Satanów
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | |||||
Rejon | |||||
Populacja (2019) • liczba ludności |
| ||||
Nr kierunkowy |
+380 3851 | ||||
Kod pocztowy |
32034 | ||||
Położenie na mapie obwodu chmielnickiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |||||
![]() |
Satanów (ukr. Сатанів) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie gródeckim.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość wzmiankowana w 1404 r., gdy król Władysław Jagiełło nadał Satanów rodowi Odrowążów, którzy zobowiązani byli do wystawienia tutaj zamku w celu obrony Podola przed najazdami tatarskimi. W 1641 r. otrzymuje prawo magdeburskie. W połowie XVII w. Satanów został spustoszony przez oddziały powstańców Bohdana Chmielnickiego. Największe zniszczenia przyniosła inwazja osmańska w 1676 roku, podczas której miasta bronili wszyscy jego mieszkańcy – Rusini, Polacy i Żydzi, spośród których blisko 4 tys. zostało wymordowanych przez Turków. Ci, którzy przeżyli rzeź, zostali wzięci w jasyr. Satanów wrócił w granice I Rzeczypospolitej po pokoju karłowickim w 1699 roku. Na nowo zaczął odradzać się pod władaniem Adama Mikołaja Sieniawskiego, który odbudował zamek i miasto.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Satanow_Orda.jpg/220px-Satanow_Orda.jpg)
Upadek miasta rozpoczął się wraz z rozbiorami Polski, gdy na Zbruczu ustanowiono granicę między Imperium Rosyjskim i Monarchią Habsburgów, a Satanów znalazł się w 1793 r. po stronie rosyjskiej. Po pokoju ryskim w 1921 roku Satanów został poza granicami II Rzeczypospolitej (terytorium ZSRR). W połowie lat 30 XX w. bolszewicy wysadzili w powietrze zabytkowy kościół katolicki pw. Świętej Trójcy, ufundowany przez rodzinę Kostków w 1581 roku[2].
Od 1938 posiada status osiedla typu miejskiego.
Od 1991 r. posługę duszpasterską w odnowionej parafii rzymskokatolickiej w Satanowie pełnią ojcowie paulini. W 1994 roku bp Jan Olszański – ordynariusz diecezji kamienieckiej, konsekrował nowy kościół katolicki przyznając mu tytuł Jasnogórskiej Matki Kościoła[3].
21 sierpnia 2011 roku odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą polskim, ukraińskim i żydowskim obrońcom rubieży dawnej Rzeczypospolitej przed najazdami tatarskimi i osmańskimi[4].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Zamek w Satanowie[5] – już w XV w. istniał tutaj zamek stanowiący obronę przed atakami Tatarów, zbudowany z fundacji Piotra Odrowąża. W 1651 r. zamek został zdobyty i zrujnowany przez Kozaków. W 1676 r. wojsko osmańskie zdobyło ponownie zamek i wymordowała 4 tys. jego obrońców. Obecnie w ruinie
- brama miejska z XV w., przebudowana w XVI w., zdobiona kartuszem herbowym na fasadzie, obecnie w ruinie
- synagoga z 1 poł. XVII w.
- monaster obronny św. Trójcy (w ruinie) na przedmieściu Słobódka Satanowska
- cmentarz żydowski
-
Monaster obronny św. Trójcy
-
Brama miejska
-
Tablica pamiątkowa z herbem szlacheckim Leliwa na bramie miejskiej, na niej łacińska inskrypcja upamiętniająca Adama Mikołaja Sieniawskiego
Postacie
[edytuj | edytuj kod]- Menahem Mendel Lefin (1749–1826), znany też jako Mendel Lewin z Satanowa – pionier polskiego odłamu tzw. oświecenia żydowskiego.
- Stanisław Pac (1703–1826) – lekarz króla Stanisława Augusta.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2019 року. Державна служба статистики України. Київ, 2019. стор.73
- ↑ Biuro Prasowe Jasnej Góry - Prasa [online], www.jasnagora.com [dostęp 2023-08-09] .
- ↑ 20 lat Paulinów na Ukrainie [online], niedziela.pl [dostęp 2023-08-09] (pol.).
- ↑ W miasteczku Satanów na zachodzie Ukrainy odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą polskim, ukraińskim i żydowskim obrońcom rubieży dawnej Rzeczypospolitej.
- ↑ Satanów. [dostęp 2013-09-02].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Satanowscy
- Satanów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 336 .
- Satanów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 740 .
- Zamek w Satanowie
- Zdjęcia z Satanowa
- Satanów na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
- ZAMKI I FORTALICJE KRESOWE
- Wiele fotografii Satanowa
- Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona