał defensywne patrole na pobliskich wodach[3][12] . W marcu 1918 roku okręt został przyporządkowany 1. eskadrze okrętów podwodnych w Wenecji, w ramach której uczestniczył w patrolach wzdłuż wybrzeża Dalmacji i pod austro-węgierskimi portami Triest i Pola[12] . 1 listopada 1918 roku okręt wchodził w skład Flotylli okrętów podwodnych w Wenecji[13]. Podczas działań wojennych załoga F 10 wzięła udział w 32 rejsach bojowych, nie odnotowując w trakcie służby żadnych godnych wzmianki zdarzeń[12] .
Po zakończeniu wojny F 10 prowadził intensywną działalność szkoleniową, uczestnicząc w manewrach morskich i ćwiczeniach, a następnie został rozbrojony i skreślony z listy floty 2 czerwca 1930 roku[9][12] .
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Grupsom 2022 ↓ podaje, że wyporność wynosiła 259,7 tony w położeniu nawodnym i 320 ton pod wodą.
- ↑ Pollina 1963 ↓, s. 63 podaje, że moc jednego silnika wysokoprężnego FIAT wynosiła 350 KM.
- ↑ Pollina 1963 ↓, s. 63 podaje, że dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 45 metrów.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 277.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 121.
- ↑ a b c Pollina 1963 ↓, s. 66.
- ↑ a b c d e f g Grupsom 2022 ↓.
- ↑ a b c Pollina 1963 ↓, s. 64.
- ↑ a b c Fraccaroli 1970 ↓, s. 118.
- ↑ a b c Gogin 2022 ↓.
- ↑ a b c Fraccaroli 1970 ↓, s. 116.
- ↑ a b c d e f g h Pollina 1963 ↓, s. 63.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 620.
- ↑ Moore 1990 ↓, s. 217.
- ↑ a b c d e f g h Grupsom 2022F ↓.
- ↑ Bagnasco i Rastelli 1997 ↓, s. 183.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Erminio Bagnasco, Achille Rastelli: Navi e marinai italiani nella Grande Guerra. Parma: Ermanno Albertelli Editore, 1997. ISBN 88-85909-75-2. (wł.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Aldo Fraccaroli: Italian Warships of World War I. London: Ian Allan Ltd., 1970. ISBN 0-7110-0105-7. (ang.).
- Ivan Gogin: F1 small submarines (1916 - 1918). Navypedia. [dostęp 2022-04-09]. (ang.).
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- Jane’s Fighting Ships of World War I. John Moore (red.). London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.).
- Paolo M. Pollina: I sommergibili italiani 1895-1962. Roma: Ufficio Storico Della M.M., 1963. (wł.).
- Regio Sommergibile Classe "F". Grupsom - Sommergibili Mediterranei. [dostęp 2022-04-09]. (wł.).
- Regio Sommergibile F 7, F 8, F 9, F 10. Grupsom - Sommergibili Mediterranei. [dostęp 2022-04-09]. (wł.).