Чан Кайшы
Чан Кайшы (дакладней Дзян Цзешы, 31 кастрычніка 1887, Сікоу, павет Фэнхуа, Чжэцзян, каля Нінбо — 5 красавіка 1975) — ваенны і палітычны дзеяч Кітая, які ўзначаліў Гаміньдан у 1925 годзе пасля смерці Сунь Ятсена. Генералісімус. Сын — Цзян Цзінго.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Скончыў ваенныя курсы ў г. Баадзін (Кітай) і пяхотнае вучылішча ў Токіа. З 1908 года ў рэвалюцыйнай арганізацыі Тунмэнхой. З часу Сіньхайскай рэвалюцыі (1911—13) паплечнік Сунь Ятсена і адзін з кіраўнікоў Гаміньдана.
Адзін з кіраўнікоў узброеных сіл ва ўрадзе Сунь Ятсена, з 1926 галоўнакамандуючы Нацыянальна-рэвалюцыйнай арміяй; адначасова з 1926 лідар Гаміньдана. У якасці галоўнакамандуючага Нацыянальна-рэвалюцыйнай арміі ўдзельнічаў у Паўночным паходзе 1926-27 гадоў. Чан Кайшы парваў з камуністамі і ў сакавіку 1927 абвясціў аб стварэнні свайго ўрада ў Нанкіне, які неўзабаве быў прызнаны нацыянальным урадам Кітая. Пасля нападу Японіі 7 ліпеня 1937 года на Кітай стварыў адзіны антыяпонскі нацыянальны фронт, у аснову якога было пакладзена пагадненне Камуністычнай партыі Кітая (КПК) і Гаміньдана аб сумесных дзеяннях.
2 жніўня 1943 года ў Чунцыне, куды Чан Кайшы перанёс рэзідэнцыю свайго ўрада пасля японскай акупацыі Нанкіна, памёр прэзідэнт нацыянальнага ўрада Кітая Лінь Сен. 13 верасня 1943 года Чан Кайшы быў абвешчаны прэзідэнтам цэнтральнага выканаўчага камітэта Гаміньдана. У кастрычніку адбылася цырымонія яго інаўгурацыі. У лістападзе 1943 года Чан прыняў удзел у Каірскай канферэнцыі, дзе ён, Прэзідэнт ЗША Франклін Дэлана Рузвельт і Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Уінстан Чэрчыль падпісалі Каірскую дэкларацыю, сфармулявалі ваенную дактрыну саюзнікаў на Далёкім Усходзе. 17 мая 1945 года Чан Кайшы быў абраны цзун-цзаем (генеральным дырэктарам) Гаміньдана.
Пасля капітуляцыі Японіі (2 верасня 1945) адхіліў прапанову КПК аб стварэнні кааліцыйнага ўрада і ў чэрвені 1946 года развязаў новую грамадзянскую вайну. Пацярпеў паражэнне ад камуністаў у грамадзянскай вайне (1946—49), эвакуіраваўся з рэшткамі войск на востраў Тайвань, якім кіраваў да канца жыцця як Прэзідэнт Кітая. У 1950—60-я гады ініцыіраваў эканамічныя рэформы, якія ператварылі Тайвань ў адзін з найбольш развітых рэгіёнаў Азіі.
Зноскі
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ а б Chiang Kai-shek // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Chiang Kai-shek // Brockhaus Enzyklopädie
- ↑ Chiang Kai-shek // Nationalencyklopedin — 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #11867580X // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.
- ↑ Immanuel C.Y. Hsü The Rise of Modern China — 6 — USA: OUP, 2000. — P. 751. — 1136 p. — ISBN 978-0-19-512504-7
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- В. У. Адзярыха. Чан Кайшы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чан Кайшы
- Прэзідэнты Кітайскай Рэспублікі
- Прэм’ер-міністры Кітайскай Рэспублікі
- Нарадзіліся 31 кастрычніка
- Нарадзіліся ў 1887 годзе
- Нарадзіліся ў Імперыі Цын
- Памерлі 5 красавіка
- Памерлі ў 1975 годзе
- Памерлі ў Тайбэі
- Пахаваныя на Тайвані
- Члены Гаміньдана
- Кавалеры ордэна Лазні
- Узнагароджаныя медалём «За выдатную службу ва Узброеных сілах» (ЗША)
- Кавалеры ордэна «Легіён пашаны»
- Кавалеры ордэна «Легіён пашаны» (легіянеры)
- Кавалеры ордэна Баякі
- Кавалеры ордэна «Нішан-е-Пакістан»
- Кавалеры ордэна Ізабелы Каталічкі
- Кавалеры ордэна Аблокаў і Сцяга
- Кавалеры ордэна Збавіцеля
- Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна
- Кавалеры ордэна За заслугі перад ФРГ
- Кавалеры ордэна Белага льва
- Кавалеры ордэна Серафімаў
- Кавалеры сярэбранага знака ордэна Virtuti Militari
- Кавалеры ордэна Санчэса, Дуартэ і Мелы
- Кавалеры ордэна Хрыстафора Калумба
- Кавалеры іарданскага ордэна Адраджэння
- Кавалеры ордэна Добразычлівых аблокаў
- Чалавек года па версіі часопіса «Time»
- Кавалеры ордэна Ацтэкскага арла
- Кавалеры ордэна Кетцаля
- Кавалеры ордэна Заслуг (Парагвай)
- Асобы
- Кіраўнікі Кітая
- Кіраўнікі Кітайскай Рэспублікі
- Прэзідэнты
- Военачальнікі Кітая
- Генералісімусы
- Палітыкі-эмігранты
- Удзельнікі япона-кітайскай вайны (1937—1945)
- Лідары краін-удзельніц Другой сусветнай вайны
- Эра мілітарыстаў у Кітаі
- Члены Выканкама Камінтэрна