Balo-i
Balo-i Bayan ng Baloi | |
---|---|
![]() Mapa ng Lanao del Norte na nagpapakita sa lokasyon ng Baloi. | |
![]() | |
Mga koordinado: 8°07′N 124°13′E / 8.12°N 124.22°E | |
Bansa | ![]() |
Rehiyon | Hilagang Mindanao (Rehiyong X) |
Lalawigan | Lanao del Norte |
Distrito | Unang Distrito ng Lanao del Norte |
Mga barangay | 21 (alamin) |
Pamahalaan | |
• Manghalalal | 22,189 botante (2022) |
Lawak | |
• Kabuuan | 90.98 km2 (35.13 milya kuwadrado) |
Populasyon (Senso ng 2020) | |
• Kabuuan | 68,465 |
• Kapal | 750/km2 (1,900/milya kuwadrado) |
• Kabahayan | 12,414 |
Ekonomiya | |
• Kaurian ng kita | ika-3 klase ng kita ng bayan |
• Antas ng kahirapan | 37.53% (2021)[2] |
• Kita | ₱121,413,740.00 (2020) |
• Aset | ₱159,670,786.00 (2020) |
• Pananagutan | ₱75,113,496.00 (2020) |
• Paggasta | ₱105,910,077.00 (2020) |
Kodigong Pangsulat | 9217 |
PSGC | 103502000 |
Kodigong pantawag | 63 |
Uri ng klima | Tropikal na klima |
Mga wika | Wikang Maranao Sebwano Wikang Binukid wikang Tagalog |
Websayt | balo-i.gov.ph |
Ang Balo-i, opisyal na Bayan ng Balo-i, ay isang ika class bayan sa lalawigan ng Lanao del Norte, Pilipinas. Ayon sa senso ng 2020, mayroon itong populasyon na 68,465 katao.
Binabaybay rin itong Baloi o Balëy gamit ang Ortograpíyang Filipino 2014. Matatagpuan sa bayang ito ang Paliparan ng Maria Cristina, na tinagurian ding Paliparan ng Iligan.
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Itinatag ang Balo-i mula sa mga distritong munisipal ng Momungan, Pantar, at Balut noong 1 Agosto 1948. Ito ang pinagmulang bayan ng Tagoloan, na humiwalay noong 21 Hunyo 1969, at Pantar, na naging malayang bayan noong 11 Hunyo 1978.
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga barangay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang bayan ng Balo-i ay nahahati sa 21 na mga barangay.
- Abaga
- Adapun-Ali (Dariat)
- Angandog (Bulao)
- Angayen (Balut)
- Bangko
- Batolacongan (Basagad)
- Buenavista
- Cadayonan
- Landa (Gadongan)
- Lumbac
- Mamaanun
- Maria Cristina
- Matampay
- Nangka
- Pacalundo
- Poblacion East
- Poblacion West
- Sandor (Daduan)
- Sangcad (Cormatan)
- Sarip-Alawi (Payawan)
- Sigayan
Klima
[baguhin | baguhin ang wikitext]Datos ng klima para sa Balo-i | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Buwan | Ene | Peb | Mar | Abr | May | Hun | Hul | Ago | Set | Okt | Nob | Dis | Taon |
Katamtamang taas °S (°P) | 26 (79) |
27 (81) |
27 (81) |
28 (82) |
28 (82) |
27 (81) |
27 (81) |
27 (81) |
28 (82) |
27 (81) |
27 (81) |
27 (81) |
27.2 (81.1) |
Katamtamang baba °S (°P) | 22 (72) |
22 (72) |
22 (72) |
23 (73) |
23 (73) |
23 (73) |
23 (73) |
22 (72) |
23 (73) |
23 (73) |
23 (73) |
22 (72) |
22.6 (72.6) |
Katamtamang presipitasyon mm (pulgada) | 159 (6.26) |
143 (5.63) |
166 (6.54) |
183 (7.2) |
357 (14.06) |
414 (16.3) |
333 (13.11) |
309 (12.17) |
289 (11.38) |
285 (11.22) |
253 (9.96) |
166 (6.54) |
3,057 (120.37) |
Araw ng katamtamang pag-ulan | 18.4 | 17.2 | 20.6 | 23.4 | 29.3 | 29.2 | 29.9 | 29.4 | 27.7 | 28.7 | 25.5 | 19.9 | 299.2 |
Sanggunian: Meteoblue [3] |
Demograpiko
[baguhin | baguhin ang wikitext]Taon | Pop. | ±% p.a. |
---|---|---|
1948 | 14,498 | — |
1960 | 18,077 | +1.86% |
1970 | 23,644 | +2.72% |
1975 | 20,392 | −2.92% |
1980 | 19,383 | −1.01% |
1990 | 27,512 | +3.56% |
1995 | 32,063 | +2.91% |
2000 | 38,534 | +4.02% |
2007 | 44,366 | +1.96% |
2010 | 50,387 | +4.74% |
2015 | 58,383 | +2.84% |
2020 | 68,465 | +3.18% |
Sanggunian: PSA[4][5][6][7] |
Ekonomiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang tinatanim na mga produktong pansaka sa Balo-i ay kamote (ang pinakamalaking kamote sa lalawigan), mais, pakal, mga gulay, kalabasa, pakwan, madang, durian, niyog, at mani.
Ang mga produkto nito ay rotie (isang pankeyk na gawa sa harinang hinaluan ng lasang chicken curry), dodol (isang dinurog na kaning niluto kasama ang lasang durian), bakas (isang tunang dinangdang), at matatamis na mga panghimagas tulad ng tiyateg, berowa, amik, at tamokonsi.
Matatagpuan sa bayan ang Agus IV Hydroelectric Powerplant na nasa Ilog Agus at matatagpuan in Barangay Nangka, 18 kilometro mula sa lungsod ng Iligan. Ang planta, na matatagpuan 120 metro (390 talampakan) sa baba ng lupa, ay ang unang planta ng hidroelektrisidad na nasa ilalim ng lupa sa Mindanao at pangatlo sa Pilipinas. Ipinalalagay na sapat ang nililikhang kuryente nito para pailawan ang isang lungsod na 12 beses mas malaki sa laki ng Iligan o para paganahin ang 20 mga pabrika ng semento.
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑
"Province: Lanao del Norte". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
"Balo-i: Average Temperatures and Rainfall". Meteoblue. Nakuha noong 30 Enero 2020.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
Census of Population (2015). "Region X (Northern Mindanao)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite ensiklopedya}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "Region X (Northern Mindanao)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite ensiklopedya}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "Region X (Northern Mindanao)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite ensiklopedya}}
: CS1 maint: url-status (link) - ↑
"Province of Lanao del Norte". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link)
Mga Kawing Panlabas
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.
![]() |
Iligan | ![]() | ||
Matungao | ![]() |
Tagoloan | ||
![]() ![]() | ||||
![]() | ||||
Pantao Ragat | Pantar |