Mark I
![]() | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Typ pojazdu | |
Trakcja | |
Załoga |
8 |
Historia | |
Prototypy |
1916 |
Produkcja | |
Wycofanie |
1918 |
Egzemplarze |
150 |
Dane techniczne | |
Silnik |
1 silnik gaźnikowy, 6-cylindrowy Daimler o mocy 105 KM |
Transmisja |
mechaniczna |
Pancerz |
6–12 mm (grubość) |
Długość |
7,93 m |
Szerokość |
4,19 m |
Wysokość |
2,45 m |
Masa |
28 ton (własna) |
Osiągi | |
Prędkość |
6 km/h (w terenie) |
Zasięg pojazdu |
30 km (po drodze) |
Dane operacyjne | |
Uzbrojenie | |
Wersja męska 2 armaty sześciofuntowe (długolufowe) kalibru 57 mm 3 karabiny maszynowe Hotchkiss Wersja żeńska 5 ciężkich karabinów maszynowych Hotchkiss | |
Użytkownicy | |
![]() |
Mark I – brytyjski czołg z okresu I wojny światowej, którego prototypem był Little Willie.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Po udanych próbach terenowych w styczniu i lutym 1916, które wykazały, że Mark I sprawnie pokonywał 2,5 metrowe okopy i zasieki z drutu kolczastego, pojazd został skierowany do produkcji. Angielska nazwa czołgu – Tank oznaczająca zbiornik, została użyta, aby zmylić wywiad wroga. Dodatkowo zakamuflowano przedsięwzięcie, twierdząc oficjalnie, że zakłady produkują zbiorniki na zamówienie Rosji.
W sumie wyprodukowano 150 czołgów Mark I w wersji „żeńskiej” (wyposażone w 5 ciężkich karabinów maszynowych) i „męskiej” (wyposażone w 2 armaty kalibru 57 mm i 3 karabiny maszynowe umieszczone w sponsonach). Największą wadą czołgu była jego awaryjność – po kilku godzinach walki pojazd nadawał się do kapitalnego przeglądu. Dodatkowo odczuwalny dla załogi był brak amortyzacji, wyciszenia oraz skutecznej wentylacji[1].
Na podstawie czołgu Mark I skonstruowano brytyjskie samobieżne działo polowe Gun Carrier Mark I, które weszło do służby w 1917.
Zastosowanie bojowe
[edytuj | edytuj kod]15 września 1916, 49 czołgów Mark I miało wspomagać atak piechoty brytyjskiej w bitwie nad Sommą. Na linię frontu dotarły tylko 32 czołgi, z czego 5 ugrzęzło w podmokłym terenie, a 9 uległo awarii. Pozostałe 18 wozów nie odegrało decydującej roli w przebiegu walk gdyż atakowały w znacznym rozproszeniu (w grupach po dwa, trzy wozy) na nieprzyjaznym terenie, pomimo to były zaskoczeniem dla Niemców. Użycie ich zaowocowało znacznym zmniejszeniem strat. 17 września w sztabie brytyjskiego dowódcy, generała Douglasa Haiga, znaleźli się pułkownik Ernest Swinton i porucznik Albert Gerald Stern, obaj zaangażowani w rozwój broni pancernej. Generał Haig był jednak sceptycznie nastawiony do nowego wynalazku i nie spowodował szerszego i bardziej celowego wykorzystania czołgów. Okazało się to błędem, ponieważ ich pojawienie się na linii frontu zaskoczyło Niemców w równym stopniu, jak generała Haiga ich skuteczność. Gdy okazało się, że czołgi zrobiły we froncie wyrwę o szerokości kilkunastu kilometrów i głębokości kilkudziesięciu, wojska Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego nie mogły wykorzystać powodzenia, ponieważ zaopatrzenie pozostało daleko w tyle i czołgi z braku amunicji wycofano na tyły.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/British_Mark_I_male_tank_Somme_25_September_1916.jpg/300px-British_Mark_I_male_tank_Somme_25_September_1916.jpg)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Historykon.pl: Początki broni pancernej – czołgi brytyjskie. [dostęp 2020-06-04]. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Bovington Tank Museum: Czołg Mark I „męski”. [dostęp 2020-06-04]. (ang.).
- Prezentacja czołgu Mark I „męskiego” w serwisie YouTube (ang.)