dîtin
Bilêvkirin
[biguhêre]Lêker
[biguhêre]dîtin (lêkera gerguhêz) | ||
---|---|---|
Rehê dema niha: -bîn- | ||
RP. Niha | ||
ez | dibînim | |
tu | dibînî | |
ew | dibîne | |
em, hûn, ew | dibînin | |
Fermanî | Yekjimar | bibîne |
Pirjimar | bibînin | |
Rehê dema borî: | /||
RP. Boriya sade | ||
min | dît / dî | |
te | dît / dî | |
wê/wî | dît / dî | |
me, we, wan | dît / dî | |
Formên din:![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Eye_iris.jpg/250px-Eye_iris.jpg)
dîtin lêkera xwerû, gerguhêz
- Bi çavan pê hesîn, bi çavan hay jê bûn, ketin ber çavan.
- Tarî bû, me ti tişt nedidît.
- Mirov li ber ronahiyê tiştan dibîne.
- Kesên ku nikarin bi çavên xwe dinyayê bibînin, kor in.
Ji wêjeya klasîk
[biguhêre]- Der mezarê sehle lê redda cewab
Pirr kesan dîtin keramet û eser — (Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720)
Herwiha
[biguhêre]Bi alfabeyên din
[biguhêre]Têkildar
[biguhêre]Bide ber
[biguhêre]Gotinên pêşiyan
[biguhêre]Jê
[biguhêre]Etîmolojî
[biguhêre]![]() |
Şêweya vê kuê xirab e, ne baş e. Divê were sererastkirin. Heke tu sererast bikî, dê gelek baş be. Ji bo şêweya rast binêre: Formata nivîsînê Eger tu bixwazî sererast bikî, biçe ser "biguhêre". |
Ji proto-hindûewropî: *dheiə ("pê hesîn, dîtin, bihîstin"), proto-îranî: *dai- ("dîtin, bihîstin") , avestayî: dai- ("dîtin "), farisiya kevn: dī- ("dîtin"), partî: dyd- ("dîtin"), pehlewî: dyd- ("dîtin"), hotenî: dai- ("dîtin"), harezmî: dy- ("dîtin"), farisî: dīdan ("dîtin"), belûçî: dīt- ("dîtin") … alfabeya arî, kurmancî: dîtin ("dîtin"), soranî: dîtin, bînan ("dîtin"), hewramî: diyay ("dîtin"), zazakî: diyene, vînayen- ("dîtin"), şêxbizinî: diyin, wînandin- ("dîtin"), sanskrîtî: dhay- ("bihîstin"), yûnanî: theôréô ("dîtin"),
Çavkanî: Cheung p.49, Watkins p.18 | Pokorny: 243
Bi zaravayên din
[biguhêre]Werger
[biguhêre]- Abxazî: абара (ābārā)
- Afarî: uble
- Afrîkansî: besien, sien → af
- Ahomî: 𑜑𑜃𑜫 (han)
- Akanî: hu
- Aklanon: kita'
- Albanî: shoh → sq
- Almanî: sehen → de, schauen → de
- Altayiya başûrî: кӧрӧр (körör)
- Ambonezî-malezî: lia
- Apaçiya rojava: yo’įį
- Aragonî: veyer → an, beyer → an
- Aramî: חזא (ḥaza)
- Aromanî: ved
- Asamî: দেখা (dekha)
- Astûrî: ver
- Atîkamekwî: wapatam
- Aymarayî: uñaña
- Aytonî: ꩭꩫ်
- Azerî: görmək → az
- Bahnarî: 'bôh
- Baskî: ikusi → eu
- Başkîrî: күреү (kürew)
- sengan :
- Belarusî: ба́чыць impf (báčycʹ), уба́чыць pf (ubáčycʹ)
- Bengalî: দেখা → bn (dekha)
- Bretonî: gwelet → br
- Bulgarî: ви́ждам (víždam)
- Burmayî: တွေ့ → my (twe.), မြင် → my (mrang)
- Buryatî: хараха (xaraxa), үзэхэ (üzexe)
- Buyî: ranl
- Çeçenî: га (ga)
- Çekî: vidět → cs
- Çerokî: ᎠᎪᏩᏛᏗ (agowadvdi)
- Çînî:
- Çuvaşî: курма (kurma)
- Çûkî: kuna
- Dalmatî: vedar
- Danmarkî: se → da
- Elfdalî: sją̊
- Endonezyayî: melihat, menyaksikan → id, menonton → id, memandang → id
- Erebî: رَأَى → ar (raʾā), عَايَنَ (ʿāyana)
- Ermenî: տեսնել → hy (tesnel)
- Esperantoyî: vidi → eo
- Estonî: nägema
- Evenî: иттэй (ittəj)
- Evenkî: ичэми (içəmi)
- Eweyî: kpɔ
- Farisî: دیدن (didan)
- Ferî: síggja → fo, sjá → fo
