Białogard
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
miasto i gmina | |||||
Plac Wolności, otoczenie kościoła Narodzenia NMP | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Prawa miejskie |
2 sierpnia 1299 | ||||
Burmistrz |
Emilia Bury | ||||
Powierzchnia |
25,73 km² | ||||
Wysokość |
23 m n.p.m. | ||||
Populacja (30.06.2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
94 | ||||
Kod pocztowy |
78-200 | ||||
Tablice rejestracyjne |
ZBI | ||||
Położenie na mapie powiatu białogardzkiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
3201011 | ||||
SIMC |
0949690 | ||||
Urząd miejski ul. 1 Maja 1878-200 Białogard | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
Białogard (niem. Belgard) – miasto w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, siedziba powiatu białogardzkiego oraz gminy wiejskiej Białogard. Dziewiąty ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności).
Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Białogard liczył 23 811 mieszkańców[2] i był pod względem liczby ludności dziewiątym miastem w województwie zachodniopomorskim[3].
Białogard jest ośrodkiem handlowym i ma magazyn zbożowy.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Położone jest na Równinie Białogardzkiej, nad rzeką Parsętą i mniejszą rzeką Liśnicą, ok. 145 km na północny wschód od Szczecina. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 25,73 km²[4]. Miasto stanowi 3% powierzchni powiatu.
Według danych z roku 2002[5] Białogard posiada:
- użytki rolne: 48%
- użytki leśne: 9%.
Toponimia
[edytuj | edytuj kod]Nazwa notowana była wielokrotnie w czasie średniowiecza. Notuje go w roku 1124 Żywot Ottona, biskupa bamberskiego, jako Belgrod. W kronice Galla Anonima pojawia się jako civitas Albam[6] (aczkolwiek nie można wykluczyć, że kronikarz miał na myśli Białogardę[7]). W innych dokumentach historycznych nazwa notowana jest jako Belegarde (1159, 1176), Belegarda (1194), Belgard (1229). Końcówka -gard jest pozostałością pomorskiej formy będącej odpowiednikiem ogólnopolskiej -gród[8].
Na polskich mapach przed 1939[9] – m.in. na mapie wojskowej z 1937 r. – podano polski egzonim Białogród[10].
Przez krótki okres po II wojnie światowej miasto nosiło nazwę Białogród[11][12][13]. Obecna nazwa została wprowadzona rozporządzeniem ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 roku[14].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Ta sekcja od 2009-02 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Belgard_Marketplace.jpg/220px-Belgard_Marketplace.jpg)
Pierwsze wzmianki historyczne u Galla Anonima – miasto królewskie i znakomite, zwane Białym (łac. Urbus regia et egregia. Alba nomine)[15]. Gród został zdobyty dwukrotnie w 1102 i 1107 roku przez Bolesława III Krzywoustego[16]. 2 sierpnia 1299 roku książę Bogusław IV nadał istniejącej już osadzie przywilej lokacyjny według zasad regulowanych przez prawo lubeckie[16]. Na XIV wiek przypada wzrost znaczenia miasta w życiu gospodarczym Pomorza Zachodniego. W roku 1307 nadano miastu prawo składu na wszystkie towary. W roku 1315 książę Warcisław IV przeniósł z Anklam do Białogardu rezydencję książęcą, która istniała tu do 1321[16]. Od roku 1386 Białogard należał do Związku Hanzeatyckiego[17].
W XV i XVI wieku Białogard dzielił zmienne losy Pomorza Zachodniego, związane z rywalizacją książąt pomorskich z Brandenburgią. W 1469 r. miał miejsce zatarg między Białogardem a Świdwinem, który przeszedł do historii jako tzw. wojna o krowę[16]. Upadek znaczenia miasta związany był z okresem wojny trzydziestoletniej, kiedy to liczba ludności spadła o dwie trzecie, a miasto popadło w długi z powodu konieczności utrzymywania garnizonów wojsk cesarskich i szwedzkich. Od kończącego wojnę pokoju westfalskiego w roku 1648 Białogard wchodził w skład Brandenburgii. Od 1714 roku Białogard był miastem garnizonowym, w 1724 powstał powiat białogardzki, w 1765 zabudowę miasta zniszczył potężny pożar[16]. Od połowy XIX wieku nastąpił rozwój przemysłu, głównie przetwórczego opartego na miejscowych produktach i surowcach rolno-leśnych. W połowie XIX wieku Białogard otrzymał też połączenie kolejowe ze Szczecinem, Koszalinem (1858) i Kołobrzegiem (1859) oraz Szczecinkiem (1878). W 1911 roku uruchomiono dwie linie kolei wąskotorowej: Białogard-Bobolice oraz Białogard-Rarwino (Białogardzka Kolej Dojazdowa).
