Şenyang
Şenyang 沈阳市 | |
---|---|
Şenyang şehri | |
Şenyang'ın Çin'deki konumu | |
Ülke | ![]() |
Eyalet | Liaoning |
İdare | |
• Parti sekreteri | Zeng Wei |
• Belediye başkanı | Pan Liguo |
Yüzölçümü | |
• Eyalet altı şehir | 12942 km² |
Nüfus (2010)[1] | |
• Eyalet altı şehir | 8.106.171 |
• Yoğunluk | oto/km² |
• Kent | 6.255.921 |
Zaman dilimi | UTC+08.00 (CST) |
Resmî site www.shenyang.gov.cn |
Şenyang (geleneksel Çin yazısı: Geleneksel Çince: 瀋陽市, basitleştirilmiş Çin yazısı: Basitleştirilmiş Çince: 沈阳市; pinyin: Shěnyáng shì; Mançuca: Mukden), Çin'in Liaoning eyaletinin başkenti ve en büyük şehridir. Şehrin 2010 yılı itibarı ile nüfusu 6,3 milyon olup belediye sınırları içerisindeki toplam nüfusu ise 8,1 milyondur.[1] Şenyang, Kuzeydoğu Çin'in en büyük şehridir.
İklim
[değiştir | kaynağı değiştir]![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
En yüksek sıcaklık (°C) | 4,8 | 14,5 | 20,0 | 29,3 | 34,3 | 39,3 | 36,1 | 35,7 | 32,7 | 29,2 | 19,8 | 5,5 | 39,3 |
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | −4,9 | −0,3 | 7,0 | 16,9 | 23,4 | 27,5 | 29,0 | 28,6 | 24,0 | 16,2 | 5,6 | −2,2 | 14,2 |
Ortalama sıcaklık (°C) | −11,2 | −6,4 | 1,3 | 10,6 | 17,5 | 22,2 | 24,6 | 23,8 | 17,8 | 9,9 | 0,1 | −7,9 | 8,5 |
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | −16,5 | −11,9 | −3,9 | 4,5 | 11,6 | 17,1 | 20,6 | 19,4 | 12,3 | 4,4 | −4,5 | −12,7 | 3,4 |
En düşük sıcaklık (°C) | −33,1 | −27,2 | −21,7 | −12,5 | 0,2 | 6,9 | 12,4 | 8,0 | 1,0 | −8,3 | −22,5 | −30,2 | −33,1 |
Ortalama yağış (mm) | 6,9 | 8,6 | 20,6 | 39,5 | 53,1 | 92,5 | 173,6 | 169,2 | 64,6 | 39,4 | 20,3 | 10,2 | 698,5 |
Kaynak: Çin Meteoroloji Müdürlüğü[2] |
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Shenyang_Zhongjie.jpg/220px-Shenyang_Zhongjie.jpg)
Şenyang Çin'de önemli bir sanayi merkezidir ve Yeni Özel Reform Bölgesi olan Şenyang Ekonomik Bölgesi'nin ana şehridir. Başta havacılık, takım tezgahları, ağır ekipman ve savunma olmak üzere ağır sanayi ve son dönemde yazılım, otomotiv ve elektronik sektörlerine odaklanmıştır.[5] Ağır sanayi 1920'lerde başladı ve ikinci dünya savaşından önce oldukça iyi gelişti.[6][7] İlk beş yıllık planda (1951–1956) Tiexi bölgesinde birçok fabrika inşa edildi.[8] 1970'lerde zirvede olan Şenyang, Şanghay ve Tientsin ile birlikte Çin'deki en büyük üç sanayi merkezinden biriydi ve bir zamanlar doğrudan kontrol edilen belediyeye yükseltilmesi düşünülüyordu. Ancak 1980'lerden sonra planlı ekonomi gözden düştüğü için ağır sanayi kademeli olarak geriledi ve yüzbinlerce insanın iflas eden devlet fabrikalarından işten çıkarılmasıyla şehir pas kuşağı şehri oldu.[9][10][11] Ancak merkezi hükümet'in "Kuzeydoğu Çin'i Canlandır" kampanyası ve yazılım ve otomobil imalat sanayisindeki hızlı gelişme sayesinde şehrin ekonomisi son yıllarda önemli ölçüde canlandı.[12] Yatırım sübvansiyonları, Şenyang'da ofisler veya genel merkezler kuran çok uluslu şirketlere (ÇUŞ'ler) verilir.[13]
Hizmet sektörü - özellikle bankacılık - Şenyang'da gelişmektedir. Şenyang'da, Güney Kore'den Hana Bank, Japonya'dan Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ, Hong Kong'dan Bank of East Asia, Singapur'dan United Overseas Bank ve İngiltere merkezli HSBC gibi birçok yabancı banka vardır. 2006 yılında şehirde toplam 1.063 banka ve banka şubesi ile 144 sigorta bağlantılı şirket vardı.
