Rynek Nowego Miasta w Warszawie
Nowe Miasto | |||||||
![]() Rynek Nowego Miasta (2024) | |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Miejscowość | |||||||
Przebieg | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||||||
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Ratusz_New_Town.jpg/220px-Ratusz_New_Town.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg/220px-Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_ok._1885.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_sierpie%C5%84_1944_Ewa_Faryaszewska.jpg/220px-Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_sierpie%C5%84_1944_Ewa_Faryaszewska.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Odbudowa_Rynku_Nowego_Miasta_w_Warszawie_1954.jpg/220px-Odbudowa_Rynku_Nowego_Miasta_w_Warszawie_1954.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_lata_60.jpg/220px-Rynek_Nowego_Miasta_w_Warszawie_lata_60.jpg)
Rynek Nowego Miasta – plac znajdujący się na Nowym Mieście w Warszawie.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Rynek powstał na przełomie XIV i XV wieku jako centralny punkt nowo lokowanego miasta, przylegającego od północy do Starej Warszawy. Początkowo miał kształt prostokąta o wymiarach 140 m na 120 m i ograniczony był od wschodu skarpą warszawską, a od zachodu traktem z Czerska do Zakroczymia. Rynek na początku XVI w. zabudowany był drewnianymi domami, które w większości spłonęły w pożarze w 1544 roku. Od ok. 1497 roku na Rynku istniał drewniany ratusz, zastąpiony następnie murowanym w latach trzydziestych XVIII wieku. Kolejne zniszczenia w zabudowie dokonane zostały podczas okupacji szwedzkiej w latach 1656–1657.
W 1930 przy kościele sakramentek odsłonięto figurę Klemensa Hofbauera[1].
Przed 1800 rokiem większość zabudowy była już murowana. W roku 1818 rozebrano ratusz, ponieważ Warszawa stała się jednym organizmem miejskim. W 2. połowie XIX w. Rynek ostatecznie zmienił swój dawny charakter, ponieważ w 1868 roku przemianowano oficjalnie dwie jego pierzeje na ulice poprzez zabudowę w poprzek północnej części placu: część pierzei zachodniej zaczęła być przedłużeniem ulicy Freta, zaś północna przedłużeniem ulicy Kościelnej.
W 1944 roku nastąpiło prawie całkowite zniszczenie zabudowy Rynku.
Po wojnie szczególny nacisk położono na rekonstrukcję pierzei wschodniej Rynku oraz kamienic pierzei zachodniej, będącej częścią ulicy Freta. Kamienice pierzei południowej i skośnej pierzei północnej są w większości swobodną rekonstrukcją nawiązującą do osiemnastowiecznych form klasycystycznych. Rynek wyróżnia się także zróżnicowaniem poziomów. Odbudowa rynku i całego Nowego Miasta zakończyła się 1 września 1956[2].
W południowo-zachodniej części znajduje się eklektyczna studnia żeliwna z 2. połowy XIX wieku ustawiona tutaj ok. 1957 roku, na której szczycie przedstawiony jest herb Nowego Miasta – panna z jednorożcem.
Zabudowa
[edytuj | edytuj kod]Pierzeja południowa
[edytuj | edytuj kod]- Rynek Nowego Miasta 1
- Rynek Nowego Miasta 3
- Rynek Nowego Miasta 5/7 – na podwórzu kamienicy znajdowało się Kino „Wars”.
- Rynek Nowego Miasta 9
- ul. Freta 38 – dawna Rynek Nowego Miasta 11.
Pierzeja wschodnia
[edytuj | edytuj kod]- Rynek Nowego Miasta 2 – górujący nad Rynkiem, barokowy kościół św. Kazimierza zaprojektowany przez wybitnego architekta Tylmana z Gameren oraz zespół klasztorny sióstr benedyktynek-sakramentek z wzniesionym od strony Rynku barokowym pałacykiem z ok. 1745 roku zaprojektowanym przez architekta Antonio Solariego. Po zniszczeniach II wojny światowej kościół odbudowano w latach 1949–1957, a zespół klasztorny w latach 1945–1952.
- Rynek Nowego Miasta 4 – kamienica Kajetana Jurkowskiego. Wzniesiona w 1784 roku. Jako jedna z nielicznych na Nowym Mieście przetrwała II wojnę światową w stanie w zasadzie nienaruszonym. Restaurowana w latach 1954–1955. Ozdobiona freskami Bohdana Urbanowicza.
- Rynek Nowego Miasta 6/8/10
Pierzeja północna
[edytuj | edytuj kod]- Rynek Nowego Miasta 13/15
- Rynek Nowego Miasta 17
- Rynek Nowego Miasta 19
- Rynek Nowego Miasta 21/23
- Rynek Nowego Miasta 25
- Rynek Nowego Miasta 27
Pierzeja zachodnia
[edytuj | edytuj kod]- ul. Freta 29 – kamienica Kubasiewiczów, zwana „Pod Okiem Opatrzności”. Powstała ok. 1775 roku, według projektu architekta Jakuba Fontany. Częściowo zburzona w 1944 roku. Odbudowana w latach 1951–1954.
- ul. Freta 31 – kamienica Jana Alfonsa Jasińskiego, zwana „Wójtowską” od kamienicy wcześniej znajdującej się w tym miejscu. Wzniesiona w 1821 roku według projektu architekta Fryderyka Alberta Lessla. Odbudowana w latach 1951–1954.
- ul. Freta 33
- ul. Freta 35 – kamienica Franciszka Salwadora, wzniesiona w połowie XVIII wieku. Odbudowana w latach 1951–1954
- ul. Freta 37 – kamienica Adama Kopanki. Wzniesiona w 1778 roku według projektu architekta Szymona Bogumiła Zuga. Odbudowana w latach 1951–1954.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska“, 1939, s. 140.
- ↑ Krzysztof Jabłoński i in.: Warszawa: portret miasta. Warszawa: Arkady, 1984, s. strony nienumerowane (Kronika odbudowy, budowy i rozbudowy 1945−1982). ISBN 83-213-2993-4.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Karol Mórawski, Wiesław Głębocki: Bedeker warszawski: w 400-lecie stołeczności Warszawy. Warszawa: Iskry, 1996. ISBN 83-207-1525-3.