- Fînî: nähdä → fi, katsoa → fi
- Fransî: voir
- Friyolî: viodi
- Frîsî: sjen → fy
- Gaelîka skotî: faic
- Galîsî: ver
- Galoyî: vér'
- Gotî: 𐍃𐌰𐌹𐍈𐌰𐌽 (saiƕan)
- Gurcî: ხედავს (xedavs)
- Guwaranî: hecha
- Haîtî: wè
- Hawayî: ʻike
- Hawsayî: gani
- Hindî: देखना → hi (dekhnā)
- Hîlîgaynonî: kita, magkita
- Hmongî: pom
- Holendî: zien → nl, aanschouwen → nl, bekijken → nl, bezien → nl
- Îbranî: רָאָה (ra'ah)
- Îdoyî: vidar → io
- Îgboyî: ihụ
- Îlokanoyî: kita
- Îngilîziya kevn: ġesēon
- Îngilîzî: see → en
- Îngûşî: го (go)
- Înterlîngua: vider → ia
- Îrlendî: feic
- Îrlendiya kevn: ad·cí
- Îstriyotî: vidi
- Îstro-romanyayî: ved, vedu
- Îtalî: vedere → it
- Îu mienî: buatc
- Îzlendî: sjá → is, skynja
- Japonî: 見る → ja (みる, miru), ご覧になる → ja (ごらんになる, go-ran ni naru), 拝見する (はいけんする, haiken-suru)
- Javayiya kevn: dĕlo, ton
- Javayî: delok, tonton
- Kabîlî: ẓer
- Kalalîsûtî: takunnippoq, isigisaqarpoq, takuaa
- Kalmîkî: үзх (üzx)
- Kannadayî: ನೋಡು → kn (nōḍu)
- Kapverdî: odja, oiá
- Kaşûbî: widzec
- Katalanî: veure → ca
- Keçwayî: rikuy, rikay
- Keşmîrî: وُچھُن (vuchun)
- Kirgizî: көрүү → ky (körüü)
- Kitubayî: mona, kumona
- Kînyarwandayî: kubona
- Konkanî: दिशें (diśẽ)
- Koreyiya navîn: 보다〮 (pwòtá)
- Koreyî: 보다 → ko (boda), 뵙다 → ko (boepda)
- Kornî: gweles
- Kreyoliya belizeyî: si
- Kreyoliya jameîkî: see
- Kreyoliya seyşelî: vwar
- Kristangî: dá
- Kumikî: гёрмек (görmek)
- Ladînî: vedei, veder
- Lamboyayî: eta
- Latgalî: redzēt
- Latînî: video → la, specto → la, specio → la, viso, visito
- Latviyayî: redzēt → lv
- Lawsî: ເຫັນ (hen)
- Lîgûrî: védde, véi
- Lîtwanî: matyti → lt, regėti
- Lombardî: vedè
- Lugandayî: -laba
- Luksembûrgî: gesinn
- Mòçenoyî: sechen
- Makedonî: гледа (gleda)
- Malayalamî: കാണുക → ml (kāṇuka)
- Malezî: lihat → ms, tengok, nampak
- Maltayî: ra
- Manksî: faik
- Maorî: kite, pūrangiaho
- Maratî: पाहणे → mr nt (pāhṇe)
- Mbya guaraniyî: exa
- Mecarî: lát → hu
- Misrî:
(mꜣꜣ) - Mîrandî: ber, mirar
- Mongolî: үзэх → mn (üzeh), харах → mn (harah)
- Nahwatliya klasîk: itta
- Nahwatlî: itta → nah
- Nanayî: ичэ-
- Napolîtanî: veré, vedé
- Navajoyî: yooʼį́
- Nedersaksî: kieken → nds, ankieken → nds, seen, sehn
- German Low German:
- Almaniya jêrîn a almanî: seihen
- Ngarrindjerî: nak
- Ngunawalî: nangi
- Normandî: vaie
- Norwecî:
- Ohloniya bakur: atemhimah
- Ojibweyî: waabam, waabandan
- Oksîtaniya kevn: veder
- Oksîtanî: veire → oc
- Oriyayî: ଦେଖିବା → or (dekhiba)
- Oromoyî: ilaaluu
- Osetî: уынын (wynyn)
- Osmanî: گورمك (görmek)
- Oygurî: كۆرمەك (körmek)
- Ozbekî: koʻrmoq → uz
- Piedmontîsî: vëdde
- Pîpîlî: tachia, -ita
- Polonî: widzieć → pl, dostrzegać → pl
- Portugalî: ver → pt, enxergar → pt, olhar → pt
- Puncabî: ਵੇਖਣਾ (vēkhṇā)
- Qazaxî: көру → kk (köru), қарау → kk (qarau)
- Romancî: vesair
- Romanî: dikhel
- Romanyayî: vedea → ro
- Rusî: ви́деть impf (vídetʹ), уви́деть pf (uvídetʹ)
- Rusînî: ві́дїти impf (vídjity)
- Sahoyî: uble
- Saksoniya kevn: sehan, bisehan, gisehan, farsehan
- Samiya bakurî: oaidnit
- Samiya başûr: gïehtjedidh, vuartasjidh, vuejnedh
- Samiya skoltî: vueiʹnned
