Włastnyj (1901)
![]() „Włastnyj” | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Historia | |
Stocznia |
Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée , |
Położenie stępki |
1900 |
Wodowanie |
28 listopada 1901 |
![]() | |
Nazwa |
„Kiefal” → „Włastnyj” (od 1902) |
Wejście do służby |
czerwiec 1902 |
Wycofanie ze służby |
listopad 1917 |
![]() | |
Wejście do służby |
sierpień 1918 |
Wycofanie ze służby |
maj 1921 |
Los okrętu |
sprzedany w 1921 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
normalna: 312 ton |
Długość |
56,6 metra |
Szerokość |
5,9 metra |
Zanurzenie |
3,02 metra |
Napęd | |
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania 4 kotły moc 5200 KM, 2 śruby | |
Prędkość |
26,5 węzła |
Zasięg |
1250 Mm przy prędkości 13 węzłów |
Uzbrojenie | |
1 działo kal. 75 mm 5 dział kal. 47 mm (5 × I) | |
Wyrzutnie torpedowe |
2 × 381 mm (2 × I) |
Załoga |
57–59 |
Włastnyj (ros. Властный) – rosyjski niszczyciel z przełomu XIX i XX wieku, jedna z pięciu jednostek typu Foriel. Okręt został zwodowany 28 listopada 1901 roku we francuskiej stoczni Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée w Hawrze, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego został wcielony w czerwcu 1902 roku, z przydziałem do Floty Bałtyckiej. Niszczyciel został przerzucony na Daleki Wschód, gdzie wszedł w skład Eskadry Oceanu Spokojnego. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej jednostka została internowana w chińskim porcie Czyfu. W czasie I wojny światowej okręt początkowo służył na Dalekim Wschodzie, a następnie w Arktyce. Podczas wojny domowej został przejęty przez Brytyjczyków, a następnie sprzedany w 1921 roku.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]„Włastnyj” był jednym z pięciu niszczycieli zamówionych i zbudowanych we Francji[1][2] . Okręty były ulepszoną wersją pierwszego typu francuskich niszczycieli – Durandal, z odmiennym rozmieszczeniem kominów w dwóch parach po dwa[1][2] .
Okręt zbudowany został w stoczni Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée w Hawrze[1][3][a]. Stępkę jednostki położono w 1900 roku, a zwodowany został jako „Kiefal” (ros. „Кефаль”) 28 listopada 1901 roku[2][4][b]. W marcu 1902 roku nazwę okrętu zmieniono na „Włastnyj” (ros. „Властный”)[2] .
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]Okręt był niewielkim, czterokominowym niszczycielem[1][2] . Długość całkowita wynosiła 56,6 metra, szerokość 5,9 metra i maksymalne zanurzenie 3,02 metra[1][2][c]. Wyporność normalna wynosiła 312 ton, zaś pełna 347 ton[1][2][d]. Okręt napędzany był przez dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 5200 KM, do której parę dostarczały cztery kotły Normand[1][2] . Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26,5 węzła[1][2] . Okręt mógł zabrać zapas węgla o maksymalnej masie 82 ton, co zapewniało zasięg wynoszący 1250 Mm przy prędkości 13 węzłów[2][e].
Uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły: umieszczone na nadbudówce dziobowej pojedyncze działo kalibru 75 mm L/48 Canet oraz pięć pojedynczych dział trzyfuntowych Hotchkiss M1885 L/40 kalibru 47 mm[1][2] . Jednostka wyposażona była w dwie pojedyncze obracalne nadwodne wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone na pokładzie za pierwszą i drugą parą kominów[1][2] .
Załoga okrętu liczyła 57–59 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][5][f].
Służba
[edytuj | edytuj kod]![Włastnyj w 1902 roku w Kilonii](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Wlastnoi.jpg/220px-Wlastnoi.jpg)
„Włastnyj” został wcielony do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego w czerwcu 1902 roku[2] . Jednostka weszła w skład Floty Bałtyckiej[3]. Między 1902 a 1903 rokiem niszczyciel został przerzucony na Daleki Wschód[3][6].