Şehir, Economist Intelligence Unit tarafından kasım 2010 tarihli Access China White Paper raporunda Çin'de gelişmekte olan ilk 20 şehrin ekonomik profili olan CHAMPS'ın (Chongqing, Hefei, Anshan, Maanshan, Pingdingshan ve Shenyang) bir üyesi olarak tanımlandı.[14]
Şenyang'ın üç kalkınma bölgesi vardır:
- Şenyang Finans ve Ticaret Kalkınma Bölgesi
- Şenyang Yüksek Teknoloji Sanayi Kalkınma Bölgesi
- Şenyang Ekonomik ve Teknolojik Kalkınma Bölgesi
Çok sayıda büyük sanayi şirketinin merkezi Şenyang'dadır. Brilliance Auto, Çinli büyük bir otomobil üreticisidir ve üretim tesislerinin çoğu da Şenyang'dadır.[15][16] Shenyang Aircraft Corporation, hem sivil kullanım hem de PLAAF için uçaklar üretir.[17] Neusoft Group Çin'deki en büyük yazılım şirketidir.[18] Shenyang Machine Tool Group, Çin'deki en büyük takım tezgahı üreticisidir.[19] Tyco International, General Motors ve Michelin Shenyang Tire Corporation şirketleri de Şenyang'daki işlerini büyütmektedir.
Şenyang şehrinin kişi başına GSYİH 2009'da 78.490 yuan'dı (Liaoning eyaletindeki 58 şehir ve ilçe arasında Şenyang 3. sıradaydı).[20]
Ulaşım
[değiştir | kaynağı değiştir]Kuzeydoğu Çin'in ulaşım merkezi olan Şenyang'a hava, demiryolu, halen iki hatlı bir metro sistemi ve şehrin her yerine otobüs hizmeti veren geniş cadde ve otoyol ağıyla hizmet verilir.[21] Shenyang Taoxian Uluslararası Havalimanı'ndaki Terminal 3, kuzeydoğu Çin'deki en büyük terminaldir.[22] 2013 yılında şehrin güneyinde yeni bir tramvay ağ sistemi inşa edildi.
Demiryolu
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/CRH5-001A_in_Beijing_Railway_Station_20090728.jpg/220px-CRH5-001A_in_Beijing_Railway_Station_20090728.jpg)
Şenyang, Kuzeydoğu Çin'in demiryolu merkezidir. Sekiz demir yolu Şenyang'ı Pekin, Dalian, Çangçun, Harbin ve Fushun'a bağlar. Şehre ayrıca Qinhuangdao-Şenyang yüksek hızlı demiryolu, Shanhai Geçidi boyunca ana yolcu taşıma koridoru ve Çin'deki ilk yolcuya özel demiryolu hattı hizmet verir. 2007'nin başlarında, 200 km/sa (120 mph)'lik yüksek hızlı tren, Pekin ve Şenyang arasındaki seyahat süresini neredeyse üç kat azaltarak yaklaşık 4 saate indirdi. Harbin-Dalian yüksek hızlı demiryolu 2012'nin sonlarında açıldı ve Şenyang'ı Kuzeydoğu Çin'deki Harbin, Çangçun ve Dalian gibi diğer büyük şehirlere saatte 300 km/sa (190 mph) varan hızlarda bağladı.[23]
Şenyang'ın iki büyük tren istasyonu vardır: Shenhe Bölgesi'ndeki Şenyang Kuzey tren istasyonu ve Heping Bölgesi'ndeki Şenyang tren istasyonu.[24]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/%E6%B2%88%E9%98%B3%E5%8C%97%E7%AB%99%E5%8D%97%E5%B9%BF%E5%9C%BA%E9%80%90%E6%97%A5%E9%9B%95%E5%A1%91.jpg/220px-%E6%B2%88%E9%98%B3%E5%8C%97%E7%AB%99%E5%8D%97%E5%B9%BF%E5%9C%BA%E9%80%90%E6%97%A5%E9%9B%95%E5%A1%91.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Liaoning_Station_before_1949.jpeg/220px-Liaoning_Station_before_1949.jpeg)
Shenyang Kuzey Tren İstasyonu (Çince: 沈阳北站; pinyin: Shěnyáng Běi Zhàn), 1946'dan önce adı Liaoning Genel İstasyonu (遼寧總站; Liáoníng Zǒngzhàn) idi ve halk arasında "Eski Kuzey İstasyonu" denirdi. Başlangıçta Fengtian Şehir İstasyonu (奉天城站; Fèngtīan Chéng Zhàn) denilen asıl istasyon binası (şimdi Ulusal Düzeyde Korunan Önemli Tarihi ve Kültürel Alan (MHCSPNL) listesindeki miras binasıdır), yaklaşık 1 km (0,62 mi) mevcut istasyon sahasının güneybatısında, kumandan Zhang Zuolin'in o zamanlar Japon yönetimindeki Şenyang Tren İstasyonu ile rekabet etmesi emriyle 1927'de Jingfeng Demiryolunun terminal noktasında inşa edilmişti.
