Naar inhoud springen

Christen-Democratisch en Vlaams: verschil tussen versies

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Verwijderde inhoud Toegevoegde inhoud
Wdelaet (overleg | bijdragen)
Versie 67819934 van VDesmet (overleg) ongedaan gemaakt - ???
Label: Ongedaan maken
 
(833 tussenliggende versies door meer dan 100 gebruikers worden niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
{{Infobox politieke partij België
'''CD&V''' is de afkorting van '''Christen-Democratisch en Vlaams'''. Tot september 2001 heette de partij CVP (Christelijke Volkspartij).
| naam = Christen-Democratisch en Vlaams<br />(CD&V)

| logo = Logo of the Christian Democratic and Flemish (2022).svg
| partijvoorzitter = [[Sammy Mahdi]]
| oprichting = 2001
| vice-partijvoorzitter =
| politiek secretaris =
| functienaam1 = [[Europees Parlement]]
| functie1 = [[Wouter Beke]]
| functienaam2 = [[Senaat (België)|Senaat]]
| functie2 = [[Benjamin Dalle]]
| functienaam3 = [[Kamer van volksvertegenwoordigers|Kamer]]
| functie3 = [[Nathalie Muylle]]
| functienaam4 = [[Vlaams Parlement]]
| functie4 = [[Peter Van Rompuy]]
| functienaam5 = [[Brussels Hoofdstedelijk Parlement|Brussels Parlement]]
| functie5 = [[Benjamin Dalle]]
| zetelnaam1 = [[Europees Parlement]] (Nederlandstaligen)
| zetels1 = 2
| zetelstotaal1 = 13
| verkiezingen1 = [[Europese Parlementsverkiezingen 2024|2024]]
| zetelnaam2 = [[Senaat (België)|Senaat]] (Nederlandstaligen)
| zetels2 = 5
| zetelstotaal2 = 35
| verkiezingen2 = [[Belgische federale verkiezingen 2024|2024]]
| zetelnaam3 = [[Kamer van volksvertegenwoordigers|Kamer]] (Nederlandstaligen)
| zetels3 = 11
| zetelstotaal3 = 90
| verkiezingen3 = [[Belgische federale verkiezingen 2024|2024]]
| zetelnaam4 = [[Vlaams Parlement]]
| zetels4 = 16
| zetelstotaal4 = 124
| verkiezingen4 = [[Vlaamse verkiezingen 2024|2024]]
| zetelnaam5 = [[Brussels Hoofdstedelijk Parlement|Brussels Parlement]] (Nederlandstaligen)
| zetels5 = 1
| zetelstotaal5 = 17
| verkiezingen5 = [[Brusselse gewestverkiezingen 2024|2024]]
| zetelnaam6 = [[Provincieraad]]sleden
| zetels6 = 40
| zetelstotaal6 = 175
| verkiezingen6 = [[Belgische lokale verkiezingen 2018|2018]]
| zetelnaam7 = [[Burgemeesters]]
| zetels7 = 107
| zetelstotaal7 = 300
| verkiezingen7 = [[Belgische lokale verkiezingen 2018|2018]]
| exnaam = 1884: [[Fédération des Cercles catholiques et des Associations conservatrices|Kath. Partij]]<br />1921: [[Katholiek Verbond van België|Kath. Unie]]<br />1936: [[Katholiek Verbond van België|KB]] ([[Katholieke Vlaamse Volkspartij|KVV]])<br />1945: [[Christelijke Volkspartij (België)|CVP]]-[[Parti Social Chrétien|PSC]]<br />1972: [[Christelijke Volkspartij (België)|CVP]]<br />2001: CD&V
| actief in = {{BE-vlag|Vlaanderen}}<br />{{BE-vlag|Brussel}}
| hoofdkantoor = [[Gare Maritime]] <br />1000 [[Brussel (stad)|Brussel]]<br />{{BE}}
| richting = [[Politiek centrum|Centrum]], [[Rechts (politiek)|centrumrechts]]
| ideologie = [[Christendemocratie]]
| jongeren = [[JONGCD&V]]
| senioren = [[CD&V-senioren]]
| vrouwen = [[Vrouw & Maatschappij]]
| euroorganisatie = [[Europese Volkspartij|EVP]]
| eurofractie = [[Europese Volkspartij (Eurofractie)|EVP-fractie]]
| internationaal = [[Christendemocratische Internationale|CDI]]
| krant =
| website = [http://www.cdenv.be www.cdenv.be]
}}
'''Christen-Democratisch en Vlaams''' (afgekort als '''CD&V''', sinds april 2022 gestileerd als '''cd&v''') is een [[Vlaamse Gemeenschap|Vlaamse]] [[christendemocratie|christendemocratische]] centrum[[Politieke partij|partij]] die met ongeveer 15% van de kiezers de op drie na grootste partij van Vlaanderen is, na de [[Nieuw-Vlaamse Alliantie|N-VA]], [[Vlaams Belang]] en [[Vooruit (politieke partij)|Vooruit]]. Met zo'n 40.000 leden (2021) is ze naar ledental eveneens de derde grootste partij.<ref name=Abbeloos22>Jan-Frederik Abbeloos, [https://www.standaard.be/cnt/dmf20220121_94795417 "Meer centen dan leden: waarom politieke partijen ondanks miljoenenuitgaven op Facebook met een groot probleem zitten"], ''[[De Standaard]]'', 22 januari 2022, online geraadpleegd op 7 februari 2022. [https://web.archive.org/web/20220207065238/https://www.standaard.be/cnt/dmf20220121_94795417 Gearchiveerd] op 7 februari 2022.</ref> De partij zit in de [[Vlaamse regering|Vlaamse]] en de [[Belgische regering|federale]] regering en behoort tot de meerderheid in alle Vlaamse [[Provincies van België|provincies]]. Bovendien levert ze in 107 van de 300 Vlaamse [[Belgische gemeenten|gemeenten]] de [[burgemeester]]. CD&V is de zusterpartij van het Franstalige [[Les Engagés]] en de Duitstalige [[Christlich Soziale Partei (België)|CSP]].<ref>[https://www.standaard.be/cnt/dmf20190225_04205735 "Samen sterker: CD&V haalt banden met CDH weer aan"], ''[[De Standaard]]'', 25 februari 2019, online geraadpleegd op 25 juni 2022.</ref><ref>[[Jan-Frederik Abbeloos]], [https://www.standaard.be/cnt/dmf20220401_94367418 "Het gevecht van de christendemocraten"], ''[[De Standaard]]'', 1 april 2022, online geraadpleegd op 25 juni 2022. [https://web.archive.org/web/20220625115334/https://www.standaard.be/cnt/dmf20220401_94367418 Gearchiveerd] op 25 juni 2022.</ref><ref>{{de}} [https://brf.be/regional/38180/ "CD&V-Politiker auf Einladung der CSP in Eupen"], [[Belgischer Rundfunk|BRF]] Nachrichten, 27 november 2007, online geraadpleegd op 25 juni 2022. [https://web.archive.org/web/20220625115337/https://brf.be/regional/38180/ Gearchiveerd] op 25 juni 2022.</ref>


== Geschiedenis ==
== Geschiedenis ==
=== Voorgeschiedenis in 19de-eeuws België ===
België ontstond uit het samengaan van liberalen en katholieken. In de loop van de negentiende eeuw werden de [[Liberale Partij (België)|liberalen]] "la gauche" genoemd en de katholieken "la droite", of "le parti conservateur". Op het einde van de 19de eeuw zorgde de [[sociale kwestie]] voor een sociale bewustwording. Binnen de katholieke partij won de jonge generatie, de zogenaamde [[christendemocraten]], aan invloed. Daardoor schoof de partij naar links op.<ref>[https://kadoc.kuleuven.be/nl/publ/stud/s26.php KUleuven.be]</ref><ref>[https://kadoc.kuleuven.be/nl/publ/stud/s32.php KUleuven.be]</ref> Tijdens het [[interbellum]] dweepte de katholieke partij nochtans met radicaal rechts. Na de [[Tweede Wereldoorlog]] werd de christendemocratie de overkoepelende term voor de katholieke partij. Zo werd de CVP een centrumpartij.


{{Zie ook|zie [[Fédération des Cercles catholiques et des Associations conservatrices|Katholieke Partij]] (KP) vanaf [[1884]] tot en met [[1921]]}}
De CVP werd opgericht op 18-19 augustus [[1945]] en was de opvolger van de [[Katholieke Partij]]. Bij de verkiezingen van 1946 was de CVP meteen de grootste partij. Vanaf maart 1947 tot aan de verkiezingen van 13 juni [[1999]] nam de CVP vrijwel onafgebroken deel aan de regering, met uitzondering van de periode 1954-1958 toen een coalitie van socialisten en liberalen onder leiding van [[Achiel Van Acker]] aan de macht was. In de periode 1950-1954 vormde de CVP voor het laatst in de Belgische geschiedenis homogene regeringen.
{{Zie ook|zie [[Katholiek Verbond van België|Katholieke Unie]] (KP) vanaf [[1921]] tot en met [[1936]]}}
{{Zie ook|zie [[Katholiek Verbond van België|Katholieke Blok]] (KP), [[Katholieke Vlaamse Volkspartij]] (KVV) en [[Parti catholique social]] (PCS) voor de periode [[1936]] tot en met [[1945]].}}
{{Zie ook|zie [[Christelijke Volkspartij (België)|Christelijke Volkspartij]] (CVP) en [[Parti Social Chrétien]] (PSC) voor de periode [[1945]] tot en met [[1972]].}}
{{Zie ook|zie [[Christelijke Volkspartij (België)|Christelijke Volkspartij]] (CVP) voor de periode [[1972]] tot en met [[2001]].}}


=== Een nieuwe naam ===
Als gevolg van de taalstrijd en meer bepaald de strijd om de totale vernederlandsing van de Leuvense universiteit in de jaren '60 werd de unitaire partij in 1972 opgesplitst in een Vlaamse en een Franstalige partij, de laatste onder de naam PSC (Parti Social Chrétien, sinds mei 2002 omgevormd tot [[CDH]]: Centre Démocrate Humaniste).
[[Bestand:Yves Leterme 01.jpg|thumb|[[Yves Leterme]]]]
[[Bestand:Steven Vanackere.jpg|thumb|[[Steven Vanackere]]]]
[[Bestand:Herman Van Rompuy at the 37th G8 Summit in Deauville 030.jpg|thumb|[[Herman Van Rompuy]]]]
[[Bestand:Kris Peeters 675.jpg|thumb|[[Kris Peeters (politicus)|Kris Peeters]]]]
[[Bestand:Pieter_De_Crem_EDA_conference_2014.jpg|thumb|[[Pieter De Crem]]]]
[[Bestand:Beke675.jpg|thumb|[[Wouter Beke]]]]
[[Bestand:Minister Geens.jpg|thumb|[[Koen Geens]]]]
Op 9 oktober 1999 werd [[Stefaan De Clerck]] gekozen tot algemeen partijvoorzitter (als opvolger van [[Marc Van Peel]]) en startte een organisatorische en ideologische hervorming. Bijgevolg veranderde de partij eind [[september 2001]] haar naam in CD&V.


Bij de [[Belgische lokale verkiezingen 2000|gemeenteraadsverkiezingen van 2000]] zette zich enig herstel in en eind 2007, gedurende de interim-[[regering-Verhofstadt III]], kwam de partij voor het eerst sinds de naamsverandering terug in de federale regering na 8 jaar afwezigheid.
Daar waar de toenmalige CVP in 1987 zowat 140 000 leden had, was dit aantal in 2002 nog slechts 89 000. Desondanks blijft de CD&V de grootste Vlaamse partij qua ledenaantal.


