Władysław Bielański
Data i miejsce urodzenia |
11 marca 1911 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
15 marca 1982 |
profesor doktor habilitowany nauk weterynaryjnych | |
Specjalność: biologia rozrodu zwierząt | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1946 – weterynaria |
Habilitacja |
1951 – weterynaria |
Profesura |
1954 (nadzwyczajny) |
Odznaczenia | |
![]() |
Władysław Bielański, również: Władysław Firlej-Bielański[1] (ur. 11 marca 1911 w Krakowie, zm. 15 marca 1982 tamże) – polski biolog, specjalista biologii rozrodu zwierząt.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie Adama, inżyniera lądowo-wodnego i dyrektora Dróg Wodnych w Krakowie, i Marii Walerii z Bogdańskich (1886–1978)[1], współzałożycielki krakowskiego Towarzystwa Ogrodniczego. Brat Adama Bielańskiego, prof. chemii oraz Zofii Bielańskiej-Osuchowskiej, prof. nauk przyrodniczych. Po ukończeniu gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza studiował w latach 1930–1934 zoologię i zootechnikę w UJ, a w następnym czteroleciu weterynarię w lwowskiej Akademii Medycyny Weterynaryjnej. Podczas studiów działał w korporacji akademickiej Corolla.
W 1935 ukończył studia z zakresu zoologii i zootechniki na Uniwersytecie Jagiellońskim, naukę kontynuował w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Podczas studiów należał do Korporacji Studentów Szkół Akademickich „Corolla”[2].
W 1946 na Uniwersytecie Jagiellońskim przedstawił pracę pt. „Dziedziczenie zgryzu karpiowatego u koni”, na podstawie której uzyskał stopień doktora nauk weterynaryjnych oraz stanowisko adiunkta Katedrze Ogólnej Hodowli Zwierząt. W 1951 przedstawił rozprawę pt. „Ocena morfologiczna plemników dla rokowania płodności ogiera” i uzyskał stopień doktora habilitowanego, a następnie podjął się organizacji Katedry Zoohigieny, którą od 1952 kierował. Równocześnie od 1950 do 1956 stał na czele Zakładu Hodowli Koni w Instytucie Zootechniki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1954 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, trzy lata później powierzono mu stanowisko kierownika Zakładu Fizjologii Rozrodu i Sztucznego Unasienniania w Instytucie Zootechniki, zajmował je przez dziesięć lat. W 1963 został profesorem zwyczajnym Wyższej Szkoły Rolniczej w Krakowie. Od 1970 do przejścia na emeryturę był dyrektorem Instytutu Stosowanej Fizjologii Zwierząt Akademii Rolniczej w Krakowie. Od 1969 członek korespondent, a od 1976 członek rzeczywisty PAN[3].
15 stycznia 1955 na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej[4].
Zmarł w Krakowie, spoczywa na cmentarzu Rakowickim (kwatera PAS 4-zach-po lewej Mikesków)[5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Gr%C3%B3b_prof._W%C5%82adys%C5%82awa_Biela%C5%84skiego.jpg/220px-Gr%C3%B3b_prof._W%C5%82adys%C5%82awa_Biela%C5%84skiego.jpg)
Dorobek naukowy
[edytuj | edytuj kod]Prowadził badania nad przyczynami niepłodności mulic, metodami wczesnej diagnozy ciąży u klaczy, biologią i kriobiologią nasienia ogiera, transportem zarodków końskich w podwiązanych jajowodach żywych królic. Autor podręcznika „Rozród zwierząt” (1962). Profesor, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, organizator i pierwszy przewodniczący Komitetu Biologii Rozrodu Zwierząt Użytkowych PAN.
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Od roku 2001 Towarzystwo Biologii Rozrodu przyznaje nagrodę im. Władysława Bielańskiego za najlepsze prace naukowe z dziedziny biologii rozrodu wykonane przez młodych pracowników nauki[6].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Ze związku zawartego w 1941 z Martą Sosnowską miał synów Andrzeja i Władysława oraz córki Maję i Katarzynę.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Władysław Firlej-Bielański h. Lewart M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-01-09].
- ↑ Archiwum Korporacyjne
- ↑ BIELAŃSKI, Władysław [online], Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN [dostęp 2023-02-01] (pol.).
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z dnia 15 stycznia 1955 r. Nr 0/165 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
- ↑ Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], zck-krakow.pl [dostęp 2024-01-09] .
- ↑ Nagroda imienia Prof. Władysława Bielańskiego [online], Towarzystwo Biologii Rozrodu [dostęp 2023-02-01] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Regulamin Nagrody im. Władysława Bielańskiego (wraz z biogramem). Towarzystwo Biologii Rozrodu. [dostęp 2016-03-03].
- Nota biograficzna Władysława Bielańskiego. W: Tadeusz Wośkowski: Dzieje studiów rolniczo-lasowych w ośrodku lwowsko-dublańskich. Warszawa: Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego, 2011, s. 33. ISBN 978-83-932996-0-7. [dostęp 2016-03-03].
- Kazimierz Kosiniak-Kamysz. 25 rocznica śmierci prof. Władysława Bielańskiego 10.03.1910-15.03.1982. „Biuletyn Informacyjny Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie”. 2 (50), s. 11-17, czerwiec-lipiec 2007. [dostęp 2016-03-03].
- Andrzej Śródka, Uczeni polscy XIX–XX stulecia, tom I: A–G, Warszawa 1994, s. 129–131 (z fotografią)
- Absolwenci Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie
- Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Członkowie Komitetu Biologii Rozrodu Zwierząt Użytkowych PAN
- Członkowie rzeczywiści PAN
- Ludzie urodzeni w Krakowie
- Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
- Pochowani na cmentarzu Rakowickim
- Polscy korporanci
- Polscy zoolodzy
- Urodzeni w 1911
- Wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Wykładowcy Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
- Zmarli w 1982