Puszcza Solska (Biłgoraj)
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
Osiedle Biłgoraja | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Miasto | |
W granicach Biłgoraja |
5 października 1954 |
SIMC |
0987740 |
Tablice rejestracyjne |
LBL |
Położenie na mapie Biłgoraja ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa lubelskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego ![]() | |
![]() |
Puszcza Solska – dawna wieś, a obecnie jedno z 12 osiedli (jednostek pomocniczych gminy)[1] oraz część miasta Biłgoraja[2].
Dane ogólne
[edytuj | edytuj kod]Organem uchwałodawczym osiedla jako jednostki pomocniczej gminy miejskiej Biłgoraj jest Rada Osiedla. Organ wykonawczy to Zarząd Osiedla[3].
Położenie, zagospodarowanie, komunikacja
[edytuj | edytuj kod]Obszar administracyjny Puszczy Solskiej obejmuje południową i południowo-zachodnią część Biłgoraja. Osiedle to sąsiaduje ze Śródmieściem i Różnówką (od północy) oraz z Piaskami (od wschodu). Po stronie południowej i zachodniej Puszcza Solska sięga granicy miasta.
Przez Puszczę Solską przebiegają dwie drogi wojewódzkie: nr 835 (w ciągu ulicy Tarnogrodzkiej oraz alei Jana Pawła II) i nr 858 (w ciągu ulicy Krzeszowskiej). Pierwsza kieruje się stąd na południe, w stronę Przemyśla, zaś druga na zachód, w stronę Stalowej Woli[4].
Teren osiedla jest zagospodarowany w zróżnicowany sposób. Znajdują się tutaj[5]:
- Obszary o charakterze przemysłowym i magazynowym, skoncentrowane głównie wzdłuż ulicy Krzeszowskiej. Wśród nich wymienić można m.in. zakłady produkcyjne przedsiębiorstw Black Red White S.A. (przemysł meblarski)[6], Mewa S.A. (przemył lekki włókienniczy)[7] oraz Mostostal-Met Sp. z o.o. (przemysł metalowy)[8].
- Obszary o charakterze usługowym, skupiające przede wszystkim działalność handlową (w tym centra handlowe i sklepy wielkopowierzchniowe). Skoncentrowane są wzdłuż głównych ulic.
- Obszary o charakterze zabudowy mieszkalnej, obejmujące budownictwo jednorodzinne oraz wielorodzinne (bloki). Zabudowa wielorodzinna koncentruje się głównie w kwartałach pomiędzy ulicami Kościuszki, Krzeszowską i Armii Kraków.
- Tereny zielone – ogrody działkowe przy ulicy Magnoliowej. Część tych ogrodów, znajdująca się w granicach Puszczy Solskiej, ma powierzchnię ok. 7,35 ha[9].
Niektóre obszary Puszczy Solskiej są niezagospodarowane i obejmują nieużytki; do tych zaliczają się głównie doliny rzeczne Białej i Czarnej Łady[5].
Ważniejsze obiekty
[edytuj | edytuj kod]W granicach Puszczy Solskiej znajdują się obiekty sakralne: zespół katolickiego Sanktuarium św. Marii Magdaleny (kościół, klasztor, dzwonnica, kaplica i inne)[10] oraz prawosławna cerkiew św. Jerzego[11]. Wszystkie położone są w bezpośrednim sąsiedztwie, wokół ronda im. ks. Jana Mroza. Przy alei Jana Pawła II zlokalizowany jest zabytkowy cmentarz[12], administrowany przez wymienioną wyżej parafię katolicką[13].
- Główne artykuły:
Na terenie osiedla mają swoje siedziby instytucje samorządowe (Starostwo Powiatowe[14], Powiatowy Urząd Pracy[15], Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego[16]) i oświatowe (m.in. Szkoła Podstawowa Nr 3[17], Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej[18], Państwowa Szkoła Muzyczna[19], Medyczne Studium Zawodowe[20]).
- Zobacz też:
Przy ulicy dra Pojaska znajduje się zespół obiektów szpitala powiatowego, dzierżawionego przez prywatne przedsiębiorstwo Arion Szpitale sp. z o.o[21]. Funkcjonują tu także przedsiębiorstwa, działające w zakresie gospodarki komunalnej miasta: mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków[22] oraz główna miejska ciepłownia, której operatorem jest Biłgorajskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o[23].
Wokół niektórych z obiektów szkolnych znajdują się place sportowe – m.in. boiska i korty tenisowe – służące ogółowi mieszkańców najbliższej okolicy[5]. Przy ulicy Motorowej zlokalizowany jest autodrom z torami kartingowymi i instalacjami do organizacji imprez związanych ze sportami motorowymi[24].