==== De federale verkiezingen van 18 mei 2003 ====
CVP-premiers:
De uitslag van de federale parlementsverkiezingen van 2003, waarin CD&V met de mediagenieke De Clerck als kandidaat premier naar de kiezer trok, was opnieuw teleurstellend. De Clerck nam ontslag als partijvoorzitter en werd vervangen door [[Yves Leterme]], die voorheen fractieleider in de kamer was.
*[[Gaston Eyskens]]
*[[Paul Vanden Boeynants]]
*[[Leo Tindemans]]
*[[Wilfried Martens]]
*[[Mark Eyskens]]
*[[Jean-Luc Dehaene]]


==== De Europese en Vlaamse verkiezingen van 13 juni 2004 ====
CD&V (en CVP) Vlaamse minister-presidenten:
Leterme stuurde aan op een [[kartel (politiek)|kartel]] met de [[Nieuw-Vlaamse Alliantie]] onder leiding van [[Geert Bourgeois]], maar aanvankelijk mislukte dit. Uiteindelijk werden de gesprekken hervat en op 14 februari 2004 werd een akkoord voor een kartel ondertekend, het zogenaamde [[Valentijnskartel]] of [[Vlaams Kartel]].
*[[Gaston Geens]]
*[[Luc Van Den Brande]]
*[[Yves Leterme]] (sinds 2004)


Bij de verkiezingen van 2004 voor het Vlaamse Parlement haalde dit kartel een overwinning met zo'n 26% van de stemmen. Na korte maar moeilijke onderhandelingen onder leiding van Yves Leterme trad op 22 juli 2004 de regering [[Regering-Leterme I (Vlaanderen)|Leterme I]] aan, die een coalitie is van het kartel CD&V/N-VA, het kartel sp.a/spirit en het kartel VLD/Vivant. Leterme werd als partijvoorzitter opgevolgd door [[Jo Vandeurzen]].
In de verschillende regeringen onder leiding van christen-democratische premiers vond in België de staatshervorming plaats, waarin o.a. [[Wilfried Martens]] en vooral [[Jean-Luc Dehaene]] een belangrijke rol speelden.

Het kartel met N-VA hield op met bestaan op 30 november 2006 na de komst van [[Jean-Marie Dedecker]] naar de [[N-VA]]. CD&V kon zich niet verzoenen met deze beslissing, mede doordat [[Jan Renders (vakbondsbestuurder)|Jan Renders]] van het [[ACW]], die traditioneel een grote invloed heeft op de partij, de komst van Dedecker streng veroordeelde.<ref>CD&V blaast het kartel met de N-VA op, vrtnieuws.net, 30 november 2006</ref> De N-VA besliste daarop Jean-Marie Dedecker niet te laten kandideren voor de federale verkiezingen in 2007, waarop hij de N-VA verliet. Het kartel tussen CD&V en N-VA werd hierop tijdelijk hersteld.

==== De gemeenteraadsververkiezingen van 8 oktober 2006 ====
{| class="wikitable"
! colspan=10 | Vlaamse [[Gemeenteraad|gemeenteraden]] - CD&V
|-
! raad !! Zetelverdeling
|-
| [[Belgische gemeente-, districts- en provincieraadsverkiezingen 2006|CD&V-burgemeesters]]
| {{Percentagebalk|164|308|orange}}
|-
| [[Belgische gemeente-, districts- en provincieraadsverkiezingen 2006|CD&V-schepenen]]
| {{Percentagebalk|1013|1578|orange}}
|-
| [[Belgische gemeente-, districts- en provincieraadsverkiezingen 2006|CD&V-verkozenen in de gemeenteraden]]
| {{Percentagebalk|2713|7350|orange}}
|-
| [[Belgische gemeente-, districts- en provincieraadsverkiezingen 2006|CD&V-verkozenen in de districtraden]]
| {{Percentagebalk|69|211|orange}}
|-
| [[Belgische gemeente-, districts- en provincieraadsverkiezingen 2006|CD&V-verkozenen in de OCMW-raden]]
| {{Percentagebalk|1100|3131|orange}}
|}

{| class="wikitable"
! colspan=4 | Vlaamse [[Provincieraad|provincieraden]] - kartel CD&V/N-VA
|-
! Provincie !! Perc. !! Stemmen !! Zetelverdeling
|-
| [[Bestand:BelgiumAntwerp.png|40px|Antwerpen (provincie)]] [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]]
| 26,5%
| 291.716
| {{Percentagebalk|24|84|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumLimburg.png|40px|Limburg (Belgische provincie)]] [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]]
| 32,11%
| 172.972
| {{Percentagebalk|26|75|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumEastFlanders.png|40px|Oost-Vlaanderen]] [[Oost-Vlaanderen]]
| 27,35%
| 265.199
| {{Percentagebalk|25|84|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumFlemishBrabant.png|40px|Vlaams-Brabant]] [[Vlaams-Brabant]]
| 29,35%
| 202.120
| {{Percentagebalk|25|84|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumWestFlanders.png|40px|West-Vlaanderen]] [[West-Vlaanderen]]
| 37,64%
| 300.536
| {{Percentagebalk|36|84|orange}}
|}

==== De federale verkiezingen van 10 juni 2007 ====
Op 28 februari 2007 werd het boek ''"De [[mythe]] van het vrije ik. Pleidooi voor een menselijke vrijheid"'' van senator en huisideoloog [[Wouter Beke]] van de CD&V voorgesteld. Zijn boek geldt als de basis van het verkiezingsprogramma van deze partij, aldus partijvoorzitter [[Jo Vandeurzen]]. Daarin zullen waarden en normen een vooraanstaande plaats innemen. Het maakt ook komaf met het [[liberalisme]] met de [[boutade]]: ''"Liberalisme is een beschaafde vorm van recht van de sterkste"''. Men stelt ook dat men slechts vrij kan zijn in een samenleving als men niet naast elkaar leeft, maar in verbondenheid. Het individu met de grootste beschikkingsrechten heeft in een [[democratie]] pas een stem als hij kan terugvallen op een groep. Het verhaal is dan ook een pleidooi voor waarden en normen, voor respect en duidelijke structuren.

Medio maart 2007 raakte bekend dat [[Peter Leyman]] (45), voormalig gedelegeerd bestuurder [[Volvo Car Corporation|Volvo]] Cars [[Gent]], zich kandidaat stelt op de CD&V-kamerlijst voor de parlementsverkiezingen. Hij geraakte verkozen doch zag enkele maanden later teleurgesteld af van zijn mandaat. De partij gaat naar de kiezer met de slogan ''"Samen werkt"''. De voorzitter stelt dat ''"de verkiezingen niet zozeer gaan over punctuele maatregelen dan wel over de vraag welk soort samenleving wij willen. Voor de CD&V is dat een samenleving die meer investeert in de kwaliteit van het leven met als ankerpunten, het gezin, het verenigingsleven en de zorgmaatschappij. De nadruk komt te liggen op het "wij", niet het "ik" is van tel.''

De partij organiseerde vier ''"dagen van morgen"'' met als thema's:
* het gezin
* het vrijwilligerswerk
* het sociaal-economisch beleid
* het goed bestuur dicht bij de mensen

==== Thema: het gezin ====
Op de "eerste dag van morgen" die ging over het gezin stelde [[Inge Vervotte]], Vlaams minister van Welzijn een aantal gezinsvriendelijke maatregelen voor:
* optrekken [[bevallingsverlof]] van vijftien naar twintig weken
* verhoging geboortepremie
* flexibele moederschapsrust voor zelfstandigen
* geen uitbreiding van het aantal zondagse koopdagen
* instellen van een "levenslooprekening": een werknemer kan tot 10% van zijn loon sparen om later een periode van onbetaald verlof te financieren om later flexibeler verlof te kunnen nemen bv. voor de ouderzorg
* optrekken koopkracht gezin met de verhoging van de kinderbijslag en deze welvaartsvast te maken en te indexeren
* daarbuiten een groen vak op het belastingformulier dat alle [[ecologie|ecologische]] steunmaatregelen zichtbaar maakt

Bij de federale verkiezingen van 10 juni 2007 behaalde het kartel CD&V en N-VA nog een grote overwinning (rond 30%) en was alzo aan zet bij de vorming van een nieuwe regering. [[Yves Leterme]] behaalde daarbij bijna 800&nbsp;000 voorkeurstemmen. [[Kris Peeters (politicus)|Kris Peeters]] werd Vlaams minister-president. Na drie pogingen en lange onderhandelingen waarbij zelfs de uittredende premier Guy Verhofstadt een overgangsregering moest vormen ging Leterme I eindelijk van start. Op 23 september 2008 hield het kartel op te bestaan. Het kartel slaagde er niet in zijn verkiezingsbeloftes wat betreft onder meer de staatshervorming waar te maken, dat leidde tot onenigheid tussen de voormalige kartelpartners.

==== Regionale en Europese verkiezingen van 7 juni 2009 ====
{{Zie ook|zie [[Verkiezingen in België 2009]]}}
Bij de regionale verkiezingen van 7 juni 2009 behaalden de christendemocraten opnieuw een overwinning. In het Europees Parlement bleven ze onder leiding van oud-premier [[Jean-Luc Dehaene]] de grootste partij van het land en behielden ze hun drie zetels. Ook in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement behielden ze hun drie zetels. In het Vlaams Parlement wonnen ze twee zetels en werd de CD&V de grootste partij met een voorsprong van meer dan zeven procent op eerste achtervolger Vlaams Belang.

Na de verkiezingen vormden CD&V, sp.a en N-VA een nieuwe Vlaamse regering onder leiding van CD&V'er Kris Peeters, de [[regering-Peeters II]]. In Brussel vormden Open Vld, CD&V en Groen! langs Nederlandstalige kant en PS, Ecolo en cdH langs Franstalige kant de [[regering-Picqué IV]].

==== De federale verkiezingen van 13 juni 2010 ====
{{Zie ook|zie [[Belgische federale verkiezingen 2010]]}}

Marianne Thyssen, die voorheen een carrière als Europees Parlementslid had, werd in 2008 partijvoorzitter.

Bij de federale verkiezingen van 13 juni 2010, die in het teken stonden van het communautaire, behaalden de christendemocraten onder leiding van [[Marianne Thyssen]] slechts 17 zetels en 17,6 % in de Kamer; de laagste score ooit. Marianne Thyssen - die de ondankbare taak had gekregen om lijsttrekker te zijn bij de verkiezingscampagne in de plaats van de onpopulair geworden premier Leterme - nam de verantwoordelijkheid voor de nederlaag op zich. Op 23 juni 2010 nam ze als voorzitter ontslag, wat bij sommigen{{Bron?|Wie zoal?|2019|05|07}} tot de opmerking leidde dat de verkeerde politicus ontslag nam.

De CD&V stapte evenwel als grootste Vlaamse partij in de [[Regering-Di Rupo (federaal)|regering-Di Rupo]]. Langs Nederlandstalige kant was dat samen met sp.a en Open Vld, langs Franstalige kant kwamen daar nog PS, MR en cdH bij. CD&V leverde met [[Pieter De Crem]] de eerste vicepremier. Deze regering realiseerde de splitsing van de [[kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde]] en de [[Vlinderakkoord|zesde staatshervorming]].