W latach 1900–1901 wybudowano nowe koszary (ul. Kołobrzeska). Następne koszary oraz szpital wojskowy powstały w 2. połowie lat 30. XX wieku. W 1939 roku stacjonowały tu pułki zmechanizowane 32 dywizji, której sztab zlokalizowany był w Koszalinie. W okresie II wojny światowej na terenie miasta i w jego okolicach zlokalizowano kilka obozów dla robotników przymusowych i jeńców wojennych. Białogard został zdobyty w dniu 5 marca 1945 roku przez oddziały radzieckie 19 Armii, 1 Armii Pancernej, 2 Samodzielnego Korpusu Kawalerii Gwardii oraz 1 Armii Wojska Polskiego. Dowództwo Armii Czerwonej lokuje w mieście silny garnizon swoich wojsk, który stacjonował tu do 1993[16][18].
- Osobny artykuł:
Po wojnie Białogard stał się siedzibą powiatu, obejmującego swoim zasięgiem tereny przedwojennego powiatu białogardzko-świdwińskiego (Kreis Belgard-Schievelbein). W latach 50. i 60. XX wieku, m.in. w następstwie braku ujęcia w tzw. planie 6-letnim, nastąpił regres przemysłu, który rozwijał się tylko przez rozbudowę i modernizację istniejących zakładów. W latach 70. XX wieku Białogard był znaczącym ośrodkiem przemysłu elektronicznego (filia Warszawskich Zakładów Radiowych „Rawar”, przekształcona następnie w nowy zakład „Unitra-Eltra”)[19]; pod firmą „Unicon” funkcjonuje do dziś, choć w znacznie ograniczonym zakresie. Jak dawniej zajmuje ciekawe architektonicznie zabudowania po dawnej elektrowni miejskiej między dwiema liniami kolejowymi[19].
W 1961 roku wzniesiono w mieście Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej przy ul. Kopernika[20].
W okolicy Białogardu, niedaleko wsi Podborsko, znajdowała się jednostka wojskowa Armii Radzieckiej na terenie której przechowywana była broń nuklearna[21].
Do lat 90. XX w.[22] stacjonowały tu 3 znaczne zgrupowania jednostek Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Obecnie dawne koszary są wyremontowane i zagospodarowane (mieszkania, szkoły, urzędy, przedsiębiorstwa)[23].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[24][25]:
- śródmieście miasta – stare miasto
- kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, gotycki z 1310 r. do XIX wieku, rzymskokatolicki należący do dekanatu Białogard, diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, metropolii szczecińsko-kamieńskiej
- kościół filialny pod wezwaniem św. Jerzego, ul. Świdwińska, wybudowany około XIV wieku na starych fundamentach dawnej pogańskiej świątyni. Pierwotnie była to kaplica i dom trędowatych położony poza murami miasta. Przebudowany w XV/XVI wieku. Murowana, ceglana budowla w układzie wendyjskim z elementami gotyckimi wznosi się na planie prostokąta. Kościół kilkakrotnie był niszczony przez pożary. w roku 1858 przeszedł gruntowny remont, podczas którego został też znacznie przebudowany. Obecny wygląd pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Dzisiaj jest to filiał rzymskokatolicki należący do parafii ewangelicko-augsburskiej Jezusa Dobrego Pasterza w Koszalinie, diecezji pomorsko-wielkopolskiej
- dawny cmentarz ewangelicki, obecnie komunalny wielowyznaniowy, ul. Szpitalna, z XIX w.
- pozostałości murów obronnych, ul. Matejki, z XIV/XV w.