Na terenie osiedla znajdują się miejsca pamięci. Wśród nich wymienić można pomnik żołnierzy Armii Kraków, którzy w 1939 ofiarnie bronili Biłgoraja przed naporem hitlerowców, a także kontrowersyjny pomnik komunistycznego działacza Józefa Dechnika (usunięty w 2019)[25].
-
Kościół w Sanktuarium św. Marii Magdaleny.
-
Prawosławna cerkiew pw. św. Jerzego.
-
Cmentarz przy alei Jana Pawła II.
-
Fragment toru kartingowego na autodromie.
-
Obiekty produkcyjne i administracyjne przedsiębiorstwa Black Red White.
-
Pomnik Józefa Dechnika.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W momencie założenia Biłgoraja w drugiej połowie XVI w. obszar dzisiejszego osiedla stanowił zalesiony teren, położony po południowej stronie miasta, przez który przepływała Czarna Łada. Według tradycji katolickiej niedługo później, bo w latach 1603, 1615 i 1651-1654 miały tu miejsce cudowne wydarzenia, związane z osobą św. Marii Magdaleny[26][27]. W związku z tym w 1621 osiedlił się tu pierwszy zakonnik, franciszkanin, o. Seweryn Chamiec[28]. W 1644 na miejscowym wzniesieniu oficjalnie został założony klasztor franciszkański; w 1721 Tomasz Józef Zamoyski ufundował parafię, wokół której po 1740 powstała wieś o nazwie Puszcza Solska[28].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Bi%C5%82goraj%2C_mapa_z_II_po%C5%82owy_XIX_wieku.png/242px-Bi%C5%82goraj%2C_mapa_z_II_po%C5%82owy_XIX_wieku.png)
Wokół Puszczy Solskiej do XVIII w. koncentrowało się życie religijne katolików z Biłgoraja, gdyż miasto – w przeciwieństwie do Puszczy Solskiej, należącej do Zamoyskich – stanowiło własność protestanckiego rodu Gorayskich, którzy organizowali w nim zbór kalwiński. Po wygaśnięciu tego rodu Biłgoraj nigdy nie stał się własnością katolickich Zamoyskich, niemniej zanikła jego rola jako ośrodka reformacji. Franciszkanie z Puszczy Solskiej stanowili istotny punkt odniesienia dla mieszczan i dla powstającej dopiero wtedy w mieście parafii katolickiej[29].
Obiekty Puszczy Solskiej kilkakrotnie padały ofiarą zniszczeń wojennych (podczas powstania Chmielnickiego 1648, a także w 1657). W 1778 Konstancja Zamoyska ufundowała budynek klasztorny, który istnieje do dziś[30]. Do 1866 wieś stanowiła osadę, której mieszkańcy zobowiązani byli do wypełniania powinności i współpracy z zakonnikami[28]. W pierwszej połowie XIX w. zorganizowano obecny cmentarz parafialny[13]. Od połowy XIX w. Puszcza Solska stanowiła siedzibę gminy, która otaczała miasto Biłgoraj.
- Główny artykuł:
Wieś Puszcza Solska odegrała rolę podczas powstania styczniowego. W dniach 22-23 stycznia 1863 miała tu miejsce koncentracja wojsk powstańczych; w 1864 władze rosyjskie, w ramach represji, dokonały likwidacji klasztoru[31]. U schyłku XIX w. w miejscowości mieszkały 442 osoby; w roku 1929 znacznie mniej, bo już tylko 233 ludzi. W 1928 ukończono budowę obecnego kościoła parafialnego[32].
Podczas wojny obronnej Polski w 1939 Puszcza Solska była miejscem ciężkich walk między oddziałami polskimi i niemieckimi. W trakcie bitwy o Biłgoraj w dniach 16-17 września miejscowość przechodziła z rąk do rąk i padła ofiarą pożaru. Zabudowania klasztorne były wykorzystywane jako stanowiska ogniowe[33]. Po przegranej kampanii Puszcza Solska chwilowo znajdowała się pod okupacją sowiecką, a następnie została włączona do obszaru okupacji niemieckiej, tzw. Generalnej Guberni.
- Zobacz więcej w artykule
Dekadę po zakończeniu wojny, 5 października 1954, wieś Puszcza Solska została urzędowo włączona w granice miasta Biłgoraj[34] i od tego czasu stanowi jego południowe osiedle. Od lat 60. XX w. powstawała obecna sieć ulic, zabudowa mieszkalna i przemysłowa. W latach 70. wybudowano osiedle bloków mieszkalnych pomiędzy ulicami Kościuszki, Krzeszowską i Armii Kraków.