==== De gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 ====
{{Zie ook|zie [[Belgische lokale verkiezingen 2012]]}}
Bij de lokale verkiezingen van 14 oktober 2012 bleef CD&V de grootste partij op gemeentelijk niveau. Ze slaagde er evenwel niet in om het kartelresultaat van 2006 te evenaren. Voor de provincieraad haalde de partij over heel Vlaanderen ruim 21%. In [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]] en [[West-Vlaanderen]] bleef CD&V de grootste partij; in de drie andere provincies was ze de tweede partij, telkens na de N-VA. CD&V bleef wel deel uitmaken van de meerderheid in alle Vlaamse provincies; op de provincie Antwerpen na telkens als grootste partij.

=== Overzicht uitslagen ===
Resultaten van de federale verkiezingen voor de [[Kamer van volksvertegenwoordigers]] van 1971 tot heden. De uitslagen van 1971 tot 1999 zijn de resultaten van de CVP. Het resultaat van 2003 is van de CD&V, dat van 2007 van CD&V/N-VA. Vanaf 2010 zijn het opnieuw resultaten van de CD&V.

[[Bestand:Kamer-1978-2014.png|thumb|300px|De grootste zes Vlaamse partijen en hun behaalde resultaten voor de Kamer van volksvertegenwoordigers. Van 1978 tot en met 2014, uitgedrukt in procenten voor 'Het Rijk'.]]

<timeline>
ImageSize = width:750 height:240
PlotArea = height:160 left:100 bottom:60 right:100
AlignBars = justify

DateFormat = x.y
Period = from:0 till:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:0

PlotData=
bar:% color:orange width:22 mark:(line,white) align:left fontsize:S

bar:1971 from:start till:19.7 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1971|19.7]]"
bar:1974 from:start till:23.3 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1974|23.3]]"
bar:1977 from:start till:23.3 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1977|23.3]]"
bar:1978 from:start till:26.1 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1978|26.1]]"
bar:1981 from:start till:19.3 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1981|19.3]]"
bar:1985 from:start till:21.3 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1985|21.3]]"
bar:1987 from:start till:19.5 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1987|19.5]]"
bar:1991 from:start till:16.8 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1991|16.8]]"
bar:1995 from:start till:17.2 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1995|17.2]]"
bar:1999 from:start till:14.1 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1999|14.1]]"
bar:2003 from:start till:13.3 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2003|13.3]]"
bar:2007 from:start till:18.51 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2007|18.5]]"
bar:2010 from:start till:10.85 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2010|10.8]]"
bar:2014 from:start till:11.60 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2014|11.6]]"
bar:2019 from:start till:8.9 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2019|8.9]]"
bar:2024 from:start till:8.0 text:"[[Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2024|8.0]]"
</timeline>


== Politiek gedachtegoed ==
== Politiek gedachtegoed ==
Daar waar de Katholieke Partij in de 19de en begin 20e eeuw een [[Conservatisme|conservatieve]] partij was, heeft de CVP zich na de Tweede Wereldoorlog als christelijk geïnspireerde centrumpartij (volkspartij) geprofileerd met aandacht voor de arbeidersklasse.

Het huidige CD&V is een Vlaamse partij die zich baseert op het [[Christendemocratie|christelijke gedachtegoed]]. Haar kernwaarden omvatten het belang van het [[gezin]] en [[Familie (verwanten)|families]], het bevorderen van een respectvolle en warme samenleving, en het erkennen van de intrinsieke waarde van ieder individu. De partij legt een sterke nadruk op [[welzijn]], [[Gezondheidszorg|zorg]] en [[gezondheid]], alsook op het streven naar een rechtvaardig inkomen voor alle burgers. Echter, op ethisch vlak hanteert CD&V conservatieve standpunten, met name omtrent kwesties zoals [[abortus]] en [[euthanasie]], waarbij de partij terughoudend staat tegenover snelle versoepelingen. Door het verenigen van deze conservatieve ethiek met progressieve sociaaleconomische beleidslijnen wordt CD&V vaak beschouwd als een 'centrumpartij'. In haar bestuurlijke activiteiten koestert CD&V nauwe banden met het maatschappelijk middenveld, waaronder [[vakbond]]en, beroepsfederaties en diverse [[Vereniging (organisatie)|verenigingen]]. Hierbij streeft de partij ernaar de stem te vertegenwoordigen van [[Platteland|landelijke gebieden]] en de [[landbouw|agrarische sector]].<ref name="vrt20240322">{{Citeer web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/03/22/cd-v-waar-staat-de-partij-voor/|titel=Waar staat CD&V voor?|uitgever=VRT NWS|datum=2024-04-15}}</ref>

CD&V is een sterk pro-Europese partij en leverde met [[Herman Van Rompuy]] de [[Voorzitter van de Europese Raad]] van 2010 tot 2014.

Op verzoek van [[VRT NWS]] verwoordt de CD&V in 2024 haar drie belangrijkste standpunten als volgt:<ref name="vrt20240322" />
* ''CD&V wil een grote fiscale hervorming doorvoeren die de belastingen op het loon van werkende mensen fundamenteel verlaagt. De partij wil dat alle werkenden netto meer overhouden op het einde van de maand: niet enkel de laagste lonen of de hoogste lonen, maar vooral de modale middenklasse gezinnen en alleenstaanden.''
* ''Een betere work-lifebalance voor werkende gezinnen door de invoering van een familiekrediet, een nieuw model van ouderschapsverlof, met meer verlofweken, die ook kunnen opgenomen worden tot de leeftijd van 18 jaar (in plaats van de huidige 12 jaar), hogere vervangingsinkomens om minder financieel verlies te lijden, en een uitbreiding naar grootouders en plusouders, zodat gezinnen geholpen kunnen worden door familieleden.''
* ''CD&V wil zorgen voor veilige buurten, veilige stations en een veilig uitgaansleven overal in Vlaanderen. Dit door fors te investeren in zowel meer agenten als in meer nabije politie om kleine en grote criminaliteit aan te pakken.''

== Structuur ==
=== Bestuur ===
{| class="wikitable vatop"
! Voorzitter !! Periode !! Opmerkingen
|-
| [[Stefaan De Clerck]] || 29 september 2001 - 28 juni 2003 || Herkozen op 9 november 2002.
|-
| [[Yves Leterme]] || 28 juni 2003 - 22 juli 2004 || Verkozen op 27 juni 2003. Zijn taken als voorzitter werden van 16 juni tot 22 juli 2004 waargenomen door [[Jo Vandeurzen]].
|-
| [[Jo Vandeurzen]] || 16 juni 2004 - 20 december 2007 || Waarnemend voorzitter van 16 juni 2004 tot 29 oktober 2004. Verkozen op 29 oktober 2004.
|-
| [[Etienne Schouppe]] || 20 december 2007 - 20 maart 2008 || Waarnemend voorzitter.
|-
| [[Wouter Beke]] || 20 maart 2008 - 15 mei 2008 || Waarnemend voorzitter.
|-
| [[Marianne Thyssen]] || 15 mei 2008 - 23 juni 2010 || Verkozen op 15 mei 2008.
|-
| [[Wouter Beke]] || 23 juni 2010 - 2 oktober 2019 || Waarnemend voorzitter van 23 juni tot 22 december 2010. Officieel verkozen tot voorzitter op 22 december 2010, herkozen op 12 december 2013 en 3 maart 2016.
|-
| [[Cindy Franssen]] en [[Griet Smaers]] || 8 oktober 2019 - 6 december 2019 || Waarnemende voorzitters.
|-
| [[Joachim Coens]] || 6 december 2019 - 25 juni 2022 || Verkozen op 6 december 2019.
|-
| [[Sammy Mahdi]] || 25 juni 2022 - heden || Verkozen op 25 juni 2022.
|}

===Secretarissen===
{| class="wikitable vatop"
! Periode !! Secretaris-generaal
|-
| 2001 - 2003 || [[Jo Vandeurzen]]
|-
! Periode !! Algemeen secretaris
|-
| 2003 - 2011 || [[Pieter Demeester]]
|-
| 2011 - 2019 || [[Jonathan Cardoen]]
|-
! Periode !! Politiek secretaris
|-
| 2003 - 2004 || [[Jo Vandeurzen]]
|-
| 2004 - 2007 || [[Etienne Schouppe]]
|-
| 2007 - 2011 || vacant
|-
| 2011 - 2012 || [[Ludwig Caluwé]]
|}

=== Zusterpartijen ===
In België zijn het Franstalige [[Les Engagés]] en de Duitstalige [[Christlich Soziale Partei (België)|CSP]] de christendemocratische zusterpartijen van de CD&V. In het [[Europees Parlement]] behoort CD&V tot de [[Europese Volkspartij]]. Grote democratische zusterpartijen zijn er ook in Nederland ([[Christen-Democratisch Appèl|CDA]], Christendemocratisch Appel) en [[Duitsland]] ([[Christlich Demokratische Union Deutschlands (Bondsrepubliek)|CDU]], Christlich Demokratische Union). In landen met sterke socialistische partijen (bijvoorbeeld [[Zweden]]) of sterke conservatieve partijen (bijvoorbeeld [[Frankrijk]]) is de betekenis van christendemocratische partijen gering (bijvoorbeeld de [[Kristdemokraterna]] in Zweden) of onbestaande.

Sommige andere EVP-leden zoals [[Fidesz]] in Hongarije en [[Forza Italia]] in Italië sluiten veel minder aan bij het CD&V-gedachtegoed.

=== Standen en strekkingen ===
De oude Katholieke Partij was geen ledenpartij, maar een samengaan van drie standen: het Algemeen Christelijk Werknemersverbond ([[Algemeen Christelijk Werknemersverbond|ACW]]), een middenstandsvleugel (thans de [[Unie van Zelfstandige Ondernemers]] of UNIZO) en een kleine maar bijzonder invloedrijke landbouwvleugel (de [[Boerenbond (Vlaanderen)|Boerenbond]]). Bij de oprichting van de Christelijke Volkspartij werden de standen afgeschaft en koos men voor een ledenpartij. In de praktijk bleven de standen zeer belangrijk, en hoewel de invloed van die groeperingen sinds de voorbije decennia teruggedrongen is, vormen zij nog steeds de belangrijkste basis voor de partij.

Hoewel CD&V zich profileert als een centrumpartij, spreekt men vaak over een centrumrechtse en conservatieve vleugel enerzijds en anderzijds een centrumlinkse vleugel. De eerste groep wordt grotendeels vertegenwoordigd door personen als [[Herman Van Rompuy]] en zijn broer, [[Eric Van Rompuy]], [[Hugo Vandenberghe]] en [[Pieter De Crem]]; wat deze conservatieve vleugel gemeen heeft is om de nadruk te leggen op ethische thema's, een respectvolle en plichtsbewuste samenleving, een sterke nadruk op de Vlaamse regio met eventueel centrumrechtse posities op socio-economische vraagstukken. De linkse vleugel bestaat uit mensen van het ACW, zoals vakbondslid [[Greta D'Hondt]], [[Brigitte De Pauw]] van Familiehulp en [[Luc Goutry]] van de Christelijke Mutualiteit. Over het algemeen legt deze groep de nadruk op de centristische positie op het socio-economische en de concepten van solidariteit en rechtvaardigheid binnen de christendemocratie.

=== Studiedienst ===
Sinds 2002 heeft CD&V een eigen studiedienst, aanvankelijk genaamd Ceder (Centrum voor Democratische Reflectie). Tot dan deelde de partij nog de unitaire studiedienst Cepess met de [[cdH|Franstalige christendemocraten]].