- Brama Wysoka, inaczej Połczyńska, ul. Grottgera; zbudowana łącznie z murami miejskimi w początkach XIV wieku – murowana budowla z cegły, na planie prostokąta stoi na fundamencie kamiennym; ma dwie kondygnacje, w dolnej ostrołukowy przejazd, w górnej ozdobiona trzema dwudzielnymi blendami z okienkami i manswerkowym fryzem, kryta dachem czterospadowym[16]. Fortyfikacja zachowała się jako jedyna z dwóch istniejących dawniej. Do końca XIX wieku służyła jako areszt miejski i mieszkanie dozorcy. Później, od roku użytkowana była przez Muzeum Regionalne. Obecnie jest siedzibą białogardzkich artystów[26]
- piwnice zamku, ul. Płowiecka 3, z XVIII w.
- ratusz, pl. Wolności 5, Rynek, z pierwszej połowy XIX w.
- spichlerz, obecnie magazyn, ul. Piłsudskiego 25, szachulcowo-murowany, z końca XVIII wieku, w połowie XIX wieku budynek przemysłowy
- dom z dwiema oficynami, ul. Najświętszej Marii Panny 3, z 1880
- dom, obecnie bank PKO, pl. Wolności 17, z 1910
inne zabytki:
Pomniki i miejsca pamięci narodowej
-
• Tablica upamiętniająca elektryfikację kolei
-
• Pomnik ku czci ofiar komunizmu
-
• Pomnik Orła Białego
-
• Pomnik upamiętniający 700 lat praw miejskich
- cmentarz żołnierzy radzieckich – cmentarz wojenny 763 oficerów i żołnierzy radzieckich 1. Frontu Białoruskiego, poległych podczas walk o Białogard w 1945 r. wraz z pomnikiem ku czci poległych żołnierzy z 1970 r.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 24450 mieszkańców[27]. Według danych z 31 grudnia 2017 r. miasto miało 24368 mieszkańców. Według danych z 1 stycznia 2020 Białogard liczył 24146 mieszkańców[28].
Rok | Liczba ludności |
---|---|
1715 | 1200 |
1850 | 4000 |
1875 | 7200 |
1890 | 7000 |
1939 | 16 500 |
1950 | 12 700 |
1975 | 21 800 |
1995 | 25 093 |
2000 | 24 530 |
2005 | 24 408 |
2008 | 24 361 |
2011 | 24 450 |
2014 | 23 858 |
2017 | 24 368 |
2020 | 24 146 |
Struktura demograficzna mieszkańców miasta Białogard 31 grudnia 2007[29]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 24 407 | 100 | 12 797 | 52,43 | 11 610 | 47,57 |
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) | 4922 | 20,17 | 2412 | 9,88 | 2510 | 10,28 |
Wiek produkcyjny (18–65 lat) | 15 844 | 64,92 | 7783 | 31,89 | 8061 | 33,03 |
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) | 3641 | 14,92 | 2602 | 10,66 | 1039 | 4,26 |
Gminę miejską Białogard zamieszkuje 50,5% ludności całego powiatu. Na 1 km² przypada 948 osób – tym samym jest to gmina o największej gęstości zaludnienia w powiecie.
- Piramida wieku mieszkańców Białogardu w 2014 roku[28].
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Na terenie Białogardu istnieje podstrefa Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej obejmującą wyznaczone 2 kompleksy[30].
W III kwartale 2012 Białogard miał 1989 zarejestrowanych bezrobotnych[31]
W 2016 wykonane wydatki budżetu gminy wynosiły 93,2 mln zł, a dochody budżetu 92,5 mln zł. Zobowiązania samorządu (dług publiczny) według stanu na koniec 2016 r. wynosiły 22 mln zł, co stanowiło 23,7% dochodów[32].
W Białogardzie znajduje się zakład produkcji płyt klejonych[33]. Ponadto w mieście ma miejsce produkcja w sektorze zbóż i traw[34].
Kolejny zakład zbożowo-młynarski zajmuje się produkcją mąki pszennej i żytniej[35].
W mieście zlokalizowany jest szpital powiatowy z 6 oddziałami[36].
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez Białogard przebiega droga wojewódzka nr 163 oraz dawna droga wojewódzka nr 166, która pełni rolę obwodnicy wschodniej. Planowana jest budowa północnej obwodnicy miasta[37], która obciąży ulice Połczyńską oraz Kołobrzeską. W odległości 7 km przebiega droga wojewódzka nr 112 (dawniej droga krajowa nr 6).
