Pałac w Goczałkowie Górnym
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() | |
![]() Pałac w Goczałkowie Górnym (2014) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Kondygnacje |
2 |
Ukończenie budowy |
1615 |
Ważniejsze przebudowy |
przełom XVIII / XIX w. i gruntowna w 1889 |
Położenie na mapie gminy Strzegom ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu świdnickiego ![]() | |
![]() |
Pałac w Goczałkowie Górnym (niem. Schloss Kohlhöhe)[1] – zabytkowy[2] pałac w Goczałkowie Górnym – wsi w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Strzegom.
Obiekt, którego początki sięgają 1615, przebudowany na przełomie XVIII i XIX w. oraz w 1889 stanowił siedzibę jednej z gałęzi starego szlacheckiego rodu von Richthofen[3]. Zespół pałacowo-parkowy wpisany jest do rejestru zabytków NID[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pałac pochodzi z 1615, kiedy baron von Schliewitz wybudował tutaj swoją rezydencję. W 1699 nabył posiadłość baron Johann Praetorius von Richthofen (1661-1739). W 1852 z powodu trudności finansowych w 1852 hrabia Friedrich von Richthofen (1805-1872) sprzedał rodzinne dobra Goczałków i Goczałków Górny bankierowi Emilowi Goldschmidtowi. Kilka miesięcy później zareagowali dwaj przyrodni bracia i przepłacając Karl Theresius von Richthofen (1811-1888) z Damianowic odkupił majątek Goczałków Górny, a Karl Preatorius Ulrich (1814-1878) z Bartoszówka odkupił dobra Goczałków. Następnie właścicielem pałacu i okolicznych ziem został Karl von Richthofen-Damsdorf (1842-1916), który zmarł w posiadłości 29 lutego 1916[5]. Pod jego kierunkiem j jego żony Margarethe, z d. von Webern (1861-1933) w 1889 przebudowano pałac w stylu neogotyckim i eklektycznym. W 1889 założono także park przypałacowy wg projektu Eduarda Petzolda (1815–1891). Rysunek projektu zachował się do dnia dzisiejszego[6].
W 1841 pałac odwiedził król pruski Fryderyk Wilhelm IV Pruski z małżonką[6].
Ostatnim właścicielem Goczałkowa Górnego do końca II wojny światowej była Spółka Cukrownicza Goczałków (niem. Zuckersiederei Gutschdorf GmbH), która była w rękach rodziny Richthofenów[6].
W 1945 pałac wraz z gruntami przejął PGR, a następnie przeszedł pod administrację Stadniny Koni w Strzegomiu. W pałacu urządzono biura i mieszkania dla pracowników[5][7].
W majątku obecnie gospodaruje Instytut Nawozów Sztucznych Puławy – Gospodarstwo Doświadczalne Goczałków. Po pożarze w 2007 prowizorycznie wyremontowano dach a obiekt stoi pusty. Nie jest użytkowany[8].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Obecny charakter pałac zawdzięcza dwóm przebudowom: pierwszej na przełomie XVIII / XIX w. i kolejnej w 1889, oraz pożarowi w 2007[7]. Dwuskrzydłowy obiekt na zarysie prostokąta, zwieńczony dachem czterospadowym z lukarnami został w 1889 przebudowany w stylu neogotyckim i eklektycznym. W łukowato sklepionym holu wyłożonym boazerią wymalowano drzewo genealogiczne rodu von Richtofen. Okna parteru z naczułkami zaopatrzono w kute metalowe zabezpieczenia. W portalu nad drzwiami wejściowymi umieszczono herby: Karla von Richthofena (po lewej) i Margarethe von Webern (po prawej) z dewizą: (niem.) „Unverzagt mit Gotte gewagt“ (pol. Nieustraszony z Bogiem śmiały). Obok pałacu znajdowała się jeszcze stajnia dla koni wierzchowych i do powozów, wyłożona malowanymi kafelkami z uchwytami na osprzęt konny ozdobionymi głowami koni[6].
Budynek jest częścią zespołu pałacowego, w skład którego wchodzą jeszcze: dwie oficyny mieszkalne z XVII i XIX w. oraz pozostałości parku krajobrazowego z 1889 wg projektu ogrodnika Eduarda Petzolda (1815-1891), zrujnowanego za czasów PRL-u; folwark z końca XVIII w., przebudowany w XIX w. i na początku XX w.: dom mieszkalny z XIX w., obora, stodoła[5][9].
Zachowane pamiątki z pałacu
[edytuj | edytuj kod]- srebrna rzeźba konna huzara 4. Śląskiego Regimentu Huzarów (w zbiorach prywatnych)[6]
- dzbanek na śmietankę z herbem (w zbiorach prywatnych)[6]
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Herby: Richthofena (L), Webern (P)
-
Herb von Richthofen
-
Herb von Webern
-
Inicjały Karla, Margarethe Richthofen[10]
-
Dalekowschodnie malowidła w pałacu
-
Pałac przed pożarem w 2007
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pałac Goczałków Górny. Schloss Kohlhöhe. [dostęp 2024-06-12].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Kohlhöhe. www.burgendaten.de. [dostęp 2021-04-15].
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego, s-165. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 167. [dostęp 2015-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-27)].
- ↑ a b c Pałace Śląska. Goczałków Górny.. www.palaceslaska.pl. [dostęp 2021-09-20].
- ↑ a b c d e f Kohlhöhe nebst Sanderwald. richthofen.eu. [dostęp 2021-04-13].
- ↑ a b Spłonął pałac w Goczałkowie. Zostały tylko mury. www.radiowroclaw.pl. [dostęp 2021-04-13].
- ↑ Goczałków Górny – pałac. www.straznicyczasu.pl. [dostęp 2021-04-13].
- ↑ Goczałków Górny. www.polskiezabytki.pl. [dostęp 2021-04-13].
- ↑ Inicjały na ścianie frontowej
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Słownik geografii turystycznej Sudetów. Wzgórza Strzegomskie, t. 19, pod red. M. Staffy, Wrocław: "I-Bis", 2004, ISBN 83-85773-70-3, s. 93
- Rezydencje ziemi świdnickiej, zespół redakcyjny: W. Rośkowicz, S. Nowotny, R. Skowron, Świdnica 1997, s. 17.