== Politieke mandaten ==
=== Verleden ===
==== Overzicht deelnames federale regering ====
{| class="wikitable vatop" style="margin-bottom:1em; font-size:90%;"
! [[Belgische regering|Regering]] !! [[Premier (regeringsleider)|Premier]] !! [[Lijst van Belgische politieke partijen|Partijen]] !! Van !! Tot
|-
|[[Regering-Verhofstadt III|Verhofstadt III]]
|[[Guy Verhofstadt]]
|CD&V/[[Centre Démocrate Humaniste|cdH]], [[Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[Parti Socialiste (België)|PS]]
|{{Nowrap|[[21 december]] [[2007]]}}
|[[20 maart]] [[2008]]
|-
|[[Regering-Leterme (federaal)|Leterme I]]
|[[Yves Leterme]]
|CD&V/[[Centre Démocrate Humaniste|cdH]], [[Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[Parti Socialiste (België)|PS]]
|{{Nowrap|[[20 maart]] [[2008]]}}
|[[30 december]] [[2008]]
|-
|[[Regering-Van Rompuy|Van Rompuy]]
|[[Herman Van Rompuy]]
|CD&V/[[Centre Démocrate Humaniste|cdH]], [[Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[Parti Socialiste (België)|PS]]
|{{Nowrap|[[30 december]] [[2008]]}}
|[[25 november]] [[2009]]
|-
|[[Regering-Leterme II (federaal)|Leterme II]]
|[[Yves Leterme]]
|CD&V/[[Centre Démocrate Humaniste|cdH]], [[Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[Parti Socialiste (België)|PS]]
|{{Nowrap|[[25 november]] [[2009]]}}
|[[6 december]] [[2011]]
|-
|[[Regering-Di Rupo (federaal)|Di Rupo]]
|[[Elio Di Rupo]]
|CD&V/[[Centre Démocrate Humaniste|cdH]], [[Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[Parti Socialiste (België)|PS]]/[[sp.a]]
|{{Nowrap|[[6 december]] [[2011]]}}
|[[11 oktober]] [[2014]]
|-
|[[Regering-Michel I|Michel I]]
|[[Charles Michel]]
|CD&V, [[Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[N-VA]]
|{{Nowrap|[[11 oktober]] [[2014]]}}
|[[9 december]] [[2018]]
|-
|[[Regering-Michel II|Michel II]]
|[[Charles Michel]]
|CD&V, [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]]
|[[9 december]] [[2018]]
|[[27 oktober]] [[2019]]
|-
|[[Regering-Wilmès I|Wilmès I]]
|[[Sophie Wilmès]]
|CD&V, [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]]
|[[27 oktober]] [[2019]]
|[[17 maart]] [[2020]]
|-
|[[Regering-Wilmès II|Wilmès II]]
|[[Sophie Wilmès]]
|CD&V, [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]]
|[[17 maart]] [[2020]]
|[[1 oktober]] [[2020]]
|-
|[[Regering-De Croo|De Croo]]
|[[Alexander De Croo]]
|CD&V, [[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Open Vld]]/[[Mouvement Réformateur|MR]], [[Parti Socialiste (België)|PS]]/[[sp.a]], [[Ecolo]]/[[Groen (partij)|Groen]]
|[[1 oktober]] [[2020]]
|
|}

==== Overzicht Vlaamse Regeringsdeelnames ====
{| class="wikitable"
! [[Vlaamse regering|Regering]] !! [[Minister-president van Vlaanderen|Minister-president]] !! [[Lijst van Belgische politieke partijen|Partijen]]!! Periode
|-
| rowspan=2| [[Regering-Leterme (Vlaanderen)|Regering-Leterme]] || rowspan=2| [[Yves Leterme]] || CD&V-[[N-VA]], [[sp.a]]-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]], [[Open Vld|VLD]]-[[Vivant]] || rowspan=2|[[2004]]-[[2007]]
|-
| CD&V-[[N-VA]], [[sp.a]]-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]], [[Open Vld]]
|-
| rowspan=3|[[Regering-Peeters I]] ||rowspan=3| [[Kris Peeters (politicus)|Kris Peeters]] || CD&V-[[N-VA]], [[sp.a]]-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]], [[Open Vld]] ||rowspan=3|[[2007]]-[[2009]]
|-
| CD&V, [[sp.a]]-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]], [[Open Vld]]
|-
| CD&V, [[sp.a]], [[Open Vld]]
|-
|[[Regering-Peeters II]] || [[Kris Peeters (politicus)|Kris Peeters]] || CD&V, [[sp.a]], [[N-VA]] || [[2009]]-[[2014]]
|-
|[[Regering-Bourgeois (Vlaanderen)|Regering-Bourgeois]] || [[Geert Bourgeois]] || [[N-VA]], CD&V, [[Open Vld]] || [[2014]]-[[2019]]
|-
|[[Regering-Homans]] || [[Liesbeth Homans]] || [[N-VA]], CD&V, [[Open Vld]] || [[2019]]
|-
|[[Regering-Jambon]] || [[Jan Jambon]] || [[N-VA]], CD&V, [[Open Vld]] || [[2019]]-heden
|}

==== Gewezen en huidige ministers ====
Minister en staatssecretaris van de CD&V waren en zijn:
{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
* [[Wouter Beke]]
* [[Hendrik Bogaert]]
* [[Jo Brouns]]
* [[Hilde Crevits]]
* [[Benjamin Dalle]]
* [[Stefaan De Clerck]]
* [[Pieter De Crem]]
* [[Carl Devlies]]
* [[Koen Geens]]
* [[Veerle Heeren]]
* [[Yves Leterme]]
* [[Sammy Mahdi]]
* [[Nathalie Muylle]]
* [[Kris Peeters (politicus)|Kris Peeters]]
* [[Joke Schauvliege]]
* [[Etienne Schouppe]]
* [[Steven Vanackere]]
* [[Jo Vandeurzen]]
* [[Vincent Van Peteghem]]
* [[Herman Van Rompuy]]
* [[Servais Verherstraeten]]
* [[Annelies Verlinden]]
* [[Inge Vervotte]]
}}

=== Heden ===
==== Op Europees niveau ====
Bij de [[Europese Parlementsverkiezingen 2024 in België|verkiezingen]] voor het [[Europees Parlement]] op 9 juni 2024 behaalde CD&V 13,2 % van de stemmen in het Nederlandse kiescollege, oftewel 8,3 % van de stemmen voor het hele Rijk. Dat leverde 2 van de 13 Nederlandstalige verkozenen op, oftewel 2 van de 22 Belgische verkozenen. Daarmee was CD&V de derde partij in het Nederlands kiescollege, na Vlaams Belang en N-VA.

===== Wetgevende macht van de Europese Unie =====
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Wouter Beke]]
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Liesbet Sommen]]

{{Zie hoofdartikel|Europese Parlementsverkiezingen 2024 in België}}

==== Federaal niveau ====
Bij de [[Belgische federale verkiezingen 2024|verkiezingen voor het federale parlement in België]] op 9 juni 2024 behaalde CD&V bij de Kamerverkiezingen 8,0 % van de stemmen voor het Rijk, wat gelijk is aan 12,8 % van de Nederlandstalige stemmen. Daarmee is CD&V de zevende partij van het land. Dit leverde CD&V 11 van de 150 Kamerzetels op, oftewel 11 van de 90 Nederlandstalige zetels.

In de Senaat werd CD&V de zevende partij. CD&V is in de Senaat vertegenwoordigd met 5 van de 60 zetels op, ofwel 5 van de 35 Nederlandstalige zetels.

Sinds 1 oktober 2020 maakt CD&V deel uit van de [[regering-De Croo]]. Daarin heeft ze twee ministers en een staatssecretaris.

===== Uitvoerende macht =====
{| class="wikitable"
! colspan=3 | [[Federale regering]] [[Regering-De Croo|De Croo]]
|-
! Functie !! Naam !! Bevoegdheid
|-
| [[Vicepremier]]
| [[Vincent Van Peteghem]]
| Financiën, belast met de Bestrijding van Fiscale Fraude en belast met de Nationale Loterij
|-
| [[Minister]]
| [[Annelies Verlinden]]
| Binnenlandse Zaken en Institutionele Hervormingen
|-
| [[Staatssecretaris]]
| [[Nicole de Moor]]
| Asiel en Migratie
|}

===== Wetgevende macht =====
{{Zie ook|Zie [[Belgische federale verkiezingen 2024]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp.}}

====== [[Kamer van volksvertegenwoordigers]] ======
{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Franky Demon]]
* {{BE-vlag|Limburg|geenlink}} [[Nawal Farih]]
* {{BE-vlag|Antwerpen|geenlink}} [[Tine Gielis]]
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Leentje Grillaert]]
* {{BE-vlag|Vlaams-Brabant|geenlink}} [[Sammy Mahdi]]
* {{BE-vlag|Limburg|geenlink}} [[Steven Matheï]]
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Nathalie Muylle]]
* {{BE-vlag|Antwerpen|geenlink}} [[Koen Van den Heuvel]]
* {{BE-vlag|Vlaams-Brabant|geenlink}} [[Els Van Hoof]]
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Vincent Van Peteghem]]
* {{BE-vlag|Antwerpen|geenlink}} [[Annelies Verlinden]]
}}

====== [[Senaat (België)|Senaat]] ======
{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
* {{BE-vlag|Brussel|geenlink}} [[Benjamin Dalle]]
* {{BE-vlag|Brussel|geenlink}} [[Bianca Debaets]]
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Stijn De Roo]]
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Joke Schauvliege]]
* {{BE-vlag|Vlaams-Brabant|geenlink}} [[Peter Van Rompuy]]
}}

==== Regionaal niveau ====
{{Zie ook|Zie [[Vlaamse verkiezingen 2024]] en [[Brusselse gewestverkiezingen 2024]] voor de hoofdartikels over dit onderwerp.}}
Bij de [[Vlaamse verkiezingen 2019|verkiezingen van 9 juni 2024]] werd CD&V met 13,0 % de vierde partij van Vlaanderen, na de N-VA, Vlaams Belang en Vooruit. Dat leverde 16 van de 124 zetels van het Vlaams Parlement op. Sinds 2 oktober 2019 maakt CD&V deel uit van de [[regering-Bourgeois (Vlaanderen)]] bestaande uit CD&V, N-VA en Open Vld. Hierin levert ze drie ministers.

Bij de [[Brusselse gewestverkiezingen 2024|verkiezingen voor het Brussels Hoofdstedelijk Parlement]] op dezelfde dag behaalde CD&V 6,3 % van de Nederlandstalige stemmen. Daarmee was CD&V de achtste Nederlandstalige partij.

CD&V behaalde 1 van de 17 zetels van de Nederlandse taalgroep, ofwel 1 van de 89 zetels van het volledige Brusselse Hoofdstedelijke Parlement.