W Białogardzie działa komunikacja autobusowa prowadzona przez ZKM Białogard oraz prywatne firmy przewozowe do okolicznych miejscowości.
Na stacji Białogard przecinają się dwie jednotorowe, zelektryfikowane linie kolejowe:
Do lat 90. XX wieku Białogard był także stacją końcową dla dwóch linii kolejki wąskotorowej tzw. Białogardzka Kolej Dojazdowa, która obecnie nie funkcjonuje.
Oświata
[edytuj | edytuj kod]W Białogardzie znajduje się biblioteka publiczna przy ul. Grunwaldzkiej 46, która posiada trzy filie:
- Filia nr 1 – ul. Chopina 29
- Filia nr 2 – ul. Komara 25
- Filia nr 3 – Biblioteka Pedagogiczno-Naukowa – ul. Dworcowa 2.
Miasto posiada 3 przedszkola miejskie:
- Przedszkole miejskie nr 1 „Bajka” – ul. 1 Maja 12
- Przedszkole miejskie nr 2 „Słoneczne” – ul. Chopina 4A
- Przedszkole miejskie nr 3 „Niezapominajka” ul. Kochanowskiego 21.
Lista szkół publicznych działających w Białogardzie od września 2017:
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie – ul. Świdwińska 7
- Szkoła Podstawowa nr 3 im. Bolesława Krzywoustego – ul. Chopina 8
- Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika – ul. Grunwaldzka 53 i ul. Kościelna 1
- Szkoła Podstawowa nr 5 im. Władysława Broniewskiego – ul. Kołobrzeska 23
- Liceum Ogólnokształcące im. Bogusława X – ul. Grunwaldzka 46
- Zespół Szkół Ponadpodstawowych, w ramach którego działa Technikum i Zasadnicza Szkoła Zawodowa – ul. Wyszyńskiego 14
- Zespół Szkół Specjalnych, im. Jana Pawła II – ul. Zamoyskiego 3A
- Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia. – ul. Dworcowa 4.
Lista szkół prywatnych działających w mieście:
- Prywatne Centrum Edukacyjne "Szkoły Sukces" (zespół szkół).
Kultura
[edytuj | edytuj kod]W październiku 2008 otwarto Centrum Kultury i Spotkań Europejskich, które organizuje różne imprezy kulturalne, np.: koncerty, przedstawienia teatralne. W CKiSE działają różne grupy artystyczne, m.in. Teatr Lalek Marko, Białogardzki Chór Kameralny Bel Canto i teatr Róż. W Białogardzie co roku odbywają się Międzynarodowe Dni Kultury Chrześcijańskiej.
Od roku 1969, rokrocznie w czerwcu, na przemian w Świdwinie i Białogardzie, odbywa się impreza rozrywkowa nawiązująca do wojny o krowę z 1469 roku.
Corocznie w lipcu lub sierpniu organizowane są Dni Białogardu – trwająca 2–3 dni impreza kulturalna, w czasie której występują polscy i zagraniczni artyści.
Rok | Artyści/Zespoły |
---|---|
2001 | IRA |
2002 | Varius Manx, Blenders |
2003 | Tomek Makowiecki Band |
2004 | Andrzej Piaseczny |
2005 | Oddział Zamknięty, Lotyń, Trebunie-Tutki |
2006 | Ich Troje, Patrycja Markowska, Kukiz i Piersi |
2007 | Oddział Zamknięty, TSA, Shakin Dudi |
2008 | Video, Łzy, D-Bomb |
2009 | Ewa Farna, Pectus |
2010 | Lady Pank, Volver, Blenders, Manchester |
2011 | Brathanki, Kasia Kowalska |
2012 | Ryszard Rynkowski, Extazy, Hormons |
2013 | Mirami, Doda |
2014 | Kombi, Piękni i Młodzi, Basta, Varius Manx |
2015 | Feel, Ewelina Lisowska |
2016 | Sarsa, De Mono, After Party, Pudzian Band |
2017 | Kayah, Mesajah, Weekend, |
2018 | Sylwia Przybysz, Zakopower, Agata Sobocińska, Power Play, Markus P |
Sport
[edytuj | edytuj kod]W kompleksie rekreacyjno-wypoczynkowym istnieje stosunkowo niedawno odnowiony stadion oraz klub sportowy z wieloma sekcjami. W lecie działają baseny miejskie.