W momencie wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej jednostka wchodziła w skład 1. Flotylli Niszczycieli I Eskadry Oceanu Spokojnego, stacjonując w Port Artur[7][8]. 27 stycznia?/9 lutego 1904 roku okręt wziął udział w pierwszej, nierozstrzygniętej bitwie między głównymi siłami rosyjskimi i japońskimi na redzie Port Artur[9][10]. 12 lutego?/25 lutego niszczyciele „Włastnyj”, „Wynosliwyj”, „Wnimatielnyj” i „Grozowoj” udały się na patrol u południowo-zachodnich wybrzeży półwyspu Kwantung, a wracając podjęły walkę z japońskimi niszczycielami z 4 dywizjonu atakującymi patrolujące redę Port Artur niszczyciele i pancernik „Retwizan”[11]. Rankiem 26 lutego?/10 marca „Włastnyj”, „Biesstrasznyj”, „Wynosliwyj” i „Wnimatielnyj” wzięły udział w bitwie z trzema japońskimi niszczycielami z 1. dywizjonu („Asashio”, „Kasumi” i „Akatsuki”) nieopodal półwyspu Laotieshan, uszkadzając wszystkie jednostki przeciwnika[12][13]. Podczas walki „Włastnyj” wystrzelił w kierunku „Akatsuki” dwie niecelne torpedy[14][g].
28 lipca?/10 sierpnia „Włastnyj”, dowodzony przez kpt. mar. A. Kowalewskiego, wraz z większością zgromadzonych tam okrętów wyszedł z oblężonego portu, podejmując drugą próbę przedarcia się I Eskadry do Władywostoku[15]. Doprowadziło to do bitwy na Morzu Żółtym, w wyniku której eskadra rosyjska została częściowo rozproszona, a „Włastnyj” wraz z innymi niszczycielami ochraniał przed atakami torpedowymi powracające do Port Artur główne siły floty rosyjskiej[16]. 5 sierpnia?/18 sierpnia „Włastnyj” wraz z sześcioma innymi niszczycielami wyszedł do Zatoki Gołębiej (chiń. Jiuwan) na spotkanie transportującego żywność francuskiego statku SS „Georges”, eskortując go w drodze do Port Artur, jednak awaria maszyny parowej zmusiła okręt do przerwania zadania i powrotu do bazy[17]. W nocy z 7 sierpnia?/20 sierpnia na 8 sierpnia?/21 sierpnia, podczas pierwszego szturmu portarturskiej twierdzy przez Japończyków, dowodzony przez kmdra por. Eugeniusza Jelisiejewa zespół niszczycieli („Włastnyj”, „Wynosliwyj”, „Bojkij”, „Silnyj”, „Raziaszczij” i „Skoryj”) został wysłany w rejon gór Laotieshan na wieść o japońskim desancie[18]. W dzień okręt uczestniczył w odparciu szturmu, ostrzeliwując japońskie baterie[19]. 10 sierpnia?/23 sierpnia zespół okrętów rosyjskich w składzie: pancernik „Siewastopol” i niszczyciele „Włastnyj”, „Wynosliwyj”, „Strojnyj”, „Skoryj”, „Raziaszczij”, „Smiełyj”, „Statnyj”, „Storożewoj” i „Rastoropnyj” wziął udział w ostrzale japońskich baterii polowych w zatoce Tahe, a następnie w wymianie ognia artyleryjskiego z przybyłymi na odsiecz krążownikami pancernymi „Nisshin” i „Kasuga”, wspartymi przez kilka kanonierek i niszczycieli[20]. 28 września?/11 października „Włastnyj”, „Bditielnyj”, „Silnyj”, „Sierdityj”, „Strojnyj”, „Statnyj”, „Storożewoj”, „Smiełyj” i „Rastoropnyj” postawiły 20 min u wejścia do Zatoki Lunwantan[21].