===== Uitvoerende macht =====
{| class="wikitable"
! colspan="3" | [[Vlaamse regering]] [[Regering-Jambon|Jambon]]
|-
! Functie !! Naam !! Bevoegdheid
|-
| [[Viceminister-president]]
| [[Hilde Crevits]]
| Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
|-
| [[Minister]]
| [[Benjamin Dalle]]
| Jeugd, Media, Armoedebestrijding en Brussel
|-
| [[Minister]]
| [[Jo Brouns]]
| Werk, Economie, Sociale Economie, Innovatie en Landbouw
|}

===== Wetgevende macht =====
====== [[Vlaams Parlement]] ======
{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Robrecht Bothuyne]]
* {{BE-vlag|Limburg|geenlink}} [[Jo Brouns]]
* {{BE-vlag|Antwerpen|geenlink}} [[Gilles Bultinck]]
* {{BE-vlag|Limburg|geenlink}} [[An Christiaens]]
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Hilde Crevits]]
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Stijn De Roo]]
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Bart Dochy]]
* {{BE-vlag|Vlaams-Brabant|geenlink}} [[Katrien Partyka]]
* {{BE-vlag|Vlaams-Brabant|geenlink}} [[Kris Poelaert]]
* {{BE-vlag|Oost-Vlaanderen|geenlink}} [[Joke Schauvliege]]
* {{BE-vlag|Antwerpen|geenlink}} [[Katrien Schryvers]]
* {{BE-vlag|Limburg|geenlink}} [[Toon Vandeurzen]]
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Loes Vandromme]]
* {{BE-vlag|Antwerpen|geenlink}} [[Mien Van Olmen]]
* {{BE-vlag|Vlaams-Brabant|geenlink}} [[Peter Van Rompuy]]
* {{BE-vlag|West-Vlaanderen|geenlink}} [[Brecht Warnez]]
}}

====== [[Brussels Hoofdstedelijk Parlement]] ======
* {{BE-vlag|Brussel|geenlink}} [[Benjamin Dalle]]

==== Provinciaal niveau ====
Bij de [[Belgische lokale verkiezingen 2018|provincieraadsverkiezingen]] op 14 oktober 2018 behaalde CD&V in de vijf Vlaamse provincies 19,7 % van de stemmen, goed voor 40 van de 175 provincieraadszetels. Daarmee was CD&V de tweede partij van Vlaanderen, na N-VA. In Limburg en West-Vlaanderen werd CD&V de grootste partij. In Antwerpen en Vlaams-Brabant werd CD&V de tweede grootste partij en in Oost-Vlaanderen de derde grootste partij, in de eerste twee gevallen na N-VA en in het derde geval na N-VA en Open Vld.

Na de verkiezingen kwam CD&V in alle vijf provincies in de meerderheid: in Limburg en West-Vlaanderen als grootste partij, in Antwerpen, Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen als de tweede partij.

<div style="float:left; width:48%;">
{| class="wikitable"
! colspan=4 | Vlaamse [[Provincieraad|provincieraden]]
|-
! Provincie !! Perc. !! Stemmen !! Zetelverdeling
|-
| [[Bestand:BelgiumAntwerp.png|40px|Antwerpen (provincie)]] [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]]
| 15,4 %
| 175.519
| {{Percentagebalk|6|36|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumLimburg.png|40px|Limburg (Belgische provincie)]] [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]]
| 25,2 %
| 139.064
| {{Percentagebalk|10|31|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumEastFlanders.png|40px|Oost-Vlaanderen]] [[Oost-Vlaanderen]]
| 18,0 %
| 178.480
| {{Percentagebalk|7|36|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumFlemishBrabant.png|40px|Vlaams-Brabant]] [[Vlaams-Brabant]]
| 17,6 %
| 124.223
| {{Percentagebalk|7|36|orange}}
|-
| [[Bestand:BelgiumWestFlanders.png|40px|West-Vlaanderen]] [[West-Vlaanderen]]
| 25,9 %
| 206.785
| {{Percentagebalk|10|36|orange}}
|}
</div>{{Clearboth}}
{{Zie ook|Zie ook de hoofdartikels [[Belgische lokale verkiezingen 2018]]}}

===== [[Kieskring Antwerpen|Antwerpen]] =====
Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 15,4 % van de stemmen in de provincie Antwerpen, goed voor 6 van de 36 zetels. Daarmee is CD&V de tweede partij van de provincie, na de N-VA. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen N-VA en CD&V

In de Antwerpse deputatie levert CD&V een gedeputeerde: [[Kathleen Helsen]]

{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
* [[Nicole Boonen]]
* [[Ludwig Caluwé]]
* [[Kathleen Helsen]]
* [[Lili Stevens]]
* [[Hilde Vermeiren]]
* [[Wendy Weckhuysen]]
}}


===== [[Kieskring Limburg|Limburg]] =====
Daar waar de Katholieke Partij in de 19de en begin 20ste eeuw een conservatieve partij was, heeft de CVP zich na de Tweede Wereldoorlog sociaal-economisch als centrumpartij (volkspartij) geprofileerd, met evenwel behoudsgezinde stellingnames in levensbeschouwelijke en ethische vraagstukken. De partij wil brede bevolkingsgroepen vertegenwoordigen met als overkoepelende achtergrond de christelijke oorsprong (christen-democratie).
Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 25,2 % van de stemmen in de provincie Limburg, goed voor 10 van de 31 zetels. Daarmee is CD&V de grootste partij van de provincie. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen CD&V, N-VA en Open Vld


In de Limburgse deputatie levert CD&V twee gedeputeerden: [[Inge Moors]] en [[Tom Vandenput]]
De partij verenigt in haar bestuur en structuur uiteenlopende sociale en economische bewegingen, met traditioneel een numeriek sterke vakbondsvleugel ([[ACW]]), een middenstandsvleugel, en een kleine maar invloedrijke landbouwvleugel (via de [[Boerenbond]]). Hoewel de invloed van die groeperingen sinds de laatste partijhervormingen officieel teruggedrongen is, vormen deze stromingen nog steeds de belangrijkste basis voor de partij.


{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
Grote christen-democratische partijen zijn er ook in Nederland ([[Christen-Democratisch Appèl|CDA]], Christendemocratisch Appel) en [[Duitsland]] ([[Christelijk Democratische Unie van Duitsland|CDU]], Christlich Demokratische Union). In landen met sterke socialistische partijen (bijv. [[Zweden]]) of sterke conservatieve partijen (bijv. [[Frankrijk]]) is de betekenis van christen-democratische partijen gering (bijv de [[Kristdemokraterna]] in Zweden) of onbestaande.
* [[Koen Albregts]]
* [[Liesbeth Fransen]]
* [[Liesbet Gabriels]]
* [[Myrthe Hoffmeister]]
* [[Liesbeth Maris]]
* [[Sofie Mertens]]
* [[Inge Moors]]
* [[Raf Truyens]]
* [[Tom Vandeput]]
* [[Luc Wouters]]
* [[Erhan Yilmaz]]
}}


===== [[Kieskring Oost-Vlaanderen|Oost-Vlaanderen]] =====
== De verkiezingen van 13 juni 1999 ==
Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 18,0 % van de stemmen in de provincie Oost-Vlaanderen, goed voor 15 van de 72 zetels. Daarmee is CD&V de derde partij van de provincie, na de N-VA en Open Vld. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen N-VA, CD&V en Groen


In de Oost-Vlaamse deputatie levert CD&V een gedeputeerde: [[Filip Van Laecke]]
Een gestage electorale achteruitgang van de CVP sinds de jaren '80 en vooral een voedselschandaal dat in mei 1999 uitbrak, de zgn. [[dioxinecrisis]], leidden bij de nationale en deelstaatverkiezingen van 13 juni 1999 tot een historische nederlaag voor de regeringscoalitie onder leiding van [[Jean-Luc Dehaene]]. Dehaene verliet daarop de nationale politiek, ondanks een groot aantal voorkeurstemmen. De CVP bleef weliswaar de grootste fractie in het Vlaamse parlement, maar moest in het federale parlement de [[VLD]] laten voorgaan. Bij de regeringsvorming belandde de CVP voor het eerst in veertig jaar in de oppositie, zowel op federaal als op Vlaams bestuursniveau. De coalitie zonder de CVP bestond uit drie partijen: liberalen, socialisten en groenen (de zgn. paars-groene coalitie van het kabinet [[Verhofstadt I]]).


{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
* [[Hilde De Sutter]]
* [[Henk Heyerick]]
* [[Filip Liebaut]]
* [[Phaedra Van Keymolen]]
* [[Filip Van Laecke]]
* [[Joop Verzele]]
}}


===== [[Kieskring Vlaams-Brabant|Vlaams-Brabant]] =====
==Na 1999==
Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 17,6 % van de stemmen in de provincie Vlaams-Brabant, goed voor 7 van de 36 zetels. Daarmee is CD&V de tweede partij van de provincie, na de N-VA. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen N-VA, CD&V en Open Vld.


In de Vlaams-Brabantse deputatie levert CD&V een gedeputeerde: [[Tom Dehaene]]
Op 9 oktober 1999 werd [[Stefaan De Clerck]] gekozen tot algemeen partijvoorzitter (als opvolger van [[Marc Van Peel]]) en startte een organisatorische en ideologische hervorming. Daarbij veranderde de partijnaam in 2001 in CD&V. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van [[2000]] zette enig herstel in, maar de uitslag van de federale parlementsverkiezingen van 18 mei 2003, waarin CD&V de slogan "voor mensen en waarden" hanteerde, was opnieuw teleurstellend. De Clerck nam ontslag als partijvoorzitter en werd vervangen door [[Yves Leterme]], die voorheen fractieleider in de kamer was.


{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
Leterme stuurde aan op een [[kartel]] met de [[Nieuw-Vlaamse Alliantie]] onder leiding van [[Geert Bourgeois]], maar aanvankelijk mislukte dit. Uiteindelijk werden de gesprekken hervat en op [[14 februari]] [[2004]] werd een akkoord voor een kartel ondertekend, het zogenaamde [[Valentijnskartel]] of [[Vlaams Kartel]].
* [[Manu Claes]]
* [[Walter De Donder]]
* [[Tom Dehaene]]
* [[Monique Swinnen]]
* [[Geertrui Windels]]
* [[Marc Wijnants]]
* [[Elke Zelderloo]]
}}


===== [[Kieskring West-Vlaanderen|West-Vlaanderen]] =====
Bij de verkiezingen van 13 juni 2004 voor het Vlaamse Parlement haalde dit kartel een overwinning met zo'n 26% van de stemmen. Na korte maar moeilijke onderhandelingen onder leiding van Yves Leterme trad op 22 juli 2005 de regering [[Regering-Leterme I|Leterme I]] aan, die een coalitie is van het kartel CD&V/NVA, het kartel SP.A/Spirit en het kartel VLD/Vivant. Leterme werd als partijvoorzitter opgevolgd door [[Jo Vandeurzen]].
Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 25,9 % van de stemmen in de provincie West-Vlaanderen, goed voor 10 van de 36 zetels. Daarmee is CD&V de grootste partij van de provincie. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen CD&V, sp.a en Open Vld.


