żelazny
żelazny (język polski)
[edytuj]- znaczenia:
przymiotnik
- (1.1) wykonany z żelaza lub zawierający żelazo
- (1.2) dotyczący żelaza
- (1.3) przen. wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo[1]
- (1.4) przen. ściśle przestrzegany[2]
- (1.5) przen. funkcjonujący w niezmienionej postaci[2]
- odmiana:
- (1.1-2)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mos/mzw mrz ż n mos nmos mianownik żelazny żelazna żelazne żelazni żelazne dopełniacz żelaznego żelaznej żelaznego żelaznych celownik żelaznemu żelaznej żelaznemu żelaznym biernik żelaznego żelazny żelazną żelazne żelaznych żelazne narzędnik żelaznym żelazną żelaznym żelaznymi miejscownik żelaznym żelaznej żelaznym żelaznych wołacz żelazny żelazna żelazne żelazni żelazne nie stopniuje się
- przykłady:
- (1.1) Dobywając się ciągle bezskutecznie, spostrzegł, że bramę zamykała tylko żelazna zasuwka z drugiej strony[3].
- (1.2) Obszar ten był zamieszkany już w epoce kamienia i stał się ważnym ośrodkiem przemysłu żelaznego w czasach Imperium Rzymskiego[4].
- (1.2) Mam zgłosić się do punktu szczepień na ul. Żelaznej w najbliższą środę.
- składnia:
- kolokacje:
- (1.2) przemysł żelazny • sklep żelazny
- (1.3) żelazny charakter • żelazna kondycja • żelazna wola • żelazne zdrowie
- (1.4) żelazna dyscyplina / logika • żelazne zasady
- (1.5) żelazny kapitał / repertuar • żelazna porcja / rezerwa • żelazne zapasy
- synonimy:
- (1.1) gw. (Górny Śląsk) żelazowy
- (1.3) niepodatny, nieugięty, niezłomny, odporny, twardy, wytrzymały, zahartowany; przest. hartowny
- (1.4) absolutny, bezwarunkowy, bezwzględny
- (1.5) nienaruszalny, trwały
- antonimy:
- hiperonimy:
- (1.1) metalowy
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. żelazo n, żelazko n, żelazowiec mrz, żelazownik mrz
- przym. żelazowy, żelazisty
- związki frazeologiczne:
- Krzyż Żelazny • list żelazny • rządzić żelazną ręką • słuchać jak bajki o żelaznym wilku • z żelazną konsekwencją • żelazna dama • żelazna kurtyna • żelazne hufce • Żelazny Kanclerz • żelazny ptak
- uwagi:
- tłumaczenia:
- angielski: (1.1) iron
- białoruski: (1.1) жалезны (žalezny); (1.2) жалезны (žalezny); (1.3) жалезны (žalezny); (1.4) жалезны (žalezny)
- esperanto: (1.1) fera; (1.2) fera; (1.3) fera
- gocki: (1.1) 𐌴𐌹𐍃𐌰𐍂𐌽𐌴𐌹𐌽𐍃
- niemiecki: (1.1) eisern; (1.2) eisern; (1.3) eisern; (1.4) eisern; (1.5) eisern
- nowogrecki: (1.1) σιδερένιος (siderénios)
- rosyjski: (1.1) железный (železnyj); (1.2) железный (železnyj); (1.3) железный (železnyj)
- sanskryt: (1.1) आयस (āyasa)
- slovio: (1.1) zxelezju (железйу)
- słowacki: (1.1) železný; (1.2) železný; (1.3) železný
- szkocki: (1.1) airn; (1.2) airn
- szwedzki: (1.1) järnhaltig
- ukraiński: (1.1) залізний (zalìznij)
- wilamowski: (1.1) aeisera, ȧjzera, ajzera; (1.2) aeisera, ȧjzera, ajzera; (1.3) aeisera, ȧjzera, ajzera; (1.4) aeisera, ȧjzera, ajzera; (1.5) aeisera, ȧjzera, ajzera
- włoski: (1.1) ferrigno
- źródła:
- ↑
Hasło „żelazny” w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ 2,0 2,1
Hasło „żelazny” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Walery Łoziński: Zaklęty dwór
- ↑ z Wikipedii