niech
niech (język polski)
[edytuj]- znaczenia:
partykuła wzmacniająca
- (1.1) …używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 os. lp oraz 3 os. lm
- (1.2) …do tworzenia groźby w zdaniu warunkowym kiedy, gdy tylko
- przykłady:
- (1.1) Niech pan pójdzie za mną.
- (1.1) Niech ona tu przyjdzie.
- (1.2) Niech ja go tylko dorwę!
- składnia:
- (1.1) niech + M. + czasownik w czasie teraźniejszym lub przyszłym
- synonimy:
- (1.1) proszę (zob. uwagi)
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- związki frazeologiczne:
- a niech to • niech cię gęś kopnie • niech cię głowa o to nie boli • niech to szlag • niech to szlag trafi
- uwagi:
- (1.1) zwrot równoznaczny z trybem rozkazującym można utworzyć z użyciem słowa „prosić” („proszę pójść za mną”)
- (1.1) Wyjątkowo niech pojawia się także w odniesieniu do 1. os. lp w takich zwrotach, jak np. niech mnie kule biją, których nie można traktować dosłownie jako rozkaźniki, oraz w takich jak niech cię uściskam, które mają charakter ekspresywnego życzenia[2].
- tłumaczenia:
- angielski: (1.1) let
- białoruski: (1.1) хай, няхай
- czeski: (1.1) ať, nechť
- dolnołużycki: (1.1) daś
- duński: (1.1) lade
- francuski: (1.1) que + subjonctif
- jidysz: (1.1) זאָלן (zoln), לאָז (loz); (1.2) לאָז (loz)
- litewski: (1.1) lai
- rosyjski: (1.1) пусть
- słowacki: (1.1) nech
- ukraiński: (1.1) хай, нехай
- źródła:
- ↑
Porada „Skąd się wzięło niech?” w: Poradnia językowa PWN.
- ↑ Alicja Nagórko, Zarys gramatyki polskiej, PWN, Warszawa 2007, s. 103.