In de West-Vlaamse deputatie levert CD&V twee gedeputeerden: [[Jean-Emmanuel de Bethune]] en [[Bart Naeyaert]]


{{Kolommen lijst| breedte=14| aantal=3| inhoud=
==Externe link==
* [[Claude Croes]]
* [[Jean-Emmanuel de Bethune]]
* [[Hilde Decleer]]
* [[Christof Dejaegher]]
* [[Els Kindt]]
* [[Lies Laridon]]
* [[Bart Naeyaert]]
* [[Rik Soens]]
* [[Ruben Strobbe]]
* [[Luc Vannieuwenhuyze]]
}}


== Bekende (ex-)leden ==
* http://www.cdenv.be/
{{Zie ook|Voor een volledig overzicht van biografieën zie categorie [[:Categorie:CD&V-politicus|CD&V-politicus]].}}
{{Zie ook|Voor de bekende (ex-)leden van voorgangers [[Fédération des Cercles catholiques et des Associations conservatrices|Katholieke Partij]], [[Katholiek Verbond van België|UCB]] en [[Christelijke Volkspartij (België)|CVP]] zie onderaan de respectievelijke pagina's.}}


{{Kolommen lijst| breedte=16| inhoud=* [[Sonja Becq]]
* [[Wouter Beke]]
* [[Ivo Belet]]
* [[Cathy Berx]]
* [[Hendrik Bogaert]]
* [[Robrecht Bothuyne]]
* [[Huub Broers]]
* [[Karin Brouwers]]
* [[Ludwig Caluwé]]
* [[Lode Ceyssens]]
* [[An Christiaens]]
* [[Sonja Claes]]
* [[Griet Coppé]]
* [[Hilde Crevits]]
* [[Benjamin Dalle]]
* [[Bianca Debaets]]
* [[Sabine de Bethune]]
* [[Carl Decaluwé]]
* [[Stefaan De Clerck]]
* [[Pieter De Crem]]
* [[Walter De Donder]]
* [[Jean-Luc Dehaene]]
* [[Tom Dehaene]]
* [[Dirk de Kort]]
* [[Leo Delcroix]]
* [[Wivina Demeester]]
* [[Jos De Meyer]]
* [[Paul Delva]]
* [[Franky Demon]]
* [[Jenne De Potter]]
* [[Mia De Schamphelaere]]
* [[Roel Deseyn]]
* [[Carl Devlies]]
* [[Leen Dierick]]
* [[Bart Dochy]]
* [[Michel Doomst]]
* [[Henri d'Udekem d'Acoz]]
* [[Jan Durnez]]
* [[Mark Eyskens]]
* [[Martine Fournier]]
* [[Cindy Franssen]]
* [[Jef Gabriels]]
* [[Koen Geens]]
* [[Brigitte Grouwels]]
* [[Veerle Heeren]]
* [[Kathleen Helsen]]
* [[Vera Jans]]
* [[Theo Kelchtermans]]
* [[Ward Kennes]]
* [[Nahima Lanjri]]
* [[Yves Leterme]]
* [[Luc Martens]]
* [[Brecht Warnez]]
* [[Reginald Moreels]]
* [[Nathalie Muylle]]
* [[Katrien Partyka]]
* [[Kris Peeters (politicus)|Kris Peeters]]
* [[Joris Poschet]]
* [[Tinne Rombouts]]
* [[Johan Sauwens]]
* [[Joke Schauvliege]]
* [[Etienne Schouppe]]
* [[Katrien Schryvers]]
* [[Griet Smaers]]
* [[Miet Smet]]
* [[Valerie Taeldeman]]
* [[Paul Tant]]
* [[Raf Terwingen]]
* [[Ergün Top]]
* [[Ilse Uyttersprot]]
* [[Steven Vanackere]]
* [[Marianne Thyssen]]
* [[Steven Vanackere]]
* [[Jef Van den Bergh]]
* [[Luc Van den Brande]]
* [[Pol Van Den Driessche]]
* [[Koen Van den Heuvel]]
* [[Tom Vandenkendelaere]]
* [[Jo Vandeurzen]]
* [[Orry Van de Wauwer]]
* [[Els Van Hoof]]
* [[Tony Van Parys]]
* [[Marc Van Peel]]
* [[Vincent Van Peteghem]]
* [[Eric Van Rompuy]]
* [[Herman Van Rompuy]]
* [[Peter Van Rompuy]]
* [[Stefaan Vercamer]]
* [[Servais Verherstraeten]]
* [[Johan Verstreken]]
* [[Inge Vervotte]]
* [[Patricia Waerniers]]
* [[Veli Yüksel]]
* [[André De Groote]]
}}


== Externe link ==
{{Belgische politieke partijen}}
* [https://www.cdenv.be/ Officiële website]


{{Commonscat|Christen-Democratisch en Vlaams}}
[[Categorie:Vlaamse politieke partij]]
{{Appendix}}
[[Categorie:Vlaamse Beweging]]
{{Navigatie CD&V}}
{{Navigatie christendemocratie}}
{{Navigatie politieke partijen België}}


[[Categorie:CD&V| ]]
[[de:Christlich-Demokratisch und Flämisch]]
[[en:Christian-Democratic and Flemish]]
[[fr:Christen-Democratisch en Vlaams]]
[[sv:Christen-Democratisch en Vlaams]]

Huidige versie van 28 jul 2024 om 14:15

Christen-Democratisch en Vlaams
(CD&V)
Christen-Democratisch en Vlaams
Algemene gegevens
Partijvoorzitter Sammy Mahdi
Actief in Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Vlag België België
Hoofdkantoor Gare Maritime
1000 Brussel
Vlag van België België
Mandaten
Europees Parlement (Nederlandstaligen)
2 / 13
Senaat (Nederlandstaligen)
5 / 35
Kamer (Nederlandstaligen)
11 / 90
Vlaams Parlement
16 / 124
Brussels Parlement (Nederlandstaligen)
1 / 17
Provincieraadsleden
40 / 175
Burgemeesters
107 / 300
Fractieleiders
Europees Parlement Wouter Beke
Senaat Benjamin Dalle
Kamer Nathalie Muylle
Vlaams Parlement Peter Van Rompuy
Brussels Parlement Benjamin Dalle
Ideologie en geschiedenis
Richting Centrum, centrumrechts
Ideologie Christendemocratie
Opgericht 2001
Voormalige namen 1884: Kath. Partij
1921: Kath. Unie
1936: KB (KVV)
1945: CVP-PSC
1972: CVP
2001: CD&V
Verwante organisaties
Jongerenorganisatie JONGCD&V
Seniorenorganisatie CD&V-senioren
Vrouwenorganisatie Vrouw & Maatschappij
Internationale organisatie CDI
Europese fractie EVP-fractie
Europese organisatie EVP
Media
Website www.cdenv.be
Portaal  Portaalicoon   Politiek
België

Christen-Democratisch en Vlaams (afgekort als CD&V, sinds april 2022 gestileerd als cd&v) is een Vlaamse christendemocratische centrumpartij die met ongeveer 15% van de kiezers de op drie na grootste partij van Vlaanderen is, na de N-VA, Vlaams Belang en Vooruit. Met zo'n 40.000 leden (2021) is ze naar ledental eveneens de derde grootste partij.[1] De partij zit in de Vlaamse en de federale regering en behoort tot de meerderheid in alle Vlaamse provincies. Bovendien levert ze in 107 van de 300 Vlaamse gemeenten de burgemeester. CD&V is de zusterpartij van het Franstalige Les Engagés en de Duitstalige CSP.[2][3][4]

Voorgeschiedenis in 19de-eeuws België

[bewerken | brontekst bewerken]

België ontstond uit het samengaan van liberalen en katholieken. In de loop van de negentiende eeuw werden de liberalen "la gauche" genoemd en de katholieken "la droite", of "le parti conservateur". Op het einde van de 19de eeuw zorgde de sociale kwestie voor een sociale bewustwording. Binnen de katholieke partij won de jonge generatie, de zogenaamde christendemocraten, aan invloed. Daardoor schoof de partij naar links op.[5][6] Tijdens het interbellum dweepte de katholieke partij nochtans met radicaal rechts. Na de Tweede Wereldoorlog werd de christendemocratie de overkoepelende term voor de katholieke partij. Zo werd de CVP een centrumpartij.

zie Katholieke Partij (KP) vanaf 1884 tot en met 1921
zie Katholieke Unie (KP) vanaf 1921 tot en met 1936
zie Katholieke Blok (KP), Katholieke Vlaamse Volkspartij (KVV) en Parti catholique social (PCS) voor de periode 1936 tot en met 1945.
zie Christelijke Volkspartij (CVP) en Parti Social Chrétien (PSC) voor de periode 1945 tot en met 1972.
zie Christelijke Volkspartij (CVP) voor de periode 1972 tot en met 2001.

Een nieuwe naam

[bewerken | brontekst bewerken]
Yves Leterme
Steven Vanackere
Herman Van Rompuy
Kris Peeters
Pieter De Crem
Wouter Beke
Koen Geens

Op 9 oktober 1999 werd Stefaan De Clerck gekozen tot algemeen partijvoorzitter (als opvolger van Marc Van Peel) en startte een organisatorische en ideologische hervorming. Bijgevolg veranderde de partij eind september 2001 haar naam in CD&V.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 zette zich enig herstel in en eind 2007, gedurende de interim-regering-Verhofstadt III, kwam de partij voor het eerst sinds de naamsverandering terug in de federale regering na 8 jaar afwezigheid.

De federale verkiezingen van 18 mei 2003

[bewerken | brontekst bewerken]

De uitslag van de federale parlementsverkiezingen van 2003, waarin CD&V met de mediagenieke De Clerck als kandidaat premier naar de kiezer trok, was opnieuw teleurstellend. De Clerck nam ontslag als partijvoorzitter en werd vervangen door Yves Leterme, die voorheen fractieleider in de kamer was.

De Europese en Vlaamse verkiezingen van 13 juni 2004

[bewerken | brontekst bewerken]

Leterme stuurde aan op een kartel met de Nieuw-Vlaamse Alliantie onder leiding van Geert Bourgeois, maar aanvankelijk mislukte dit. Uiteindelijk werden de gesprekken hervat en op 14 februari 2004 werd een akkoord voor een kartel ondertekend, het zogenaamde Valentijnskartel of Vlaams Kartel.

Bij de verkiezingen van 2004 voor het Vlaamse Parlement haalde dit kartel een overwinning met zo'n 26% van de stemmen. Na korte maar moeilijke onderhandelingen onder leiding van Yves Leterme trad op 22 juli 2004 de regering Leterme I aan, die een coalitie is van het kartel CD&V/N-VA, het kartel sp.a/spirit en het kartel VLD/Vivant. Leterme werd als partijvoorzitter opgevolgd door Jo Vandeurzen.

Het kartel met N-VA hield op met bestaan op 30 november 2006 na de komst van Jean-Marie Dedecker naar de N-VA. CD&V kon zich niet verzoenen met deze beslissing, mede doordat Jan Renders van het ACW, die traditioneel een grote invloed heeft op de partij, de komst van Dedecker streng veroordeelde.[7] De N-VA besliste daarop Jean-Marie Dedecker niet te laten kandideren voor de federale verkiezingen in 2007, waarop hij de N-VA verliet. Het kartel tussen CD&V en N-VA werd hierop tijdelijk hersteld.

De gemeenteraadsververkiezingen van 8 oktober 2006

[bewerken | brontekst bewerken]
Vlaamse gemeenteraden - CD&V
raad Zetelverdeling
CD&V-burgemeesters
164 / 308
CD&V-schepenen
1.013 / 1.578
CD&V-verkozenen in de gemeenteraden
2.713 / 7.350
CD&V-verkozenen in de districtraden
69 / 211
CD&V-verkozenen in de OCMW-raden
1.100 / 3.131
Vlaamse provincieraden - kartel CD&V/N-VA
Provincie Perc. Stemmen Zetelverdeling
Antwerpen (provincie) Antwerpen 26,5% 291.716
24 / 84
Limburg (Belgische provincie) Limburg 32,11% 172.972
26 / 75
Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen 27,35% 265.199
25 / 84
Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant 29,35% 202.120
25 / 84
West-Vlaanderen West-Vlaanderen 37,64% 300.536
36 / 84

De federale verkiezingen van 10 juni 2007

[bewerken | brontekst bewerken]

Op 28 februari 2007 werd het boek "De mythe van het vrije ik. Pleidooi voor een menselijke vrijheid" van senator en huisideoloog Wouter Beke van de CD&V voorgesteld. Zijn boek geldt als de basis van het verkiezingsprogramma van deze partij, aldus partijvoorzitter Jo Vandeurzen. Daarin zullen waarden en normen een vooraanstaande plaats innemen. Het maakt ook komaf met het liberalisme met de boutade: "Liberalisme is een beschaafde vorm van recht van de sterkste". Men stelt ook dat men slechts vrij kan zijn in een samenleving als men niet naast elkaar leeft, maar in verbondenheid. Het individu met de grootste beschikkingsrechten heeft in een democratie pas een stem als hij kan terugvallen op een groep. Het verhaal is dan ook een pleidooi voor waarden en normen, voor respect en duidelijke structuren.

