Władysław August Kościelski
![]() Władysław August Kościelski przed 1933 rokiem | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przyczyna śmierci | |
Zawód, zajęcie |
poeta, wydawca |
Władysław August Kościelski herbu Ogończyk (ur. 21 października 1886 w Warszawie, zm. 12 lutego 1933 w Poznaniu[1]) – polski poeta, wydawca, mecenas sztuki. Właściciel Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska” w Bydgoszczy i Warszawie.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 21 października 1886 w Warszawie jako syn ziemianina Józefa Teodora, właściciela m.in. Miłosławia w poznańskiem i Marii z Blochów, autorki powieści wydawanych pod ps. „Szarlej”. Jego dziadkiem ze strony matki był finansista Jan Bloch. Jego stryj Władysław Kościelski (1818-1895) był powstańcem z 1848, agentem Hotelu Lambert i generałem w służbie tureckiej.
Podjął studia uniwersyteckie w Monachium, lecz ich nie ukończył. Następnie udał się do Paryża, gdzie słuchał wykładów z zakresu sztuki i literatury. W 1911, wspólnie z Ludwikiem Morstinem, założył miesięcznik „Museion”, wydawany w Krakowie i Paryżu, informujące o życiu artystycznym Francji.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/POL_COA_Ogo%C5%84czyk.svg/150px-POL_COA_Ogo%C5%84czyk.svg.png)
Odziedziczywszy majątek po ojcu i stryju Władysławie, wrócił na jakiś czas do Wielkopolski. Lata I wojny światowej spędził w Bawarii. W Monachium wraz z Aleksandrem Guttrym założył wydawnictwo Polnische Bibliotek, którego celem było zaznajomienie cudzoziemców poprzez niemieckie przekłady z polską historią, kulturą i literaturą. W odrodzonej Polsce również zajął się działalnością wydawniczą. Finansował „Nowy Przegląd Literatury i Sztuki” (1920–1921) i jego kontynuację „Przegląd Warszawski” (1921-1925). Nie była mu też obca twórczość literacka. Był autorem dwóch tomów wierszy: U brzegu ciszy (1919) i Tercyny (1931). Dokonywał również tłumaczeń dramatów i poezji francuskich oraz pisał artykuły zamieszczane w „Nowym Przeglądzie Literatury i Sztuki”, „Kurierze Warszawskim” i „Rzeczypospolitej”.
Jego głównym dziełem było stworzenie Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”. W 1919 nabył korzystnie za 6 mln marek (spłaconych już w czasie dewaluacji) z rąk niemieckich (Banku M. Stadthagen) drukarnię Grunauera w Bydgoszczy. Zakład ten przekształcił w Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska” i systematycznie unowocześniał, wyposażał w najnowsze maszyny i urządzenia drukarskie. W końcu lat 20. zatrudniano w nich ok. 400 pracowników. Kościelski był głównym akcjonariuszem wydawnictwa, prezesem rady nadzorczej został Jan Kasprowicz, a współpracowali m.in. Józef Weyssenhoff (który był jego wujem). Prawdopodobne jest, że właśnie za sprawą Kościelskiego, Józef Weyssenhoff zamieszkał w 1924 w Bydgoszczy.
W 1918 zakupił dwie kamienice przy ul. Świętojańskiej w Warszawie − Mansjonarię i Psałterię[2].
Jego wydawnictwo „Biblioteka Polska” służyło upowszechnianiu arcydzieł literatury polskiej i obcej. Zabiegano o staranną oprawę edytorską i piękne przekłady. Tempo wydawnicze osłabło dopiero w latach wielkiego kryzysu gospodarczego. Kiedy jego sytuacja majątkowa stała się krytyczna, popełnił samobójstwo, wyskakując z okna drugiego piętra poznańskiego hotelu Bazar 12 lutego 1933 (są również przypuszczenia, iż był to nieszczęśliwy wypadek).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Władysław August Kościelski z Kościelca h. Ogończyk w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2015-11-09].
- ↑ Marek Wrede. Mansjonaria, kamienica Kościelskich. Zarys historii. „Rocznik Warszawski”. XXIV, s. 14, 1995.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Błażejewski, Janusz Kutta, Marek Romaniuk, Bydgoski Słownik Biograficzny, tom I, Bydgoszcz 1994, s. 68–69