Mevcut "Yeni Kuzey İstasyonu"nun Ana İstasyon binası'na (主站房) 1986'da inşaatına başladı ve Aralık 1990'da işletmeye açıldı ve Çin'deki en önemli beş demiryolu merkezinden biri oldu ve kendisine "Kuzeydoğu'nun 1 numaralı İstasyonu" lakabını kazandırdı (东北第一站).[25][26]
2011 yılında, yüksek hızlı tren hizmetinin kullanılmaya başlanmasının ardından artan yolcu trafiğinin oluşturduğu artan taban alanı talebine yanıt olarak "Kuzey İstasyonu Ulaşım Merkezi Yeniden İnşa Projesi" (北站交通枢纽改造工程) denilen büyük bir genişleme projesi başlatıldı. İstasyonda artık ek 3 katlı "Alt İstasyon Binası" (子站房) ve demiryollarının kuzey (Huanggu Bölgesi) tarafında bir "Kuzey Meydanı" (北广场) bulunurken, orijinalindeki eski bekleme salonu 16 katlı Ana İstasyon Binası, platformları kubbe gibi saran sütunsuz çatıyla (Çin anakarasındaki en büyüğü) demiryolu rayları üzerinde köprü oluşturan büyük, yükseltilmiş yolcu salonuna taşındı. Ana İstasyon binasının dışındaki asıl Güney Meydanı (南广场), çok katlı bir kompleks halinde yeniden inşa edildi; iki yer üstü, havaalanı tarzı yükseltilmiş bir yolcu indirme bölgesi ve otobüs durakları için yer seviyesinde geniş bir alanın yanı sıra alışveriş merkezleri, otoparklar, taksiye binme ve Metro Hattı 2 ile aktarma sağlayan ve aynı zamanda gerektiğinde bir hava saldırısı sığınağına hızlı şekilde dönüşebilen üç katlı bir yeraltı şehri oluşturuldu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Shenyang_Railway_Station.jpg/220px-Shenyang_Railway_Station.jpg)
Şenyang Tren İstasyonu'nun (Çince: 沈阳站; pinyin: Shěnyáng Zhàn) 100 yılı aşkın bir mazisi vardır. 1899'da Güney Mançurya demiryolunun doğu tarafında Ruslar tarafından inşa edildi ve o zaman Fengtian İstasyonu (Çince: 奉天站; pinyin: Fèngtiān Zhàn) olarak adlandırıldı. Rus-Japon Savaşı'ndan sonra Japonlar tarafından büyütüldü ve II. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar Fengtian Yam (Çince: 奉天驛; pinyin: Fèngtiān Yì) olarak yeniden adlandırıldı. Mevcut adını almadan önce istasyon, 1945 ile 1950 yılları arasında yerel halkın bugünlerde hala kullandığı Şenyang Güney Tren İstasyonu'na (Çince: 瀋陽南站; pinyin: Shěnyáng Nán Zhàn) veya kısaca "Güney İstasyonu" (yukarıda bahsedilen "Kuzey İstasyonu"nun aksine) denirdi (ancak mevcut Şenyang Güney tren istasyonu aslında Hunnan ve Sujiatun arasındaki banliyö kavşağındadır).
Bugün, istasyon normal hızlı tren yolcu hizmetine odaklanmakta, büyük kemer ve yeni terminalle yenilenmekte ve inşaat tamamlanırken müşterileri yer altından ve üstünden yeniden yönlendirerek biniş platformlarına erişimi azaltmaktadır. İstasyon 2010 yılında yeni bir Batı İstasyon binası (西站房) ve demiryollarının batı tarafında Batı Meydanı (西广场) eklenmesiyle büyütüldü.[27] Eski Doğu İstasyon binası (东站房) halen eyalet koruma altında miras listesindedir.
2011'den bu yana, günlük doğrudan konteyner demiryolu hizmeti otomotiv parçalarını Almanya'nın Leipzig kentinden 23 günlük geçiş süresiyle Sibirya üzerinden Şenyang'a 11.000 km (6.800 mi) taşıdı.[28]
Askeri
[değiştir | kaynağı değiştir]Şenyang'da Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun Kuzey Saha Komutanlığı (eski adıyla Şenyang Askeri Bölgesi) karargahı vardır ve hava kuvvetleri tümenlerini garnizonda görevlendirir.
