Żabno: Różnice pomiędzy wersjami
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
[wersja przejrzana] | [wersja nieprzejrzana] |
zmiana wg strony www |
|||
Linia 65: | Linia 65: | ||
== Związani z miejscowością == |
== Związani z miejscowością == |
||
W Żabnie urodził się pisarz [[Adolf Rudnicki]]. |
W Żabnie urodził się pisarz [[Adolf Rudnicki]]. |
||
W Żabnie urodził się Ekspert od popkultury Japońskiej [[Hubert Pilas]] |
|||
== Transport == |
== Transport == |
Wersja z 13:12, 28 kwi 2019
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Fontanna na rynku w Żabnie | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Prawa miejskie |
sprzed 1385 do 1905, odzyskane w 1934 | ||||
Burmistrz |
Marta Herduś | ||||
Powierzchnia |
11,13 km² | ||||
Wysokość |
183 m n.p.m. | ||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
(+48) 14 | ||||
Kod pocztowy |
33-240 | ||||
Tablice rejestracyjne |
KTA | ||||
Położenie na mapie gminy Żabno ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
1216154 | ||||
SIMC |
0982641 | ||||
Urząd miejski ul. Jagiełły 133-240 Żabno | |||||
Strona internetowa |
Żabno – miasto w powiecie tarnowskim (woj. małopolskie) położone na prawym brzegu Dunajca. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żabno.
Powierzchnia Żabna wynosi 11,13 km², miasto liczy 4230 mieszkańców[2].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Potwierdzenie_nadania_prawa_niemieckiego_miastom_Ksiaz%2C_Zabno_i_Brzeg.jpg/220px-Potwierdzenie_nadania_prawa_niemieckiego_miastom_Ksiaz%2C_Zabno_i_Brzeg.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/%C5%BBabno_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg/240px-%C5%BBabno_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/%C5%BBabno_2.jpg/240px-%C5%BBabno_2.jpg)
Miejscowość początkowo była niewielką osadą. Najstarsza pisana wzmianka o Żabnie pochodzi z 1274, w tym roku książę Bolesław Wstydliwy nadał miejscowość rycerzowi Świętosławowi z rodu Gryfitów[3]. Prawa miejskie Żabno uzyskało przed 1385 rokiem[4]. W 1400 roku król polski Władysław Jagiełło nadał miastu prawo niemieckie.
Miejscowość wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymieniając dziedzica Jana Rabsztyńskiego z Kraśnika, który odziedziczył ją po matce. Miasto miało wówczas 12 łanów mieszczańskich, łan wójtowski oraz folwark szlachecki z dworem[4].
Od XV wieku następuje rozwój rzemiosła. Żabno ze względu na swoje położenie komunikacyjne, stało się miejscem jarmarków. Prawo do nich miasto otrzymało w 1487 roku, a ich tradycja przetrwała do dziś. W XV wieku w mieście znajdowały się dwa kościoły, pw. Świętego Ducha i pw. Świętego Krzyża. Obecnie w mieście istnieje jedna parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem Ducha Świętego, należąca do dekanatu Żabno, diecezji tarnowskiej[5].
Miasto było wielokrotnie niszczone, w 1501 roku zostało spalone przez Tatarów, a w 1655 roku przez Szwedów i przez wojska Rakoczego.
Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze austriackim. W 1799 roku prawie całe miasto strawił pożar. W XIX wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego miejscowość wymieniona jest w powiecie tarnowskim w Galicji. Według austriackiego spisu powszechnego pod koniec XIX wieku we wsi było 178 domów, w których mieszkało 1341 mieszkańców w tym 656 mężczyzn i 685 kobiet. W miasteczku mieszkało wtedy 669 katolików oraz 672 izraelitów[4]. W miejscowości znajdowała się 6-klasowa szkoła ludowa, urząd podatkowy i pocztowy[4].
Miasto utraciło prawa miejskie w 1909 roku, a odzyskało je w 1934 roku już po odzyskaniu niepodległości przez Polskę[6].
W kwietniu 1943 roku opodal miasta doszło do starcia oddziału „Stacha” Gwardii Ludowej z Niemcami i granatową policją. Zginęło kilkunastu gwardzistów[7]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego.
Żabno zostało wyzwolone 17 stycznia 1945 roku przez oddziały radzieckie. Dwudziestu żołnierzy poległych w walkach zostało pochowanych w zbiorowej mogile na cmentarzu. W 1948 roku na mogile ustawiono pomnik[8].
Gospodarka
W XIX wieku ludność trudniła się przeważnie rolnictwem oraz handlem. Pierwszym zakładem przemysłowym w Żabnie była cegielnia uruchomiona w 1905 roku Obecnie Żabno jest ośrodkiem usługowym, z drobnym przemysłem m.in. metalowym i przetwórczym (przetwórstwo warzyw). Na terenie miasta znajdują się również dwie fabryki świeczek.
Związani z miejscowością
W Żabnie urodził się pisarz Adolf Rudnicki.
W Żabnie urodził się Ekspert od popkultury Japońskiej Hubert Pilas
Transport
- Zobacz też:
Przez miasto przebiega linia kolejowa Tarnów – Szczucin (obecnie linia kolejowa jest nieużywana) i drogi wojewódzkie nr 973 oraz nr 975.
Media
- Nowa Gazeta Żabnieńska
Edukacja
- Szkoła Podstawowa im. Stanisława Wyspiańskiego
- Gimnazjum im. Jana Pawła II
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. ks. Janusza St. Pasierba
- Przedszkole Publiczne
- Niepubliczne Przedszkole ''Smerfna Chata”
Demografia
31 grudnia 2016 roku Żabno zamieszkiwało 4230 osób, w tym 2170 kobiet i 2060 mężczyzn. Średni wiek mieszkańców miasta wynosi 40,8 lat. Żabno ma dodatni przyrost naturalny (3,3 na tysiąc mieszkańców).
- Piramida wieku mieszkańców Żabna w 2014 roku[1].
Sport
W Żabnie działa klub piłkarski Polan Żabno, którego najwyższym osiągnięciem jest udział w rozgrywkach IV ligi polskiej w piłce nożnej[9].
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Bad Berka[potrzebny przypis]
Zobacz też
- Parafia Ducha Świętego w Żabnie
- Cmentarz wojenny nr 194 – Szczepanowice-Żabno
- Cmentarz wojenny nr 253 – Żabno
- Cmentarz żydowski w Żabnie
Przypisy
- ↑ a b http://www.polskawliczbach.pl/Zabno, w oparciu o dane GUS.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. , 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507.
- ↑ Historia miejscowości Żabno [online], www.sztetl.org.pl [dostęp 2017-05-28] (pol.).
- ↑ a b c d Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. XIV, hasło „Żabno”. nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. s. 717. [dostęp 2018-03-24].
- ↑ http://www.zabno.diecezja.tarnow.pl/ .
- ↑ http://zabno.pl/pl/00299,historia-zabna .
- ↑ Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 365.
- ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 735
- ↑ http://mlkspolanzabno.futbolowo.pl/ .
Linki zewnętrzne
- Ochotnicza Straż pożarna w Żabnie
- Urząd Miasta i Gminy w Żabnie
- Gminne Centrum Kultury w Żabnie
- Żabno (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 717 .