Szymon An-ski
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/An-ski_1910.jpg/220px-An-ski_1910.jpg)
Szymon An-ski (1910)
Szymon An-ski (właśc. Szlojme Zajnwel Rapoport; 1863–1920) – żydowski pisarz, publicysta i badacz folkloru, działacz Bundu.
Dybuk
[edytuj]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Information_icon.svg/15px-Information_icon.svg.png)
- Każde grzeszne stworzenie ma w sobie iskrę świętości.
- Alc, wos Got hot baszafn, hot in zich a funk fun hejlikejt… (jid.)
- Postać: Chonen
- Źródło: Między dwoma światami. Dybuk, w: Włodzimierz Herman, Mój dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2017, ISBN 978-83-7383-850-5, akt 1, s. 36.
- Zobacz też: grzech, świętość
- Ten nowych dróg szuka, kto z prostej drogi zboczył!
- Naje wegn zucht jener, wer es hot farlojrn dem glajchn weg. (jid.)
- Postać: Rabin Izrael
- Źródło: Między dwoma światami…, op. cit., akt 3, s. 64.
- Zobacz też: droga
Inne
[edytuj]- Bracia i siostry od znoju, co wre,
Wszyscy, co żeście rozproszyli się, –
Razem! Razem! Sztandar już tkwi.
Gniewnie łopocze czerwony od krwi!
Przysięga! Przysięga, po kres naszych dni!
Niebo i ziemia nas teraz wysłuchają,
Gwiazdy świetliste świadkami być mają.
Przysięga naszej krwi! Przysięga naszych łez!
Przysięgamy! Przysięgamy! Po życia kres!
Przysięgamy wierność bez granic „Bundowi”.
Jedynie on zrzucić może z nas okowy.
Czerwony sztandar wysoko już tkwi.
Gniewnie łopocze czerwony od krwi!
To Przysięga! Przysięga, po kres naszych dni!- Brider un szwester fun arbet un nojt,
Ale, wos zajnen cezejt un ceszprejt, –
Cuzamen! cuzamen! Di fon, zi iz grejt.
Zi flatert fun corn, fun blut iz zi rojt!
A szwue! A szwue ojf lebn un tojt!
Himl un erd weln undz ojshern,
Ejdes wet zajn di lichtike sztern,
A szwue fun blut un a szwue fun trern!
Mir szwern! Mir szwern! Mir szwern!
Mir szwern a trajhejt on grenecn cum „Bund”.
Nor er ken di szklafn bafrajen acind.
Di fon di rojte iz hojch un brejt;
Zi flatert fun corn, fun blut iz zi rojt!
A szwue! A szwue ojf lebn un tojt! (jid.) - Opis: hymn Bundu.
- Źródło: Di szwue (Przysięga), 1902
- Brider un szwester fun arbet un nojt,
O Szymonie An-skim
[edytuj]- Będąc zdecydowanym i aktywnym zwolennikiem edukacji i sekularyzacji Żydów, starał się jednak ze wszystkich sił dokumentować i zachowywać pamięć o świecie, który zaczynał już w jego czasach powoli zanikać, a więc o świecie żydowskości, jidyszkajt.
- Autor: Włodzimierz Herman, Mój dybuk…, op. cit., s. 96.
- Pisze teraz po rosyjsku pod pseudonimem o polskim brzmieniu An-ski, którego będzie używać do końca życia, również publikując później w jidysz. Do tego języka ma jak na razie stosunek sceptyczny, chociaż włada nim doskonale. Na tym tle jest skonfliktowany z Szolemem Alejchemem, którego uważa za pisarza zacofanego i reakcyjnego.
- Autor: Włodzimierz Herman, Mój dybuk…, op. cit., s. 94.
- Zobacz też: jidysz, Szolem Alejchem
- Wiemy, że An-ski też nie był religijny, miał wyraźne przekonania socjalistyczne, był długoletnim członkiem i współpracownikiem lewicowej, socjalistycznej partii żydowskiej Bund. Religijność postaci Dybuka jest tylko ich kostiumem. Na kanwie legendy o dybuku autor napisał sztukę o wiecznej, nieśmiertelnej miłości, którą uniemożliwiła nierówność społeczna i która przede wszystkim dlatego przeobraża się w obsesję.
- Autor: Włodzimierz Herman, Mój dybuk…, op. cit., s. 18.