- Atletyczny klub sportowy sekcja zapasy „AKS Białogard”
- Hala sportowa przy LO
- Klub Lekkoatletyczny „Iskra”
- Klub Piłkarski Iskra Białogard
- Klub Piłkarski „UKS Unia”
- Klub Piłkarski „Konsorcjum Białogard”
- Klub Sportowy Karate Kyokushin
- Kryta pływalnia BOSiR przy ul. Moniuszki 29
- Letnie baseny miejskie przy ul. Moniuszki 49
- Sekcja Karate Kyokushin
- Sekcja MMA, BJJ, zapasy, boks „AKS Grappling Białogard”
- Sekcja podnoszenia ciężarów
- Sekcja tenisa stołowego „UKS T-Tenis 2005”
- Stowarzyszenie Pływackie „Aqua” w Białogardzie
- UKS Herkules Białogard – zajęcia dla młodych koszykarzy i koszykarek
Wspólnoty religijne
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i wspólnoty wyznaniowe:
- Kościół greckokatolicki:
- parafia św. Jerzego, nabożeństwa prowadzone są w kościele rzymskokatolickim św. Jerzego[38]
- Kościół rzymskokatolicki (3 parafie należące do dekanatu Białogard diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej):
- Ewangeliczny Związek Braterski w RP:
- zbór w Białogardzie[42]
- Kościół Chrystusowy w RP:
- Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP:
- filiał parafii w Koszalinie[44]
- Kościół Wolnych Chrześcijan w RP:
- zbór w Białogardzie[45]
- Kościół Zielonoświątkowy w RP:
- Kościół Nowoapostolski w Polsce:
- zbór w Białogardzie[47]
- Świadkowie Jehowy:
- zbór Białogard (Sala Królestwa ul. Szpitalna 12)[48]
- Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego:
- zbór Białogard[49]
Administracja
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Siedziba_w%C5%82adz_Miasta.jpg/220px-Siedziba_w%C5%82adz_Miasta.jpg)
Białogard ma status gminy miejskiej, miasto posiada 168 ulic. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej Białogardu 21 radnych[50]. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedziba władz miasta znajduje się przy ul. 1 Maja.
Burmistrzowie Białogardu:
- 2002–2009 – Stefan Zdzisław Strzałkowski
- 2009–2010 – Zbigniew Raczewski
- 2010–2018 – Krzysztof Bagiński
- od 2018 – Emilia Bury
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Bia%C5%82ogard_plac_Wolno%C5%9Bci_17.jpg/220px-Bia%C5%82ogard_plac_Wolno%C5%9Bci_17.jpg)
Miasto jest siedzibą władz powiatu białogardzkiego, a także władz wiejskiej gminy Białogard. W Białogardzie działa prokuratura rejonowa, znajduje się tu również sąd rejonowy[51].
Białogard jest członkiem Związku Miast Polskich i Nowej Hanzy. W 2005 miasto otrzymało Dyplom Europejski, a od 5 sierpnia 2007 posiada Flagę Europy[52].
Mieszkańcy Białogardu wybierają posłów z okręgu wyborczego nr 40, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.
Współpraca międzynarodowa
[edytuj | edytuj kod]Miasto ma umowy partnerskie z następującymi miastami i gminami[53]:
Aknīste, Łotwa – od 1999 r.
Albano Laziale, Włochy – od 2 grudnia 2004 r.
Binz, Niemcy – od sierpnia 2002 r.
Caracal, Rumunia – od 4 sierpnia 2007 r.
Gnosjö, Szwecja – od 28 marca 2003 r.
Maardu, Estonia – od 4 sierpnia 2004 r.
Montana, Bułgaria – od 20 września 2014 r.
Olen, Belgia – od 12 listopada 2004 r.
Teterow, Niemcy – od 1970 r.