Medio maart 2007 raakte bekend dat Peter Leyman (45), voormalig gedelegeerd bestuurder Volvo Cars Gent, zich kandidaat stelt op de CD&V-kamerlijst voor de parlementsverkiezingen. Hij geraakte verkozen doch zag enkele maanden later teleurgesteld af van zijn mandaat. De partij gaat naar de kiezer met de slogan "Samen werkt". De voorzitter stelt dat "de verkiezingen niet zozeer gaan over punctuele maatregelen dan wel over de vraag welk soort samenleving wij willen. Voor de CD&V is dat een samenleving die meer investeert in de kwaliteit van het leven met als ankerpunten, het gezin, het verenigingsleven en de zorgmaatschappij. De nadruk komt te liggen op het "wij", niet het "ik" is van tel.

De partij organiseerde vier "dagen van morgen" met als thema's:

  • het gezin
  • het vrijwilligerswerk
  • het sociaal-economisch beleid
  • het goed bestuur dicht bij de mensen

Thema: het gezin

[bewerken | brontekst bewerken]

Op de "eerste dag van morgen" die ging over het gezin stelde Inge Vervotte, Vlaams minister van Welzijn een aantal gezinsvriendelijke maatregelen voor:

  • optrekken bevallingsverlof van vijftien naar twintig weken
  • verhoging geboortepremie
  • flexibele moederschapsrust voor zelfstandigen
  • geen uitbreiding van het aantal zondagse koopdagen
  • instellen van een "levenslooprekening": een werknemer kan tot 10% van zijn loon sparen om later een periode van onbetaald verlof te financieren om later flexibeler verlof te kunnen nemen bv. voor de ouderzorg
  • optrekken koopkracht gezin met de verhoging van de kinderbijslag en deze welvaartsvast te maken en te indexeren
  • daarbuiten een groen vak op het belastingformulier dat alle ecologische steunmaatregelen zichtbaar maakt

Bij de federale verkiezingen van 10 juni 2007 behaalde het kartel CD&V en N-VA nog een grote overwinning (rond 30%) en was alzo aan zet bij de vorming van een nieuwe regering. Yves Leterme behaalde daarbij bijna 800 000 voorkeurstemmen. Kris Peeters werd Vlaams minister-president. Na drie pogingen en lange onderhandelingen waarbij zelfs de uittredende premier Guy Verhofstadt een overgangsregering moest vormen ging Leterme I eindelijk van start. Op 23 september 2008 hield het kartel op te bestaan. Het kartel slaagde er niet in zijn verkiezingsbeloftes wat betreft onder meer de staatshervorming waar te maken, dat leidde tot onenigheid tussen de voormalige kartelpartners.

Regionale en Europese verkiezingen van 7 juni 2009

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de regionale verkiezingen van 7 juni 2009 behaalden de christendemocraten opnieuw een overwinning. In het Europees Parlement bleven ze onder leiding van oud-premier Jean-Luc Dehaene de grootste partij van het land en behielden ze hun drie zetels. Ook in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement behielden ze hun drie zetels. In het Vlaams Parlement wonnen ze twee zetels en werd de CD&V de grootste partij met een voorsprong van meer dan zeven procent op eerste achtervolger Vlaams Belang.

Na de verkiezingen vormden CD&V, sp.a en N-VA een nieuwe Vlaamse regering onder leiding van CD&V'er Kris Peeters, de regering-Peeters II. In Brussel vormden Open Vld, CD&V en Groen! langs Nederlandstalige kant en PS, Ecolo en cdH langs Franstalige kant de regering-Picqué IV.

De federale verkiezingen van 13 juni 2010

[bewerken | brontekst bewerken]

Marianne Thyssen, die voorheen een carrière als Europees Parlementslid had, werd in 2008 partijvoorzitter.

Bij de federale verkiezingen van 13 juni 2010, die in het teken stonden van het communautaire, behaalden de christendemocraten onder leiding van Marianne Thyssen slechts 17 zetels en 17,6 % in de Kamer; de laagste score ooit. Marianne Thyssen - die de ondankbare taak had gekregen om lijsttrekker te zijn bij de verkiezingscampagne in de plaats van de onpopulair geworden premier Leterme - nam de verantwoordelijkheid voor de nederlaag op zich. Op 23 juni 2010 nam ze als voorzitter ontslag, wat bij sommigen[bron?] tot de opmerking leidde dat de verkeerde politicus ontslag nam.

De CD&V stapte evenwel als grootste Vlaamse partij in de regering-Di Rupo. Langs Nederlandstalige kant was dat samen met sp.a en Open Vld, langs Franstalige kant kwamen daar nog PS, MR en cdH bij. CD&V leverde met Pieter De Crem de eerste vicepremier. Deze regering realiseerde de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde en de zesde staatshervorming.

De gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de lokale verkiezingen van 14 oktober 2012 bleef CD&V de grootste partij op gemeentelijk niveau. Ze slaagde er evenwel niet in om het kartelresultaat van 2006 te evenaren. Voor de provincieraad haalde de partij over heel Vlaanderen ruim 21%. In Limburg en West-Vlaanderen bleef CD&V de grootste partij; in de drie andere provincies was ze de tweede partij, telkens na de N-VA. CD&V bleef wel deel uitmaken van de meerderheid in alle Vlaamse provincies; op de provincie Antwerpen na telkens als grootste partij.

Overzicht uitslagen

[bewerken | brontekst bewerken]

Resultaten van de federale verkiezingen voor de Kamer van volksvertegenwoordigers van 1971 tot heden. De uitslagen van 1971 tot 1999 zijn de resultaten van de CVP. Het resultaat van 2003 is van de CD&V, dat van 2007 van CD&V/N-VA. Vanaf 2010 zijn het opnieuw resultaten van de CD&V.

De grootste zes Vlaamse partijen en hun behaalde resultaten voor de Kamer van volksvertegenwoordigers. Van 1978 tot en met 2014, uitgedrukt in procenten voor 'Het Rijk'.
Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2024Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2019Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2014Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2010Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2007Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 2003Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1999Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1995Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1991Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1987Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1985Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1981Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1978Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1977Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1974Verkiezing voor de kamer van volksvertegenwoordigers, 1971

Politiek gedachtegoed

[bewerken | brontekst bewerken]

Daar waar de Katholieke Partij in de 19de en begin 20e eeuw een conservatieve partij was, heeft de CVP zich na de Tweede Wereldoorlog als christelijk geïnspireerde centrumpartij (volkspartij) geprofileerd met aandacht voor de arbeidersklasse.

Het huidige CD&V is een Vlaamse partij die zich baseert op het christelijke gedachtegoed. Haar kernwaarden omvatten het belang van het gezin en families, het bevorderen van een respectvolle en warme samenleving, en het erkennen van de intrinsieke waarde van ieder individu. De partij legt een sterke nadruk op welzijn, zorg en gezondheid, alsook op het streven naar een rechtvaardig inkomen voor alle burgers. Echter, op ethisch vlak hanteert CD&V conservatieve standpunten, met name omtrent kwesties zoals abortus en euthanasie, waarbij de partij terughoudend staat tegenover snelle versoepelingen. Door het verenigen van deze conservatieve ethiek met progressieve sociaaleconomische beleidslijnen wordt CD&V vaak beschouwd als een 'centrumpartij'. In haar bestuurlijke activiteiten koestert CD&V nauwe banden met het maatschappelijk middenveld, waaronder vakbonden, beroepsfederaties en diverse verenigingen. Hierbij streeft de partij ernaar de stem te vertegenwoordigen van landelijke gebieden en de agrarische sector.[8]

CD&V is een sterk pro-Europese partij en leverde met Herman Van Rompuy de Voorzitter van de Europese Raad van 2010 tot 2014.

Op verzoek van VRT NWS verwoordt de CD&V in 2024 haar drie belangrijkste standpunten als volgt:[8]

  • CD&V wil een grote fiscale hervorming doorvoeren die de belastingen op het loon van werkende mensen fundamenteel verlaagt. De partij wil dat alle werkenden netto meer overhouden op het einde van de maand: niet enkel de laagste lonen of de hoogste lonen, maar vooral de modale middenklasse gezinnen en alleenstaanden.
  • Een betere work-lifebalance voor werkende gezinnen door de invoering van een familiekrediet, een nieuw model van ouderschapsverlof, met meer verlofweken, die ook kunnen opgenomen worden tot de leeftijd van 18 jaar (in plaats van de huidige 12 jaar), hogere vervangingsinkomens om minder financieel verlies te lijden, en een uitbreiding naar grootouders en plusouders, zodat gezinnen geholpen kunnen worden door familieleden.
  • CD&V wil zorgen voor veilige buurten, veilige stations en een veilig uitgaansleven overal in Vlaanderen. Dit door fors te investeren in zowel meer agenten als in meer nabije politie om kleine en grote criminaliteit aan te pakken.
Voorzitter Periode Opmerkingen
Stefaan De Clerck 29 september 2001 - 28 juni 2003 Herkozen op 9 november 2002.
Yves Leterme 28 juni 2003 - 22 juli 2004 Verkozen op 27 juni 2003. Zijn taken als voorzitter werden van 16 juni tot 22 juli 2004 waargenomen door Jo Vandeurzen.
Jo Vandeurzen 16 juni 2004 - 20 december 2007 Waarnemend voorzitter van 16 juni 2004 tot 29 oktober 2004. Verkozen op 29 oktober 2004.
Etienne Schouppe 20 december 2007 - 20 maart 2008 Waarnemend voorzitter.
Wouter Beke 20 maart 2008 - 15 mei 2008 Waarnemend voorzitter.
Marianne Thyssen 15 mei 2008 - 23 juni 2010 Verkozen op 15 mei 2008.
Wouter Beke 23 juni 2010 - 2 oktober 2019 Waarnemend voorzitter van 23 juni tot 22 december 2010. Officieel verkozen tot voorzitter op 22 december 2010, herkozen op 12 december 2013 en 3 maart 2016.
Cindy Franssen en Griet Smaers 8 oktober 2019 - 6 december 2019 Waarnemende voorzitters.
Joachim Coens 6 december 2019 - 25 juni 2022 Verkozen op 6 december 2019.
Sammy Mahdi 25 juni 2022 - heden Verkozen op 25 juni 2022.