Şenyang, halen kullanılan J-8, J-11, J-15, J-16 savaş uçakları ve geliştirme aşamasındaki J-31 hayalet uçağının tasarım ve üretiminden sorumlu Çin Halk Cumhuriyeti'nin en eski ve en büyük uçak üreticisi olan "Çin jet savaş uçaklarının beşiği" (中国歼击机摇篮)" lakaplı Shenyang Aircraft Corporation (SAC) ile savunma sanayisinde de ünlüdür.
SAC'ın bir alt bölümü olan Shenyang Aeroengine Research Institute, yerli WS-10, WS-15 ve WS-20 turbofan motorlarının tasarımından da sorumludur.
2014 yılında Güney Kore ve Çin, Kore savaşında öldürülen ve Paju'da gömülü olan ve Şenyang'daki bir devlet askeri mezarlığına yeniden gömülmesi planlanan 400 Halk Gönüllü Ordusu askerinin kalıntılarını ülkelerine geri gönderme konusunda anlaştılar.[29]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir] Wikimedia Commons'ta Shenyang ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "2010年沈阳市第六次全国人口普查主要数据公报(Çin Halk Cumhuriyeti Altıncı Ulusal Nüfus Sayısı" (Çince). Çin Ulusal İstatistik Bürosu. 3 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2015.
- ^ 中国地面国际交换站气候标准值月值数据集(1971-2000年) (Çince). Çin Meteoroloji Müdürlüğü. 2013-09-21 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2010-01-22.
- ^ 高薇 (2 Temmuz 2007). 沈阳中街步行街东延2公里 全长3.5公里. 29 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2014.
- ^ 中街"东拓西延"成最长商业街-新闻频道-手机搜狐. m.sohu.com. 21 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2016.
- ^ 刘妮. 沈阳:"共和国装备部"重新"工业立市". 14 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2013.
- ^ 沈阳兵工厂. 2 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2013.
- ^ 沈阳解放-中国共产党新闻. 11 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2013.
- ^ 张毅 (19 Kasım 2013). 1953,沈阳人的黄金小时代. 13 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2013.
- ^ 皮树义,孙健,何勇,陈仁泽 (30 Temmuz 2012). 东北振兴看沈阳. People's Daily. 20 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2013.
- ^ 沈阳铁西:新型工业化引领发展. Workers' Daily. 1 Şubat 2013. 21 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2013.
- ^ 何勇 (29 Ekim 2008). 沈阳——国企破产在这里"破题". People's Daily. 3 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2014.
- ^ 国务院将成立东北办公室. 13 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2013.
- ^ "china business review". china business review. 2009. 10 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2010.
- ^ "The Rise Of The 'Champs' – New Report Maps Business Opportunity In China's Fastest Growing Cities". Sourcewire.com. 9 Kasım 2010. 6 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2011.
- ^ 2012年沈阳市国民经济和社会发展统计公报. 19 Mayıs 2013. 9 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2014.
- ^ 宝马开启沈阳时代. The Nikkei Chinese. 23 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2014.
- ^ 沈阳飞机工业(集团)有限公司. 15 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2013.
- ^ 杨吉平 (29 Mart 2005). 东软集团成为最大软件外包提供商. Guangming Daily. 14 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2013.
- ^ 熊建 林丽鹂 罗艾桦 何勇 (4 Temmuz 2008). 沈阳机床 攀上制高点. People's Daily. 18 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2013.
- ^ Liaoning Statistical Yearbook. 2009.
- ^ 11月19日早晨6时 沈阳主干道全部"打通". 20 Kasım 2013.
- ^ 潘昱龙 (15 Ağustos 2013). "Arşivlenmiş kopya" 东北地区最大航站楼启用(组图). Sohu. 10 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2014.
- ^ "Harbin-Dalian High-speed railway starts summer schedule". Xinhua. 1 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2013.
- ^ 中国铁道出版社地图制作中心 编. 中华人民共和国铁路地图集. 2008. 9787113055547
- ^ 李淑娟 (26 Eylül 2009). 沈阳北站被称为"东北第一站". Shenyang, Liaoning. 12 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2013.
- ^ 沈阳北站:"京哈铁路"动脉上的心脏. 23 Ağustos 2009. 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2013.
- ^ 李莉 (21 Aralık 2010). 沈阳站西出口明年底建成 西广场建设规划已敲定. 沈阳日报传媒集团. 12 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2013.
- ^ DB Schenker to launch daily freight train to China 21 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Railway Gazette International, 30 September 2011. Accessed: 4 October 2011.
- ^ "S. Korea, China to hold talks on remains of Chinese war dead". GlobalPost. Yonhap. 20 Ocak 2014. 26 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.; "China to build new site for burial of its war dead from S. Korea". GlobalPost. Yonhap. 16 Şubat 2014. 17 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/40px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)
- Shenyang resmi sitesi 29 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
![]() | Çin Halk Cumhuriyeti'deki yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |