ORP Błyskawiczny (1944)
![]() Rzut boczny ścigacza proj. 194 | |
Klasa | |
---|---|
Typ |
proj. 194 (BMO) |
Historia | |
Stocznia |
Nr 196, Leningrad |
Położenie stępki |
wiosna 1944 |
Wodowanie |
lato 1944 |
![]() | |
Nazwa |
MO-546[a] |
Wejście do służby |
30 listopada 1944 |
Wycofanie ze służby |
1946 |
![]() | |
Nazwa |
Błyskawiczny |
Wejście do służby |
5 kwietnia 1946 |
Wycofanie ze służby |
15 kwietnia 1960 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
standardowa: 62 tony |
Długość |
24,7 metra |
Szerokość |
4,2 m |
Zanurzenie |
1,1 m |
Materiał kadłuba |
stal |
Napęd | |
2 silniki benzynowe Packard o łącznej mocy 2400 KM 1 silnik Continental o mocy 110 KM 3 śruby | |
Prędkość |
20 węzłów |
Zasięg |
495 Mm przy prędkości 8,4 węzła |
Uzbrojenie | |
1 działko kal. 45 mm 21-KM L/68 1 działko kal. 37 mm 70-K L/73 4 wkm Colt kal. 12,7 mm (2 x II) 2 zrzutnie bg, ew. 10 min | |
Załoga |
24 |
ORP Błyskawiczny – polski ścigacz okrętów podwodnych z okresu zimnej wojny, wcześniej radziecki MO-546[a], jedyny pozyskany przez Polskę okręt projektu 194 (typu BMO). Okręt został zbudowany w 1944 roku w stoczni numer 196 w Leningradzie, a do służby w Marynarce Wojennej ZSRR przyjęto go 30 listopada 1944 roku. Po zakończeniu II wojny światowej jednostka została przekazana Polsce przez ZSRR na poczet części niemieckich reparacji wojennych i weszła w skład Marynarki Wojennej 5 kwietnia 1946 roku. Okręt, oznaczony podczas służby znakami burtowymi „BŁ” i S-71, został skreślony z listy floty w kwietniu 1960 roku.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]Ścigacze okrętów podwodnych projektu 194, znane też jako BMO (bronirowannyj małyj ochotnik – opancerzony mały łowca) skonstruowane zostały i budowane były w oblężonym Leningradzie[1]. Okręty miały silne uzbrojenie, prostą konstrukcję, stalowy kadłub i opancerzenie newralgicznych elementów[2].
MO-546 zbudowany został w 1944 roku w stoczni numer 196 w Leningradzie[2]. Stępkę okrętu położono wiosną 1944 roku, został zwodowany latem, a do służby w Marynarce Wojennej ZSRR wszedł 30 listopada 1944 roku[3].
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Colt-Browning_M2_Gdynia_2.jpg/220px-Colt-Browning_M2_Gdynia_2.jpg)
Okręt był niewielkim ścigaczem okrętów podwodnych. Długość całkowita wykonanego ze stali kadłuba wynosiła 24,7 metra, szerokość 4,2 metra i zanurzenie 1,1 metra[3][4]. Wyporność standardowa wynosiła 62 tony, zaś pełna 73,8 tony[3][4]. Okręt napędzany był przez dwa silniki benzynowe Packard 4M-2500 WB o łącznej mocy 2400 koni mechanicznych (KM) i jeden silnik marszowy Continental o mocy 110 KM[3][4][b]. Trzy wały napędowe poruszały trzema śrubami (zewnętrznymi, prawoskrętnymi silników głównych i środkową, lewoskrętną silnika marszowego)[6]. Maksymalna prędkość okrętu wynosiła 20 węzłów[3][7] (wg innych danych: 21,2 węzła)[1]. Okręt zabierał 7 ton benzyny, co pozwalało osiągnąć zasięg wynoszący 495 Mm przy prędkości 8,4 węzła[2][5].
Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowiło pojedyncze działko półautomatyczne kal. 45 mm 21-KM L/68, z zapasem amunicji wynoszącym 500 sztuk, pojedyncze działko automatyczne kal. 37 mm 70-K L/73, także z zapasem amunicji wynoszącym 500 sztuk, oraz cztery karabiny maszynowe Colt kal. 12,7 mm (2 x II), z zapasem 2000 sztuk amunicji na lufę[3][4]. Działko 37 mm umieszczone było na dziobie, z maską pancerną, a działko 45 mm – na rufie, z tarczą pancerną[1]. Broń ZOP stanowiły dwie ramowe zrzutnie bomb głębinowych (z łącznym zapasem 12 bomb)[1]. Opcjonalnie jednostka mogła zabrać na pokład 10 min, umieszczanych na dwóch torach minowych biegnących wzdłuż burt od śródokręcia do rufy[3].