Secretarissen

[bewerken | brontekst bewerken]
Periode Secretaris-generaal
2001 - 2003 Jo Vandeurzen
Periode Algemeen secretaris
2003 - 2011 Pieter Demeester
2011 - 2019 Jonathan Cardoen
Periode Politiek secretaris
2003 - 2004 Jo Vandeurzen
2004 - 2007 Etienne Schouppe
2007 - 2011 vacant
2011 - 2012 Ludwig Caluwé

Zusterpartijen

[bewerken | brontekst bewerken]

In België zijn het Franstalige Les Engagés en de Duitstalige CSP de christendemocratische zusterpartijen van de CD&V. In het Europees Parlement behoort CD&V tot de Europese Volkspartij. Grote democratische zusterpartijen zijn er ook in Nederland (CDA, Christendemocratisch Appel) en Duitsland (CDU, Christlich Demokratische Union). In landen met sterke socialistische partijen (bijvoorbeeld Zweden) of sterke conservatieve partijen (bijvoorbeeld Frankrijk) is de betekenis van christendemocratische partijen gering (bijvoorbeeld de Kristdemokraterna in Zweden) of onbestaande.

Sommige andere EVP-leden zoals Fidesz in Hongarije en Forza Italia in Italië sluiten veel minder aan bij het CD&V-gedachtegoed.

Standen en strekkingen

[bewerken | brontekst bewerken]

De oude Katholieke Partij was geen ledenpartij, maar een samengaan van drie standen: het Algemeen Christelijk Werknemersverbond (ACW), een middenstandsvleugel (thans de Unie van Zelfstandige Ondernemers of UNIZO) en een kleine maar bijzonder invloedrijke landbouwvleugel (de Boerenbond). Bij de oprichting van de Christelijke Volkspartij werden de standen afgeschaft en koos men voor een ledenpartij. In de praktijk bleven de standen zeer belangrijk, en hoewel de invloed van die groeperingen sinds de voorbije decennia teruggedrongen is, vormen zij nog steeds de belangrijkste basis voor de partij.

Hoewel CD&V zich profileert als een centrumpartij, spreekt men vaak over een centrumrechtse en conservatieve vleugel enerzijds en anderzijds een centrumlinkse vleugel. De eerste groep wordt grotendeels vertegenwoordigd door personen als Herman Van Rompuy en zijn broer, Eric Van Rompuy, Hugo Vandenberghe en Pieter De Crem; wat deze conservatieve vleugel gemeen heeft is om de nadruk te leggen op ethische thema's, een respectvolle en plichtsbewuste samenleving, een sterke nadruk op de Vlaamse regio met eventueel centrumrechtse posities op socio-economische vraagstukken. De linkse vleugel bestaat uit mensen van het ACW, zoals vakbondslid Greta D'Hondt, Brigitte De Pauw van Familiehulp en Luc Goutry van de Christelijke Mutualiteit. Over het algemeen legt deze groep de nadruk op de centristische positie op het socio-economische en de concepten van solidariteit en rechtvaardigheid binnen de christendemocratie.

Sinds 2002 heeft CD&V een eigen studiedienst, aanvankelijk genaamd Ceder (Centrum voor Democratische Reflectie). Tot dan deelde de partij nog de unitaire studiedienst Cepess met de Franstalige christendemocraten.

Politieke mandaten

[bewerken | brontekst bewerken]

Overzicht deelnames federale regering

[bewerken | brontekst bewerken]
Regering Premier Partijen Van Tot
Verhofstadt III Guy Verhofstadt CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 21 december 2007 20 maart 2008
Leterme I Yves Leterme CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 20 maart 2008 30 december 2008
Van Rompuy Herman Van Rompuy CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 30 december 2008 25 november 2009
Leterme II Yves Leterme CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 25 november 2009 6 december 2011
Di Rupo Elio Di Rupo CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS/sp.a 6 december 2011 11 oktober 2014
Michel I Charles Michel CD&V, Open Vld/MR, N-VA 11 oktober 2014 9 december 2018
Michel II Charles Michel CD&V, Open Vld/MR 9 december 2018 27 oktober 2019
Wilmès I Sophie Wilmès CD&V, Open Vld/MR 27 oktober 2019 17 maart 2020
Wilmès II Sophie Wilmès CD&V, Open Vld/MR 17 maart 2020 1 oktober 2020
De Croo Alexander De Croo CD&V, Open Vld/MR, PS/sp.a, Ecolo/Groen 1 oktober 2020

Overzicht Vlaamse Regeringsdeelnames

[bewerken | brontekst bewerken]
Regering Minister-president Partijen Periode
Regering-Leterme Yves Leterme CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, VLD-Vivant 2004-2007
CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, Open Vld
Regering-Peeters I Kris Peeters CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, Open Vld 2007-2009
CD&V, sp.a-Spirit, Open Vld
CD&V, sp.a, Open Vld
Regering-Peeters II Kris Peeters CD&V, sp.a, N-VA 2009-2014
Regering-Bourgeois Geert Bourgeois N-VA, CD&V, Open Vld 2014-2019
Regering-Homans Liesbeth Homans N-VA, CD&V, Open Vld 2019
Regering-Jambon Jan Jambon N-VA, CD&V, Open Vld 2019-heden

Gewezen en huidige ministers

[bewerken | brontekst bewerken]

Minister en staatssecretaris van de CD&V waren en zijn:

Op Europees niveau

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement op 9 juni 2024 behaalde CD&V 13,2 % van de stemmen in het Nederlandse kiescollege, oftewel 8,3 % van de stemmen voor het hele Rijk. Dat leverde 2 van de 13 Nederlandstalige verkozenen op, oftewel 2 van de 22 Belgische verkozenen. Daarmee was CD&V de derde partij in het Nederlands kiescollege, na Vlaams Belang en N-VA.

Wetgevende macht van de Europese Unie
[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Europese Parlementsverkiezingen 2024 in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Federaal niveau

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de verkiezingen voor het federale parlement in België op 9 juni 2024 behaalde CD&V bij de Kamerverkiezingen 8,0 % van de stemmen voor het Rijk, wat gelijk is aan 12,8 % van de Nederlandstalige stemmen. Daarmee is CD&V de zevende partij van het land. Dit leverde CD&V 11 van de 150 Kamerzetels op, oftewel 11 van de 90 Nederlandstalige zetels.

In de Senaat werd CD&V de zevende partij. CD&V is in de Senaat vertegenwoordigd met 5 van de 60 zetels op, ofwel 5 van de 35 Nederlandstalige zetels.

Sinds 1 oktober 2020 maakt CD&V deel uit van de regering-De Croo. Daarin heeft ze twee ministers en een staatssecretaris.

Uitvoerende macht
[bewerken | brontekst bewerken]
Federale regering De Croo
Functie Naam Bevoegdheid
Vicepremier Vincent Van Peteghem Financiën, belast met de Bestrijding van Fiscale Fraude en belast met de Nationale Loterij
Minister Annelies Verlinden Binnenlandse Zaken en Institutionele Hervormingen
Staatssecretaris Nicole de Moor Asiel en Migratie
Wetgevende macht
[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Belgische federale verkiezingen 2024 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Regionaal niveau

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Vlaamse verkiezingen 2024 en Brusselse gewestverkiezingen 2024 voor de hoofdartikels over dit onderwerp.

Bij de verkiezingen van 9 juni 2024 werd CD&V met 13,0 % de vierde partij van Vlaanderen, na de N-VA, Vlaams Belang en Vooruit. Dat leverde 16 van de 124 zetels van het Vlaams Parlement op. Sinds 2 oktober 2019 maakt CD&V deel uit van de regering-Bourgeois (Vlaanderen) bestaande uit CD&V, N-VA en Open Vld. Hierin levert ze drie ministers.

Bij de verkiezingen voor het Brussels Hoofdstedelijk Parlement op dezelfde dag behaalde CD&V 6,3 % van de Nederlandstalige stemmen. Daarmee was CD&V de achtste Nederlandstalige partij.

CD&V behaalde 1 van de 17 zetels van de Nederlandse taalgroep, ofwel 1 van de 89 zetels van het volledige Brusselse Hoofdstedelijke Parlement.

Uitvoerende macht
[bewerken | brontekst bewerken]
Vlaamse regering Jambon
Functie Naam Bevoegdheid
Viceminister-president Hilde Crevits Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
Minister Benjamin Dalle Jeugd, Media, Armoedebestrijding en Brussel
Minister Jo Brouns Werk, Economie, Sociale Economie, Innovatie en Landbouw
Wetgevende macht
[bewerken | brontekst bewerken]

Provinciaal niveau

[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de provincieraadsverkiezingen op 14 oktober 2018 behaalde CD&V in de vijf Vlaamse provincies 19,7 % van de stemmen, goed voor 40 van de 175 provincieraadszetels. Daarmee was CD&V de tweede partij van Vlaanderen, na N-VA. In Limburg en West-Vlaanderen werd CD&V de grootste partij. In Antwerpen en Vlaams-Brabant werd CD&V de tweede grootste partij en in Oost-Vlaanderen de derde grootste partij, in de eerste twee gevallen na N-VA en in het derde geval na N-VA en Open Vld.

Na de verkiezingen kwam CD&V in alle vijf provincies in de meerderheid: in Limburg en West-Vlaanderen als grootste partij, in Antwerpen, Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen als de tweede partij.

Vlaamse provincieraden
Provincie Perc. Stemmen Zetelverdeling
Antwerpen (provincie) Antwerpen 15,4 % 175.519
6 / 36
Limburg (Belgische provincie) Limburg 25,2 % 139.064
10 / 31
Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen 18,0 % 178.480
7 / 36
Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant 17,6 % 124.223
7 / 36
West-Vlaanderen West-Vlaanderen 25,9 % 206.785
10 / 36
Zie ook de hoofdartikels Belgische lokale verkiezingen 2018

Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 15,4 % van de stemmen in de provincie Antwerpen, goed voor 6 van de 36 zetels. Daarmee is CD&V de tweede partij van de provincie, na de N-VA. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen N-VA en CD&V

In de Antwerpse deputatie levert CD&V een gedeputeerde: Kathleen Helsen

Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 25,2 % van de stemmen in de provincie Limburg, goed voor 10 van de 31 zetels. Daarmee is CD&V de grootste partij van de provincie. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen CD&V, N-VA en Open Vld

In de Limburgse deputatie levert CD&V twee gedeputeerden: Inge Moors en Tom Vandenput

Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 18,0 % van de stemmen in de provincie Oost-Vlaanderen, goed voor 15 van de 72 zetels. Daarmee is CD&V de derde partij van de provincie, na de N-VA en Open Vld. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen N-VA, CD&V en Groen

In de Oost-Vlaamse deputatie levert CD&V een gedeputeerde: Filip Van Laecke

Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 17,6 % van de stemmen in de provincie Vlaams-Brabant, goed voor 7 van de 36 zetels. Daarmee is CD&V de tweede partij van de provincie, na de N-VA. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen N-VA, CD&V en Open Vld.

In de Vlaams-Brabantse deputatie levert CD&V een gedeputeerde: Tom Dehaene

Bij de provincieraadsverkiezingen van 2018 behaalde CD&V 25,9 % van de stemmen in de provincie West-Vlaanderen, goed voor 10 van de 36 zetels. Daarmee is CD&V de grootste partij van de provincie. Na de verkiezingen werd een coalitie gevormd tussen CD&V, sp.a en Open Vld.

In de West-Vlaamse deputatie levert CD&V twee gedeputeerden: Jean-Emmanuel de Bethune en Bart Naeyaert

Bekende (ex-)leden

[bewerken | brontekst bewerken]
Voor een volledig overzicht van biografieën zie categorie CD&V-politicus.
Voor de bekende (ex-)leden van voorgangers Katholieke Partij, UCB en CVP zie onderaan de respectievelijke pagina's.
Zie de categorie Christen-Democratisch en Vlaams van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.