Albanski lek
Albanski lek Lek | |
---|---|
![]() Kovanice | |
ISO 4217 Kod | ALL |
Korisnik | ![]() |
Inflacija | 3,6 |
Kovanice | 1, 5, 10, 20, 50 i 100 leka |
Novčanice | 100, 200, 500, 1000 i 5000 lek |
Nacionalna banka | Banka Albanije |
Lek (albanski: Leku) je nacionalna valuta u Albaniji. Međunarodni kod valute je ALL. Ime lek potiče od skraćenog imena Aleksandra Velikog (Leka i Madh). Ime kovanica kindarka (odnosno kintara) potiče od albanske riječi kind (stotina). Danas se koriste novčanice od 100, 200, 500, 1000 i 5000 leka i kovanice u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50 i 100 leka.
Do 1912. Albanija je koristila otomanski novac a nakon sticanja nezavisnosti nastao je period političkog haosa koji je odložio uvođenje nacionalne novčane jedinice do 1926. godine. Tada je kurs leka bio jednak kursu italijanske lire. Lek je devalviran nakon italijanske okupacije. Monetarne reforme su sporovođene dva puta - 1965. i 1991. Stari lek je mijenjan za novi u odnosu 10:1 a zatim i 50:1. Između 1946. i 1948. lek je bio vezan za jugoslavenski dinar a potom za sovjetsku rublju sve do 1961. kada je promijenjena vrijednost rublje.
Lek izdaje Narodna banka Albanije. Inflacija u 2010. je iznosila 3,6%[1].
Historija
[uredi | uredi izvor]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/ALB-1lek1926.jpg/220px-ALB-1lek1926.jpg)
Lek je zvanično uveden 1926.[2] U periodu od 1926.-1939. korišten je franga kao alternativan naziv za lek koji je korišten za novčane transakcije u inostranstvu. Franga je imao samo apoen od 5 leka i pokriće u zlatu.[3]
Etimologija
[uredi | uredi izvor]Lek potječe od "Leka" albanskog naziva, skraćenog imema Aleksandra Makedonskog [4].[5] Portret Aleksandra Velikog na konju je naslikan na novčanici od 1 leka s obe strane.
Novčanice
[uredi | uredi izvor]Prva serija
[uredi | uredi izvor]Nacionalna banka Albanije (Banka Kombëtare e Shqipnis) uvela je 1926. novčanice u apoenima 1, 5, 20 i 100 franka ari. Izvršena je denominacija 1939. od 5 do 200 franga. Od 1944. uvode se apoeni od 2, 5, 10 leka i 100 franga.
Izdavanje novca preuzima 1945. Narodna banka Albanije (Banka e Shtetit Shqiptar) koja je preštampala novčanice od 10 leka, te 20 i 100 franga. U opticaj se puštaju 1945. nove novčanice u apoenima od 1, 5, 20, 100 i 500 franga. Od 1947 uvodi se lek u apoenima od 10, 50, 100, 500 i 1000.
Serija 1947. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lice | Naličje | Vrijednost | Boja | Lice | Naličje | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
10 leka | Breskva | Partizan | Geometrijski dizajn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
50 leka | Tamnozelena | Partizan | Geometrijski dizajn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
100 leka | Tamnoplava | Partizan | Geometrijski dizajn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
500 leka | Smeđa | Partizan | Geometrijski dizajn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
1,000 leka | Tamnoplava/razne boje | Partizan | Geometrijski dizajn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1949 and 1957 series | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lice | Naličje | Vrijednost | Boja | Lice | Naličje | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
10 leka | Crvena | Grb Albanije | Grb Albanije | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
50 leka | Tamnoplava | Skenderbeg | Partizan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
100 leka | Zelena | Partizan | Dizajn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
500 leka | Narandžasta/plava | Žetva pšenice, Skenderbeg | Seljanka s pšenicom | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
1,000 leka | Purpurna | Skenderbeg, Naftni toranj | Rudar |
Druga serija
[uredi | uredi izvor]Od 1965. Albanska Narodna banka uvodi apoene od 1, 3, 5, 10, 25, 50 i 100 leka. Novo izdanje štampano je 1976. nakon što je Albanija postala socijalstička republika.
Serija 1964. i 1976. | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lice | Naličje | Vrijednost | Boja | Lice | Naličje | |||||
![]() |
![]() |
1 lek | Zelena | Seljak s klasom pšenice | Dvorar u Shkodëru | |||||
![]() |
![]() |
3 leka | Smeđa | Žena drži korpu s voćem | Vlora | |||||
![]() |
![]() |
5 leka | Tamnoplava | Parna lokomotiva i kamion | Brod | |||||
![]() |
![]() |
10 leka | Zelena | Žena radi s tekstilnom mašinom | Birokrati i seljaci zajedno ispred kulturne palate, Naim Frashëri | |||||
![]() |
![]() |
25 leka | Tamnoplava | Žena s pšenicom, žetva kombajnom | Oranje pomoću mehanizacije | |||||
![]() |
![]() |
50 leka | Crvena | Vojna parada, Skanderbeg | Puška, pijuk, izgradnja stambenog bloka | |||||
![]() |
![]() |
100 leka | Crvena | Otac pokazuje sinu hidrocentralnu branu | Radnici metalne i naftne industrije, veliki gest, čeličana i naftni izvori | |||||
{ | ||||||||||
Bez datuma | ||||||||||
Lice | Naličje | Vrijednost | Boja | Lice | Naličje | |||||
![]() |
![]() |
100 leka | Plava | Metalac čisti ingot, prerada čelika | Planine, izvori nafte |
Treća serija
[uredi | uredi izvor]Novčanica u apoenu od 500 leka uvedena je 28. juna 1991 od 200 i 1000 leka 1. oktobra 1992.
