Wysokie Taury
![]() | |
Kontynent | |
---|---|
Państwo | |
Najwyższy szczyt |
Grossglockner |
Jednostka dominująca | |
Położenie na mapie Austrii ![]() | |
47°10′N 12°30′E/47,166667 12,500000 |
Wysokie Taury[2] (niem. Hohe Tauern) – najwyższe pasmo górskie w Austrii, położone w głównej grani Alp. Maksymalna wysokość – 3798 m n.p.m. (Grossglockner – najwyższy szczyt Austrii). Wysokie Taury stanowią potężny masyw w obrębie Alp Centralnych. Od położonych na wschód Niskich Taurów oddzielone są przełęczą Murtörl, od położonych na zachód Alp Zillertalskich – przełęczą Birnlücke. Wysokie Taury leżą na terenie trzech austriackich landów: Tyrolu, Karyntii i Salzburga, ich niewielki fragment znajduje się w Południowym Tyrolu we Włoszech.
Zbudowane są głównie ze starych skał metamorficznych (gnejsy, łupki krystaliczne) wchodzących w skład krystalicznego rdzenia Alp Centralnych. Skały krystaliczne pokryte są fragmentarycznie jurajskimi skałami osadowymi. Z tektonicznego punktu widzenia znaczna część Wysokich Taurów stanowi tzw. Tauryjskie Okno Tektoniczne, w którym skały metamorficzne pokryte częściowo autochtonicznymi osadami mezozoicznymi ukazują się spod zerodowanych płaszczowin nasunięć tektonicznych.
Posiadają typowo alpejską rzeźbę terenu z ostrymi graniami, niemal pionowymi ścianami skalnymi i głębokimi dolinami. Rzeźba ta jest wynikiem działalności lodowców, które zachowane są w wyższych partiach masywu (najdłuższy Pasterze). Wysokie Taury mają układ niemal idealnie równoleżnikowy. Od ich głównej grani w kierunku północnym i południowym odchodzą granie boczne. W jednej z takich grani bocznych położony jest najwyższy szczyt masywu – Grossglockner. Wysokie Taury stanowią hydrologiczną granicę między zlewiskiem Morza Północnego i Morza Śródziemnego. Duże zasoby licznych rzek górskich pozwalają na ich wykorzystanie w hydroenergetyce (największa zapora wodna – Kapruner Ache).
Tworzą rozległy łańcuch, w składzie którego wyróżnia się zwykle szereg podgrup.
Nazwa | Mapa | Państwo | Najwyższy szczyt | Wys.[i] | Zdjęcie |
---|---|---|---|---|---|
Venedigergruppe[ii] | ![]() |
![]() ![]() |
Grossvenediger | 3666 | |
Granatspitzgruppe | ![]() |
Grosser Muntanitz | 3232 | ||
Glocknergruppe | ![]() |
Grossglockner | 3798 | ![]() | |
Goldberggruppe | ![]() |
Hocharn | 3254 | ||
Ankogelgruppe | ![]() |
Hochalmspitze | 3360 | ![]() | |
Rieserfernergruppe[iii] | ![]() ![]() |
Hochgall | 3436 | ![]() | |
Villgratner Berge[iv] | ![]() ![]() |
Weisse Spitze | 2962 | ![]() | |
Schobergruppe | ![]() |
![]() |
Petzeck | 3283 | |
Kreuzeckgruppe | ![]() |
Mölltaler Polinik | 2784 | ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Hochgall_fromW.jpg/250px-Hochgall_fromW.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Johannisberg_%28Hohe_Tauern%29_2.jpg/250px-Johannisberg_%28Hohe_Tauern%29_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Grosseswiesbachhorn.jpg/250px-Grosseswiesbachhorn.jpg)
Najwyższe szczyty to:
|
|
|
Komunikacja
[edytuj | edytuj kod]W obrębie głównej grani Wysokich Taurów brak nisko położonych przełęczy dogodnych dla komunikacji kolejowej i drogowej. Dwa ważne, biegnące w poprzek masywu tunele posiadają istotne znaczenie dla komunikacji międzynarodowej: kolejowy Tunel Tauryjski łączący Bad Gastein od północy i Mallnitz od południa oraz tunel drogowy Felbertauern. Ponadto przez wysoką przełęcz Hochtor (2506 m) prowadzi jedna z najwyżej położonych dróg w Europie (tzw. Großglockner-Hochalpenstraße).
Ochrona przyrody
[edytuj | edytuj kod]Większą część grupy górskiej obejmuje powołany w 1981 r. Park Narodowy Wysokich Taurów – najstarszy i największy w całej Austrii, a jednocześnie największy obszar chroniony w całych Alpach. Obejmuje ponad 1800 km² (z tego 1189 km² ścisłej strefy ochrony i 627 km² otuliny).
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]Obszar Wysokich Taurów jest ważnym regionem turystyki górskiej i sportów zimowych. Większość szczytów jest dość trudno dostępna, na niektóre prowadzą drogi odpowiednie dla bardziej doświadczonych turystów. Główne ośrodki turystyczne: Heiligenblut, Kals, Neukirchen, Dolina Kaprun, Mallnitz oraz położone na obrzeżu łańcucha Zell am See stanowią jednocześnie ważne ośrodki narciarskie.
Na szczycie Hoher Sonnblick znajduje się obserwatorium meteorologiczne.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Lienz, Schobergruppe, Nationalpark Hohe Tauern; Kompass Wanderkarte + Lexikon, Nr. 48. Mapa 1:50 000. ISBN 978-3-85491-182-1
- ↑ Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 12. Europa, Część II, s. 24, Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2010. [dostęp 2014-06-27].
- ↑ Podział na podgrupy górskie według SummitPost.org: Hohe Tauern GROUP. [dostęp 2015-04-28].