Osiedle Puszcza Solska jako jednostkę obecnego podziału administracyjnego w sensie formalnym powołano do życia Uchwałą Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004; wówczas też wytyczono aktualnie obowiązujące granice osiedla[35].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ § 29 uchwały nr XIII/122/2019 Rady Miasta Biłgoraj z dnia 30 października 2019 r. w sprawie uchwalenia Statutu Miasta Biłgoraja [online], 2019-10-30 [dostęp 2022-08-12] .
- ↑ Wyszukiwanie. eteryt.stat.gov.pl. [dostęp 2022-08-13]. (pol.).
- ↑ Uchwała Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004 r.
- ↑ Interaktywna Mapa Dróg – ZDW Lublin [online], zdw.lublin.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ a b c Podgląd w Geoportalu, 2018-11-07.
- ↑ Black Red White - O nas [online], www.brw.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Kontakt - mewa.com.pl, „Polski producent bielizny - MEWA Biłgoraj” [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Elementy zbrojeniowe, drut – kontakt z firmą Mostostal-Met [online] [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Pomiar w Geoportalu, 2018-11-08.
- ↑ Aktualności [online], www.maria-magdalena.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2018-11-08] .
- ↑ Prawosławna Diecezja Lubelsko - Chełmska [online], lublin.cerkiew.pl [dostęp 2018-11-08] .
- ↑ Michał Zalewski: Kapliczka domkowa na cmentarzu w Biłgoraju. kapliczki.org.pl. [dostęp 2020-10-05]. (pol.).
- ↑ a b Ks. Piotr , Cmentarz [online], www.maria-magdalena.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2018-11-08] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-15] .
- ↑ kontakt [online], www.bilgorajski.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Dane kontaktowe - Powiatowy Urząd Pracy w Biłgoraju [online], bilgoraj.praca.gov.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Oddział Biłgoraj - Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Zamościu [online], www.word.zamosc.pl [dostęp 2018-11-08] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-26] (pol.).
- ↑ Szkoła Podstawowa Nr 3 w Biłgoraju wita na stronie Internetowej [online], www.mzsbilgoraj.com [dostęp 2018-11-08] .
- ↑ Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej w Biłgoraju [online], www.rcezbilgoraj.lbl.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Kontakt [online], muzycznabilgoraj.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ O nas..., czyli o Medycznym Studium Zawodowym w Biłgoraju [online], www.medyk.lbl.pl [dostęp 2018-11-08] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-10] (pol.).
- ↑ ARION Szpitale sp. z o.o. - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju [online], www.arion-szpitale.pl [dostęp 2018-11-08] .
- ↑ Miejska Oczyszczalnia Ścieków (PGK Biłgoraj) [online], www.pgk.bilgoraj.pl [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej - Biłgorajskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. [online], bpecbilgoraj.e-biuletyn.pl [dostęp 2018-11-08] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-21] (pol.).
- ↑ Autodrom podzielony | Nowa Gazeta Biłgorajska, „Nowa Gazeta Biłgorajska”, 5 września 2018 [dostęp 2018-11-08] (pol.).
- ↑ Pomnik Dechnika usunięty : bilgorajska.pl (józef dechnik, Biłgoraj, pomnik, rozbiórka) [online], bilgorajska.pl [dostęp 2024-04-25] .
- ↑ Ks. Mariusz Trojanowski , 400 lat objawień św. Marii Magdaleny w Biłgoraju, 2003 .
- ↑ O historii objawień św. Marii Magdaleny w Biłgoraju [online], bilgoraj.com.pl [dostęp 2018-12-09] .
- ↑ a b c Piotr Flor , Bracia Mniejsi Konwentualni w Puszczy Solskiej, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006 .
- ↑ Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Biłgoraju [online], www.wnmpbilgoraj.pl [dostęp 2018-12-09] .
- ↑ Teresa Bogdanowicz , Architektura i obiekty zabytkowe Puszczy Solskiej, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006 .
- ↑ Tomasz Brytan , Puszcza Solska w okresie Powstania Styczniowego, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006 .
- ↑ Dorota Skakuj , Zarys dziejów (...) w latach 1864-1939, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006 .
- ↑ Tomasz Bordzań , Działania wojenne (...) we wrześniu 1939 roku, [w:] Z dziejów sanktuarium św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej, Biłgoraj 2006 .
- ↑ Historia parafii [online], www.maria-magdalena.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2018-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2017-02-13] .
- ↑ Rady Osiedli - Biłgoraj [online] [dostęp 2018-10-19] (pol.).