Serija 1991. | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slika | Value | Veličina | Boja | Opis | Datum | |||||
Lice | Naličje | Lice | Naličje | printing | Prvog puštanja u opticaj | Povlačenja | Nevažeće | |||
![]() |
![]() |
100 leka | 159 × 77 mm | Purpurna | Naftna rafinerija | Izvor nafte, metalci, čeličana | 1991 | |||
![]() |
![]() |
500 leka | 155 × 75 mm | Svjetloplava | Djevojka s suncokretima | Mountains | 1991, 1992, 1993, 1996, 1997 | 28. juni 1991[6] | 1. juli 2010[6] | 1. januar 2024[6] |
Serija 1992.
[uredi | uredi izvor]Serija 1992. | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slika | Value | Veličina | Boja | Opis | Datum | |||||
Lice | Naličje | Lice | Naličje | Prvo štampanje | Prvo puštanje u opticaj | Povlačenje | Nevažeće | |||
![]() |
![]() |
100 leka | 154 × 72 mm | Ljubičasta | Narodni borac | Orlovi i planine | 1994. | 25. april 1994 | 1. januar 2009[6] | 1. januar 2024[6] |
![]() |
![]() |
200 leka | 162 × 78 mm | Smeđa | Ismail Qemali | Grb Albanije, deklaracija nezavisnosti Albanije | 1992 | 1. oktobar 1992 | ||
![]() |
![]() |
500 leka | 170 × 78 mm | Plava | Naim Frashëri | Frashërija poezija | 1. juli 2010[6] | |||
![]() |
![]() |
1000 leka | 178 × 78 mm | Zelena | Skanderbeg | Krujë Castle | 1 April 2011[6] |
Serija 1996.
[uredi | uredi izvor]11. jula 1997 uvodi se nova serija.[7] Novčanice je štampala De La Rue iz Ujedinjenog kraljevstva.
Serija 1996. | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slika | Vrijednost | Veličina | Boja | Opis | Datum | |||||
Lice | Naličje | Lice | Naličje | Štampanja | Povlačenja | Nevažeće | ||||
![]() |
![]() |
100 leka | 130 × 66 mm | Purpurna | Fan S. Noli | Zgrada prvog parlamenta Albanije | 1996 | 1. januar 2009[6] | 1. januar 2024[6] | |
![]() |
![]() |
200 leka | 138 × 69 mm | Smeđa | Naim Frashëri | Rodno mjesto Naima Frashëri | 1996, 2001, 2007,[9] 2012 | U opticaju | ||
![]() |
![]() |
500 leka | 145 × 68 mm | Plava | Ismail Qemali | Vlorë zgrada nezavisnosti | 1996, 2001, 2007 | |||
![]() |
![]() |
1000 leka | 151 × 72 mm | Zelena | Pjetër Bogdani | Crkva u Vau-Dejës | 1996, 2001, 2007, 2011 | |||
2000 Leka | 160 x 72mm | Purpurna | Gencije; tri svete kovanice | Amfiteatar u Butrinto (blizu Saranda), žuta lincura (lat.gentiana lutea) | 2007 | |||||
![]() |
![]() |
5000 leka | 160 × 72 mm | Zlatna | Skanderbeg | Dvorac Krujë | 1996, 2001, 2007, 2013 |
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Inflation rate Arhivirano 16. 3. 2010. na Wayback Machine, CIA Factbook 2011
- ^ Banka Albanije, A brief history of the Bank of Albania Arhivirano 25. 10. 2014. na Wayback Machine pristupljeno 14.10.2015 (en)
- ^ Brief Historical Notes on Albania pristupljeno 14.10.2015 (en)
- ^ Leslie Alan Dunkling; Adrian Room (1. 1. 1990). The Guinness Book of Money. Guinness Publishing. str. 67. ISBN 978-0-85112-399-8.
...the lek takes its name from the abbreviated name of Alexander the Great, who was associated with this region of Europe...
- ^ Howard M. Berlin (2006). World Monetary Units: An Historical Dictionary, Country By Country. McFarland & Company Incorporated Pub. str. 8. ISBN 978-0-7864-2080-3.
...The current monetary unit, the lek, is derived from the abbreviation of the Albanian spelling of Alexander the Great...
- ^ a b c d e f g h i Bank of Albania. Available at:http://www.bankofalbania.org/web/Kartemonedha_pa_kurs_ligjor_5264_1.php Arhivirano 28. 9. 2013. na Wayback Machine
- ^ Bank of Albania. Available at: http://www.bankofalbania.org
- ^ Banka Albanije. Current banknotes Arhivirano 3. 6. 2013. na Wayback Machine (en)
- ^ Bank of Albania. Available at:http://www.bankofalbania.org/web/200_leke_5653_1.php Arhivirano 5. 11. 2013. na Wayback Machine