- Samoayî: va'ai
- Sanskrîtî: पश्यति → sa (paśyati), चष्टे → sa (caṣṭe)
- Santalî: ᱧᱮᱞ (ñel)
- Sardinian:
- Sardînî: biri
- Sicîlî: vìdiri → scn
- Sierra mîwokiya navendî: šyl-ŋe-
- Sirananî: syi
- Sirboxirwatî:
- Sîlhetî: ꠖꠦꠈꠣ (dexá)
- Slaviya kevn:
- Slovakî: vidieť → sk
- Slovenî: videti → sl
- Somalî: arkid
- Sorbî:
- Sotoyiya başûr: bona → st
- Spanî: ver → es
- Sundanî: tingali
- Swahîlî: kuona
- Swêdî: se → sv
- Şanî: ႁၼ် (hǎn)
- Şîngazîcayî: hwona
- Tacikî: дидан (didan)
- Tagalogî: kita → tl, makia, tumingin, makita
- Tamîlî: பார் → ta (pār)
- Tarantinoyî: vedè
- Tausugî: kita, kimita
- Tay dam: ꪹꪬꪸꪙ
- Tayiya bakurî: ᩉᩢ᩠ᨶ (han)
- Tayî: เห็น (hěn), ดู (duu), แล (lɛɛ)
- Tayî nüa: ᥞᥢᥴ (hán)
- Telûgûyî: చూచు → te (cūcu)
- Teterî: күрергә → tt (kürergä), күрү (kürü)
- Tetûmî: haree
- Tirkiya kevn: 𐰚𐰇𐰼 (kür² /kör-/)
- Tirkî: görmek → tr
- Tirkmenî: görmek
- Tîbetî: མཐོང (mthong), གཟིགས (gzigs)
- Tokelawî: kikila
- Tokpisinî: lukim
- Toxarî A: läk-
- Toxarî B: läk-
- Tuvanî: көөр (köör)
- Udî: акӏсун (aḳsun)
- Udmurtî: адӟыны (addźyny)
- Ugarîtî: 𐎈𐎄𐎊 (ḥdy)
- Umbunduyî: okuvandja
- Urdûyî: دیکھنا (dekhnā)
- Ûkraynî: ба́чити (báčyty), ви́діти (výdity)
- Venîsî: védar
- Viyetnamî: nhìn thấy → vi, xem xét → vi, thấy → vi, xem → vi
- Volapûkî: logön → vo
- Walonî: vey → wa, vir → wa
- Waxiyî: win-
- Weylsî: gweld → cy
- Wolofî: gis → wo
- Xakasî: кӧрерге (kӧrerge)
- Ximêrî: ឃើញ → km (khəəñ)
- Xosayî: ukubona
- Yagnobî: венак
- Yakutî: көр (kör)
- Yamanayî: tiki
- Yidîşî: זען (zen)
- Yorubayî: rí, ríran
- Yûnanî: βλέπω → el (vlépo)
- Zêlandî: zieë
- Zhuangî: raen
- Zimanê destan ê emerîkî: V@Nose-PalmBack V@FromNose-PalmBack, K@Nose-PalmAcross K@FromNose-PalmAcross
- Zuluyî: -bona
- ǃKungî: siŋ
- ǃXóõ: ǀnâã
Navdêr
[biguhêre]Zayenda mê ya binavkirî | ||
---|---|---|
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | dîtin | dîtin |
Îzafe | dîtina | dîtinên |
Çemandî | dîtinê | dîtinan |
Nîşandera çemandî | wê dîtinê | wan dîtinan |
Bangkirin | dîtinê | dîtinino |
Zayenda mê ya nebinavkirî | ||
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | dîtinek | dîtinin |
Îzafe | dîtineke | dîtinine |
Çemandî | dîtinekê | dîtininan |
dîtin mê
- pêhesîna bi çavan:
- Dîtina gulan mirovî dilxweş dike.
- hevdîtin, jivan:
- dîtina hevalan li qehwexaneyê
- Qenaet, bawerî, nerîn, boçûn, helwest, ray.
- Bi dîtina min divê em îro biçin.
- Şêwe, şikil.
- Li wir, li ber wan dîtina wî hat guhertin. Rûyê wî wek rojê şewq da û cilên wî wek ronahiyê çîlspî bûn. — (Încîl (Mizgînî) [arşîv], kitebipiroz.com)
Bi zaravayên din
[biguhêre]Werger
[biguhêre]wate (1)
wate (2)
Kategorî:
- Kurmancî
- Bilêvkirina IPAyê bi kurmancî
- Dengên kurmancî ji Bidlîsê
- Deng bi kurmancî
- Lêker bi kurmancî
- Lêkerên xwerû bi kurmancî
- Lêkerên gerguhêz bi kurmancî
- Lêkerên xwerû yên gerguhêz bi kurmancî
- Lêkerên kurmancî bi paşgira -tin
- Mînak bi kurmancî
- Ji wêjeya klasîk (kurmancî)
- Jêgirtin bi kurmancî
- Şêwexirab
- Peyvên kurmancî ji proto-hindûewropî
- Peyvên kurmancî ji proto-îranî
- Navdêr bi kurmancî
- Navdêrên mê bi kurmancî