Osoby
[edytuj | edytuj kod]urodzone w Białogardzie
[edytuj | edytuj kod]- Zbigniew Baranowski (ur. 1991) – olimpijczyk z Rio de Janeiro w zapasach w stylu wolnym
- Dariusz Białkowski (ur. 1970) – polski kajakarz, dwukrotny brązowy medalista olimpijski
- Jerzy Borowczak (ur. 1957) – polityk i działacz związkowy, poseł na Sejm III oraz od VI do IX kadencji
- Otto Busse (1867–1922) – patolog
- Anna Chitro (ur. 1956) – polska aktorka teatralna i filmowa
- Maximilian Grävell (1781–1860) – prawnik
- Ludwig Ferdinand Hesse (1795–1876) – architekt
- Lech M. Jakób (ur. 1953) – pisarz
- Anna Maria Komorowska (ur. 1946) – polska hrabianka, matka Matyldy d’Udekem d’Acoz, żony Filipa I Koburga, króla Belgów
- Jacek Kosmalski (ur. 1976) – polski piłkarz grający w Polonii Warszawa
- Aleksander Kwaśniewski (ur. 1954) – prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1995–2005
- Christian Lis (ur. 1973) – polski ekonomista, dr hab. nauk ekonomicznych, profesor nadzwyczajny Instytutu Ekonomii i Finansów Uniwersytetu Szczecińskiego.
- Ewald von Massow (1869–1942) – niemiecki generał
- Hans Martin Schaller (1923–2005) – niemiecki historyk
- Damian Skoczyk (ur. 1995) – polski piosenkarz
- Marcin Franc (ur. 1992) – polski aktor musicalowy, filmowy, telewizyjny, dubbingowy i wokalista.
- Dariusz Szubert (ur. 1970) – polski piłkarz, srebrny medalista olimpijski z 1992
- Joachim Utech (1889–1960) – rzeźbiarz
- Andrzej Wasilewicz (1951–2016) – polski aktor Teatru Powszechnego w Warszawie
związane z miastem
[edytuj | edytuj kod]- Czesław Berka (1925–1988) – ksiądz rzymskokatolicki, kanonik kapituły koszalińsko-kołobrzeskiej; pełnił posługę i zginął w Białogardzie
- Erika Fuchs (1906–2005) – tłumaczka; mieszkała w Białogardzie
- Josquinus ab Holtzen (?–1657) – kompozytor, kantor białogardzki
- Marcin Jurecki (1976–2008) – polski zapaśnik, wielokrotny reprezentant Polski w stylu wolnym; mieszkał w Białogardzie
- Leon Mroczkiewicz (1900–1971) – profesor, leśnik; mieszkał w Białogardzie
- Czesław Niemen (1939–2004) – kompozytor, multiinstrumentalista, piosenkarz i autor tekstów piosenek; w młodości mieszkał w Białogardzie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2023-12-02] (pol.).
- ↑ Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2021-12-12] .
- ↑ Lista miast w Polsce (spis miast, mapa miast, liczba ludności, powierzchnia, wyszukiwarka) [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-12-12] (pol.).
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ „Kronika polska, Gall Anonim”, seria „Kroniki polskie”, Zakł. Nard. Ossolińskich, Wrocław, ISBN 978-3-939991-64-9, s. 106.
- ↑ Jarosław Kociuba: Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego. Szczecin: Walkowska Wydawnictwo, 2012, s. 538,539. ISBN 978-83-61805-49-6.
- ↑ Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 32. ISBN 83-04-02436-5.
- ↑ Polska. Mapa polityczna 1:1 250 000. E. Romer i J. Wąsowicz, przed 1939.
- ↑ Arkusz 32 Kolberg (Kołobrzeg). Mapa operacyjna 1:300 000. Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa: 1937.
- ↑ Dz.U. z 1945 r. nr 33, poz. 196.
- ↑ Mapa Polski 1:1000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945 [1].
- ↑ Koleje Pomorza Przyodrzańskiego 1:1000 000 Dyr. Okręg. Kolei Państw. w Szczecinie, 1946 [2].
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85, s. 1).
- ↑ Anonim zwany Galem: Kronika. s. 22, 39. (łac.).
- ↑ a b c d e f g Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 177, ISBN 978-83-7495-133-3 .
- ↑ Czesław Piskorski „Pomorze Zachodnie, mały przewodnik” Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 105 ISBN 83-217-2292-X.
