Problemang sinoptiko
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Synoptic_word-for-word.png/350px-Synoptic_word-for-word.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Relationship_between_synoptic_gospels-en.svg/360px-Relationship_between_synoptic_gospels-en.svg.png)
Ang problemang sinoptiko ang tanong sa spesipikong ugnayang literaryo ng tatlong ebanhelyong sinoptiko: ang Ebanghelyo ni Marcos, Ebanghelyo ni Mateo at Ebanghelyo ni Lucas. Ang mga ebanghelyong ito ay ibang iba sa Ebanghelyo ni Juan. Ang tanong na tinatanong ng mga iskolar ng Bagong Tipan ay kung alin sa mga ito ang nauna, kung sino ang kinopya o kumopya at alin pang mga batayan ang ginamit ng mga may akda nito. Ang mga pangalang Marcos, Mateo at Lucas ay ikinabit lang noong ika-2 siglo CE at kaya hindi alam kung sino talaga ang may akda ng mga ebanghelyong ito. Ang batayan dito ang halos pagkakatulad sa paggamit ng mga salita, salita sa salita ngunit may mga malaki ring mga salungatan sa iba pang teksto.[2]
Isa pang halimbawa ng pagkakatulad salita sa salita
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mt 8:2–3 | Mk 1:40–42 | Lk 5:12–13 |
---|---|---|
Καὶ ἰδοὺ, |
Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν |
Καὶ ἰδοὺ, |
And behold, |
And, calling out to him, |
And behold, |
More than half the wording in this passa
Mga pangunahing teoriyang isinusulong mga Iskolar ng Bagong Tipan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang mga sumusunod ang mga isinusulong na solusyon sa problemang sinoptik.[3]
Prioridad (Sinong naunang isinulat) | Teoriya[4] | Diagram | Mga komento |
---|---|---|---|
Marcos bilang unang isinulat |
Dalawang pinagkunan (Mark–Q) |
![]() |
Ang pinakatinatanggap na solusyon sa problemang sinoptiko. Ang Ebanghelyo ni Marcos ay pinagkopyahan ng parehong Ebanghelyo ni Mateo at Ebanghelyo ni Lucas. Ang parehong ito ay kumopya rin sa hindi pa natatagpuang Dokumentong Q na katulad ng Ebanghelyo ni Tomas. |
Farrer (Marcos-Mateo) |
![]() |
Ang dobleng tradition na buong ipapaliwanag ng paggamit ng Lucas kay Mateo. | |
Tatlong pinagkunan (Marcos–Q/Mateo) |
![]() |
Pinagsama ng Dalawang pinagkunan at Farrerr. Ang Dokumentong Q ay limitado sa mga kasabihan ni Hesus na maaaring sa wikang Aramaiko at siya ring kinopya ng Marcos. | |
Wilke (Marcos-Lucas) |
![]() |
Dobleng tradisyon na buong ipipaliwanag ng paggamit ng Mateo kay Lucas. | |
Four-source (Mark–Q/M/L) |
![]() |
Ang parehong Mateo at Lucas ay kumopya sa Q. Ang Mateo ay gumait pa sa isang pinagkunang-Mateo at ang Lucas ay gumamit pa sa isang pinagkunang-Lucas. | |
Ang Mateo ang unang isinulat | Dalawang ebanghelyo br /> (Griesbach) (Mateo-Lucas) |
![]() |
Tinipon ng Marcos ang pinagsaluhan ng Mateo at Lucas. |
Augustinian (Mateo-Marcos) |
![]() |
Ang Marcos ay hindi una o hindi rin huli ngunit pagitan ng Mateo at Lucas. | |
Ang Lucas ang unang isinulat | eskwelang Herusalem (Lucas–Q) |
![]() |
Ang isang antolohiyang Griyego A na literal na isinalit mula sa orihinal na Hebro ang ginamit ng bawat ebanghelyo. Ang Lucas ay gumamit rin sa mas unang nawalang ebanghelo. Ang Mateo ay hindi direktang gumamit sa Lucas. |
Ang Ebanghelyo ni Marcion ang unang isinulat | Marcion hypothesis | ![]() |
Ang lahat ng ebanghelyo ay kumopya sa Ebanghelyo ni Marcion. Si Marcion ang kaunanahang Kristiyano na nagtipon ng Biblikal na kanon. |
Wala | Multi‑source | ![]() |
Ang bawat ebanghelyo ay may ibang pinagkopyahan. |
Proto‑gospel | ![]() |
Ang mga ebanghelyo ay humango sa isang karaniwang proto-ebanghelyo na posibleng sa Hebreo o Aramaiko. | |
Q+/Papias (Marcos–Q/Mateo) |
![]() |
Ang bawat dokumento ay humango mula sa mas nauna rito kabilang ang Logoi (Q+) and Papias' Exposition. | |
Independensiya | ![]() |
Ang bawat ebanghelyo ay independiyente at orihinal na komposisyon batay sa kasaysayang pambibig. |
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Honoré, A. M. (1968). "A Statistical Study of the Synoptic Problem". Novum Testamentum. 10 (2/3): 95–147. doi:10.2307/1560364. ISSN 0048-1009. JSTOR 1560364.
{{cite journal}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Goodacre, Mark (2013). "Synoptic Problem". Sa McKenzie, Steven L. (pat.). Oxford Encyclopedia of Biblical Interpretation. Oxford University Press. ISBN 9780199832262.
{{cite book}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ Carlson (Setyembre 2004). "Synoptic Problem". Hypotyposeis.org.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) Carlson lists over twenty of the major ones, with citations of the literature. - ↑ Though eponymous and some haphazard structural names are prevalent in the literature, a systematic structural nomenclature is advocated by Carlson and Smith Naka-arkibo 2015-09-03 sa Wayback Machine., and these names are also provided. The exception is the Marcion hypothesis which is not part of their nomenclatures.