Od 1 listopada?/14 listopada „Włastnyj” wspomagał kanonierkę „Otważnyj” w patrolowaniu Zatoki Biały Wilk[22]. 9 listopada?/22 listopada niszczyciele „Włastnyj”, „Skoryj”, „Statnyj”, „Storożewoj” i „Smiełyj” wyszły w morze na bezowocne poszukiwania płynącego do Port Artur z ładunkiem żywności niemieckiego statku „Veteran”, gdyż został on trzy dni wcześniej przechwycony przez japońskie awizo „Tatsuta”[23]. W nocy z 19 grudnia?/1 stycznia na 20 grudnia?/2 stycznia 1905 roku okręt wymknął się z oblężonego Port Artur i dopłynął do Czyfu, gdzie został internowany[24][25]. Po zakończeniu działań wojennych niszczyciel został zwrócony Rosji[2] .
W 1913 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 450 mm oraz drugą armatę kalibru 75 mm L/48 Canet i sześć pojedynczych karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm; przebudowano też mostek, instalując platformę z reflektorem[2][26]. Podczas I wojny światowej początkowo bazował we Władywostoku, a w 1916 roku został przerzucony do Arktyki[26][27]. W lutym 1917 roku „Włastnyj” i „Grozowoj” udały się do Wielkiej Brytanii na remont, podczas którego zostały przejęte przez Brytyjczyków w listopadzie 1917 roku podczas wojny domowej[2][26]. Objęty przez Białych okręt został w maju 1918 roku sprzedany Brytyjczykom w rozliczeniu za węgiel, a od sierpnia służył w Royal Navy w Archangielsku[2][26]. Niszczyciel powrócił na Wyspy Brytyjskie w maju 1921 roku i w tym samym roku został sprzedany do Niemiec w celu złomowania[28].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Identycznie podają Brassey 1903 ↓, s. 343 i Gogin 2022 ↓ . Natomiast Olender 2012 ↓, s. 248 podaje, że okręt powstał w stoczni Chantiers et Ateliers Augustin Normand w Hawrze.
- ↑ Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207 podaje, że stępkę okrętu położono w 1899 roku.
- ↑ Olender 2012 ↓, s. 248 podaje, że długość wynosiła 55,8 metra, szerokość 6,3 metra i zanurzenie 2 metry.
- ↑ Brassey 1902 ↓, s. 286 i Brassey 1903 ↓, s. 343 podają wyporność 300 ton.
- ↑ Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207 podaje, że okręt zabierał 60–70 ton węgla.
- ↑ Gogin 2022 ↓ podaje, że załoga liczyła 64 osoby.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 80 podaje, że „Włastnyj” trafił „Akatsuki” torpedą w prawą burtę, niszcząc kocioł i powodując śmierć czterech i rany dwóch członków załogi japońskiego niszczyciela.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Gogin 2022 ↓.
- ↑ a b c Brassey 1902 ↓, s. 286.
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 297.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 328.
- ↑ Brassey 1903 ↓, s. 343.
- ↑ Olender 2011 ↓, s. 15.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 37.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 59-60.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1985 ↓, s. 353.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 70-71.
- ↑ Olender 2011 ↓, s. 38-40.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 79-80.
- ↑ Olender 2011 ↓, s. 106.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 167-170.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 171-188.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 207.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 211.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 211-212.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 215.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 250-251.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 265.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 267.
- ↑ Olender 2012 ↓, s. 248.
- ↑ Dyskant 1996 ↓, s. 308.
- ↑ a b c d Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 298.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 573.
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 297-298.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik (red.). London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
- Józef Wiesław Dyskant: Port Artur 1904. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1996. ISBN 83-11-08517X.
- Ivan Gogin: FOREL torpedo boats (1901 - 1902). Navypedia. [dostęp 2022-01-10]. (ang.).
- Jan Gozdawa-Gołębiowski: Od wojny krymskiej do bałkańskiej. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1985. ISBN 83-215-3259-4.
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 1: Port Artur. Sandomierz: Stratus, 2011. ISBN 978-83-61421-55-9.
- Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-56-6.
- The Naval Annual, 1902. T.A. Brassey (red.). Portsmouth: J. Griffin and Co., 1902. (ang.).
- The Naval Annual, 1903. T.A. Brassey (red.). Portsmouth: J. Griffin and Co., 1903. (ang.).