- ↑ Sowieci na Pomorzu Środkowym - Projekty Muzealne [online], muzeum.kolobrzeg.pl [dostęp 2023-03-14] .
- ↑ a b Zwiadowca Historii , Zakład produkcyjny 'Unitra-Eltra' - czyli historyczne miejsce które popada w ruinę (Galeria) [online], Zwiadowca Historii, 7 lutego 2019 [dostęp 2023-03-14] (pol.).
- ↑ Dominika Czarnecka „Pomniki Wdzięczności Armii Czerwonej w Polsce Ludowej i w III Rzeczypospolitej” IPN 2015, ISBN 978-83-7629-777-4, s. 384.
- ↑ Tomasz Szulc, Krzysztof Nicpoń. Magazyny broni jądrowej na terytorium Polski. „Poligon”. 2007. Nr. 3. s. 62–77. ISSN 1895-3344.
- ↑ Ostatnia jednostka opuściła miasto 24 czerwca 1992 roku.
- ↑ Maciej Czulicki , Wybrane aspekty pobytu Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w Polsce w latach 1945–1993 oraz wykorzystanie infrastruktury po jednostkach Armii Radzieckiej po 1993 r. [online] [dostęp 2023-03-14] .
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. zachodniopomorskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 2. [dostęp 2013-03-25].
- ↑ Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie.
- ↑ Brama Wysoka. www.bialogard.info. [dostęp 2010-08-25].
- ↑ Stan w dniu 30 VI 2009 r.. „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym”, 2009-11. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118.
- ↑ a b Białogard w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Bank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 maja 2011 r. (Dz.U. z 2011 r. nr 99, poz. 570).
- ↑ Struktura bezrobocia w gminach 2012. Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie, 2012-11-05. [dostęp 2013-02-10].
- ↑ Działalność informacyjno-szkoleniowa » Analizy budżetów jednostek samorządu terytorialnego » Archiwum » 2016 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2016 r. /Tabele: 5, 6, 7. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie. [dostęp 2017-08-19].
- ↑ Zakład Przemysłu Drzewnego Białogard. KPPD-Szczecinek SA. [dostęp 2013-02-09].
- ↑ Zakłady. Rolimpex Nasiona SA. [dostęp 2013-02-09].
- ↑ Przedsiębiorstwo Zbożowo-Młynarskie PZZ w Białogardzie. Starostwo Powiatowe w Białogardzie. [dostęp 2013-02-10].
- ↑ Oddziały. Szpital Powiatowy w Białogardzie. [dostęp 2013-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-11)].
- ↑ Sesja RM: Obwodnica Białogardu - Informacje - Miasto Białogard [online], bialogard.info [dostęp 2023-03-25] .
- ↑ Dekanat koszaliński [online], cerkiew.net.pl [dostęp 2023-06-12] .
- ↑ Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, Białogard. diecezjakoszalin.pl. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, Białogard. diecezjakoszalin.pl. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Parafia pw. św. Jadwigi, Białogard. diecezjakoszalin.pl. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Ewangeliczne Zbory Chrystusowe. ezb-szczecinek.pl. [dostęp 2022-08-23].
- ↑ Wspólnoty lokalne. chrystusowi.pl. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Koszalin. luteranie.pl. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Zbory Kościoła Wolnych Chrześcijan. kwch.org. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Znajdź Kościół. kz.pl. [dostęp 2022-05-16].
- ↑ Aktualności. nak.org.pl. [dostęp 2022-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-11-27] .
- ↑ Paweł Lipianin. Stacja Białogard. „Wędrówka”, s. 18, 19, styczeń-luty 2007. Na Straży. ISSN 1734-7726.
- ↑ Zarządzenie Nr 69/2014 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 4 marca 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2014 r., poz. 1084).
- ↑ Sąd Rejonowy w Białogardzie. Oddział Informatyczny Sądu Okręgowego w Koszalinie. [dostęp 2009-02-21].
- ↑ Flaga Europy. UM w Białogardzie. [dostęp 2009-02-17].
- ↑ Współpraca międzynarodowa. UM w Białogardzie. [dostęp 2009-02-13]. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miasta Białogard
- Historia Żydów w Białogardzie na portalu Wirtualny Sztetl
- Białogard w starej fotografii. dawniej.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-29)].
- Białogród, Białagarda, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 190 .