Okręt posiadał opancerzenie rejonu maszynowni, zbiorników paliwa i nadbudówki grubości 8-12 mm[1].
Załoga okrętu składała się z 24 oficerów, podoficerów i marynarzy[3][7][c].
Służba
[edytuj | edytuj kod]MO-546 służył początkowo we Flocie Bałtyckiej[3]. W 1946 roku jednostka wraz z 22 innymi okrętami została przekazana Polsce przez ZSRR na poczet części niemieckich reparacji wojennych[3]. 5 kwietnia 1946 roku ścigacz pod nazwą ORP „Błyskawiczny” został przyjęty w skład Marynarki Wojennej[9][3]. Pierwszym polskim dowódcą jednostki został por. mar. Michał Anaszkiewicz[3][10]. Przez początkowe trzy miesiące służby na okręcie w charakterze instruktorów przebywali marynarze radzieccy, którzy wyjechali do kraju 23 czerwca 1946 roku[7]. Okręt z oznaczeniem burtowym „BŁ” (zmienionym w czerwcu 1952 roku na S-71)[11] początkowo wchodził w skład pierwszej grupy Dywizjonu Ścigaczy[3][7]. W październiku 1946 roku jednostkę przydzielono do Flotylli Szczecińskiego Oddziału Nadmorskiego, stacjonującego w Świnoujściu[3][7].
W 1950 roku jednostkę poddano modernizacji, wymieniając amerykańskie silniki Packard na radzieckie silniki wysokoprężne M-50 o łącznej mocy 2000 KM (wymieniono również silnik marszowy na Albin G-6D o mocy 70 KM)[3][7]. W rezultacie wymiany napędu prędkość maksymalna spadła do 20 węzłów[5]. Usunięto także cztery karabiny maszynowe Colt, montując w zamian zdwojony wkm kal. 12,7 mm DSzK L/79[3][4]. Okręt został skreślony z listy floty 15 kwietnia 1960 roku[12][d].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b ORP „Błyskawiczny” jako MO-546 identyfikuje Pietlewannyj 2009 ↓, s. 125, Koszela 2017 ↓, s. 210, Rochowicz 2013 ↓, s. 28 i Rochowicz 1996 ↓, s. 27 (powołując się na dokumenty). Starsze polskie publikacje wskazywały jedynie numer okrętu „552” (Soroka 1986 ↓, s. 43, Ciślak 1995 ↓, s. 274). Być może numer został pomylony z MO-552 typu OD-200 (ORP „Sprawny”), natomiast nie było w ogóle kutra typu BMO o numerze 552 Rochowicz 1996 ↓, s. 27.
- ↑ Według Navypedii jednostka posiadała 2 silniki Packard W8 i silnik marszowy ZIS-5 o mocy 68 KM[2][5].
- ↑ Jane’s Fighting Ships of World War II[8] oraz Patianin 2009 ↓, s. 52 podają, że załoga jednostki wynosiła 22 osoby.
- ↑ Według Navypedii jednostka została wycofana ze służby w 1963 roku[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Patianin 2009 ↓, s. 52.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. I. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017, s. 210.
- ↑ a b c d e Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986, s. 44.
- ↑ Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986, s. 44-45.
- ↑ a b c d e f Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986, s. 45.
- ↑ Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989, s. 219.
- ↑ Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, s. 274.
- ↑ Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008, s. 23.
- ↑ Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008, s. 43.
- ↑ Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008, s. 65.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
- Siergiej Patianin: Korabli Wtoroj mirowoj wojny. WMF SSSR 1941-1945 gg.. Moskwa: 2009, seria: Morskaja Kampania nr 3(24)/2009. (ros.).
- Ivan Gogin: BITNY motor ASW boats (BMO type, project 194) (1944/1946). Navypedia. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
- Ivan Gogin: BMO type armoured motor ASW boats (project 194) (1943-1945). Navypedia. [dostęp 2017-04-30]. (ang.).
- Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. I. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-67-2.
- M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2009. ISBN 978-5-8172-0127-7. (ros.).
- Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989. ISBN 1-85170-194-X. (ang.).
- Robert Rochowicz. Jednostki pływające Marynarki Wojennej w latach 1945–1949. Część 2. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8/2013. XVIII (136), lipiec-sierpień 2013. ISSN 1426-529X.
- Robert Rochowicz. Kronika polskiej Marynarki Wojennej 1944–1946. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 2/1996, lipiec-wrzesień 1996. ISSN 1426-529X.
- Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008. ISBN 978-83-88698-03-3.
- Marek Soroka: Polskie Okręty Wojenne 1945-1980. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986. ISBN 83-215-3249-7.