Kuntisuyus pruwinsya
Apariencia
| ||
---|---|---|
![]() | ||
Qurupuna, 6.377 m, Kuntisuyus / Kastilla | ||
Kuntisuyus pruwinsya | Wallqanqa | |
![]() | ||
![]() | ||
Unancha | ||
![]() | ||
. | ||
Mama llaqta | ![]() | |
Tinkurachina siwikuna | 15°50′21″S 72°39′05″O | |
Uma llaqta | Chuqipampa | |
Suyu | Ariqipa | |
Distritukuna | 8 | |
Simikuna | qhichwa simi, kastilla simi | |
Runakuna | 18 991 (2007) | |
Runa ñit'inakuy | 2,32 runa / km² (2007) | |
Hallka k'iti kanchar | 6 958,4 km² | |
Hanaq kay | - m | |
Kamasqa wata | 21 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi | |
Kuraka (2019-2022) |
Miguel Ángel Manchego Llerena | |
Karu rimay yupay | ||
Pacha suyu | UTC-5 | |
Qhichwa simipi llika tiyanan | ||
Kastilla simipi llika tiyanan | chuquibamba.iespana. | |
Ariqipa suyupi pruwinsyakuna | ||
Kuntisuyus pruwinsya (aymara simipi: Kuntisuyus jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Condesuyos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chuqipampa llaqtam.
Wiñay kawsay
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Kamasqa 21 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi.
Allpa saywachi
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]- Urqukuna: Qurupuna (6.377 m) - Sulimana
- Mayukuna: Uquña mayu
- Quchakuna: Pallaqucha
Pulitika rakiy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pusaq distritunmi kan:
Distritu | Runakuna (2007) [1] | Uma llaqta |
---|---|---|
Antaray | 719 | Antaray |
Chichas | 832 | Chichas |
Chuqipampa | 3.618 | Chuqipampa |
Hatun Mayu | 3.430 | Iquipi |
Iray | 707 | Iray llaqta |
Qayarani | 3.689 | Qayarani |
Salamanka | 1.060 | Salamanka |
Yanaqiwa | 4.936 | Yanaqiwa |
Waki
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Simikuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pruwinsyapiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
Distritu | Kastilla simita rimaqkuna /1 | % | Indihina simita rimaqkuna /1, /2 | % |
---|---|---|---|---|
Antaray | 589 | 89.2 | 70 | 10.6 |
Chichas | 717 | 95.7 | 30 | 4.0 |
Chuqipampa | 2,985 | 91.3 | 283 | 8.7 |
Hatun Mayu | 2,652 | 84.3 | 493 | 15.7 |
Iray | 571 | 88.0 | 78 | 12.0 |
Qayarani | 806 | 24.9 | 2,431 | 75.0 |
Salamanka | 690 | 72.1 | 266 | 27.8 |
Yanaqiwa | 3,470 | 77.2 | 1,019 | 22.7 |
Llapan | 12,480 | 72.7 | 4,670 | 27.2 |
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [2]
Iñiy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pruwinsyapi paqarisqa
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Nicol%C3%A1s_de_Pi%C3%A9rola_Presidente.jpg/140px-Nicol%C3%A1s_de_Pi%C3%A9rola_Presidente.jpg)
Nicolás de Piérola, Piruw suyup umalliqnin 23 ñiqin qhapaq raymi killapi 1879 watamanta 12 ñiqin pawqar waray killapi 1881 watakama [3] paqarimurqa Alpacay haciendapi, Yanaqiwa distritupi, 5 ñiqin qhulla puquy killapi 1839 watapi.
Kaypipas qhaway
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Willay pukyukuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Hawa t'inkikuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kuntisuyus pruwinsya.
- Saywitu: Ariqipa suyu
![]() |
Ariqipa suyu | ![]() |
---|---|---|
Uma llaqta: Ariqipa | ||
Pruwinsyakuna: Ariqipa • Castilla • Islay • Kamana • Kaylluma • Kuntisuyus • Qarawili • Unyun | ||
Amachasqa sallqa suyukuna: Kachiqucha Yuraqyaku mama llaqta risirwa • Mejía quchakuna mamallaqta willkachasqa • Kutawasi qhichwa risirwa | ||
Urqukuna: Asiruta • Chhachani • Chila • Chinchun • Hamp'atu • Hatunpila • Kasiri • Kiskapampa • Kiwisha • Lipayuq • Minaspata • Mismi • Misti • Nukarani • Puyi Puyi • Qullunquya • Qurupuna • Pikchu Pikchu • Sawanqaya • Shiwirqu • Siprikina • Sulimana • Suriwiri • Wallqa Wallqa • Wansillu • Waqrawiri • Waych'awi • Waytani • Waywawawa • Yuraqq'asa - Wallakuna: Ariq Walla • Chila walla • Hamp'atu walla • Wansu walla | ||
Quchakuna: Mururqa qucha • Kachiqucha (Ariqipa) • Pallaqucha | ||
Mayukuna: Apurimaq mayu • Chili mayu • Kamana mayu • Mahis mayu • Qullqa mayu • Kutawasi mayu • Uquña mayu | ||
Mawk'a llaqtakuna: Hatun Qillqapampa | ||
Karu puriy: Kunturtawa • Qullqa qhichwa • Sipya phaqcha | ||
Simikuna: Ariqipa suyupi rimaykuna |
![]() |
Suyukuna (Piruw) | ![]() |
---|---|---|
Amarumayu · Anqash · Apurimaq · Ariqipa · Ayakuchu · Ika · Kashamarka · Lampalliqi · Lima · Luritu · Mayutata · Muqiwa · Pasqu · Piwra · Punu · Qispi Kay · Qusqu · San Martín · Sunin · Taqna · Tumpis · Ukayali · Wankawillka · Wanuku |