Rusiec (województwo łódzkie)
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
Ten artykuł od 2021-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
wieś | |
![]() Rusiec, ul. Wieluńska, Urząd Gminy i szkoła podstawowa | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (31.03.2021) |
1638[2] |
Strefa numeracyjna |
43 |
Kod pocztowy |
97-438[3] |
Tablice rejestracyjne |
EBE |
SIMC |
0711860 |
Położenie na mapie gminy Rusiec ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa łódzkiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu bełchatowskiego ![]() | |
![]() |
Rusiec (dawne miasto) – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim, w gminie Rusiec[4][5]. Siedziba gminy Rusiec.
W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie sieradzkim.
Rusiec uzyskał lokację miejską przed 1609 rokiem, zdegradowany w 1741 roku[6].
W 1943 Niemcy wprowadzili nazwę okupacyjną Rustitz[7].
Integralne części wsi
[edytuj | edytuj kod]części wsi | Gidze, Kamionna, Kliny, Koszary, Krasowa, Łęg, Maliniec, Okręg, Orzeł, Rusiec-Cegielnia, Rusiec-Kolonia, Zolowy, Żary |
Toponimia
[edytuj | edytuj kod]Nazwa miejscowości pochodzi od rudej gleby, rusej, pierwszy raz wzmiankowana w 1389 jako Ruszyecz. W 1483 Russyecz, a w XVI wieku Rusyecz albo Ruszczs[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Rusiec w zachowanych źródłach pisanych odnotowano po raz pierwszy w 1386 r. (jako Russzyecz), przy okazji nadania przez króla Władysława Jagiełłę tej wsi oraz innych posiadłości na terenie Wielkopolski Sędziwojowi Pałuce z Szubina, wojewodzie kaliskiemu i staroście łęczyckiemu. Praktycznie aż do 1864 r. miejscowość pozostawała w rękach prywatnych, chociaż dość często zmieniali się jej właściciele. W 1452 r. z rąk Borka z Ruśca trafiła ona na kilkanaście lat w posiadanie znanego rodu Koniecpolskich, zakupiona przez ówczesnego kanclerza Królestwa Polskiego Jana Koniecpolskiego, który już w 1467 r. zbył ją na rzecz Jana Zaremby (Zaręby) z Kalinowej[9]. Po 1555 r. Rusiec trafił we władanie Toporczyków Korycińskich, którzy utrzymywali się tutaj do roku 1569. W XVII w. właścicielami majętności zostali ponownie Koniecpolscy (w latach 1603–1676), a następnie trafiła ona w ręce Walewskich. Po roku 1864 Rusiec został wsią rządową[10].
Miejscowa parafia została erygowana, na prośbę miejscowego dziedzica i kasztelana sieradzkiego Jana Koniecpolskiego, dopiero 8 grudnia 1643 r. przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Macieja Łubieńskiego. Do tego czasu Rusiec należał do parafii w Restarzewie, znajdującej się w dekanacie szadkowskim archidiakonu uniejowskiego[9].
Niekiedy Rusiec bywa odnotowany w części opracowań jako wieś, a następnie miasteczko o nazwie Toporów (w posiadaniu Starżów Toporczyków), chociaż ta wersja nie znajduje potwierdzenia źródłowego, podobnie jak przypisywania przynależność miejscowości w latach 1555–1596 do Zebrzydowskich, herbu Radwan[9].
W II poł. XVI wieku Korycińscy, wznieśli tutaj obronny murowany dwór wieżowy (porównywany niekiedy formalnie do nieco starszej, królewskiej siedziby Zygmunta Starego w Piotrkowie Trybunalskim), przy którym, po 1603 r., prowadził najprawdopodobniej jakieś prace również wojewoda Aleksander Koniecpolski. Obiekt został rozebrany w 1911 r., a stał w miejscu obecnego placu Włodzimierza Kałuziaka[9]. Materiał z baszty wykorzystany został do budowy murowanego ogrodzenia wokół kościoła.
W Ruścu urodził się 12 listopada 1894 r. w rodzinie miejscowego organisty Edmund Krysiak. W 1918 r. jako „Sokół” był zastępcą dowódcy kompanii POW liczącej 150 żołnierzy. W 1920 r. walczył w szeregach 26 pp. przeciwko bolszewikom, został ciężko ranny. Po wojnie na stanowisku kierownika szkoły pracował do 1939 r. w Dąbrowie Górniczej. Został osadzony przez Niemców w Mauthausen, gdzie zmarł 31 sierpnia 1945 r.[potrzebny przypis]
W latach 1988–1990 w parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Ruścu, jako wikariusz pracował kardynał Konrad Krajewski[11][12].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Rusiec położony jest w centralnej Polsce, w pasie Nizin Środkowopolskich, makroregionie Niziny Południowowielkopolskiej, mezoregionalnie Wyżyny Wieluńskiej i Kotliny Szczercowskiej. Leży w zachodniej części powiatu bełchatowskiego, w dorzeczu rzeki Nieciecz i Krasówki[potrzebny przypis].
Bezpośrednio graniczy z powiatem wieluńskim, łaskim i pajęczańskim.
Położona jest na szlaku 74 Wieluń – Kielce.
Ogólna powierzchnia gminy Rusiec wynosi 9897,08 ha. Grunty orne zajmują powierzchnię 5100 ha, co stanowi 51% ogólnej powierzchni gminy.
W Gminie Rusiec znajduje się stacja przeładunkowa magistrali węglowej z Dąbrowy Górniczej i Katowic do Gdyni, o możliwościach przeładunkowych 200 t/dobę[potrzebny przypis].
Odległość gminy od wielkomiejskich ośrodków przemysłowych i regionalnych ośrodków wzrostu wynosi: od Warszawy – 190 km, od Wrocławia 150 km, od Łodzi – 80 km, od Częstochowy – 70 km, od Wielunia – 35 km, od Bełchatowa – 30 km[13].
Gmina charakteryzuje się dobrym stopniem skomunikowania się z resztą kraju, jak i najbliższymi aglomeracjami oraz ośrodkami miejskimi[potrzebny przypis].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Neogotycki kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny z 1912 r.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Rusiec-neogotycki_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg/220px-Rusiec-neogotycki_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82.jpg)
Kultura
[edytuj | edytuj kod]- Gminny Ośrodek Kultury w Ruścu
- Gminna Biblioteka Publiczna w Ruścu
- Amatorska Orkiestra Dęta im. K. Namysłowskiego w Ruścu[14]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Rusiec Łódzki – stacja kolejowa
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 118503
- ↑ NSP 2021 Ludność
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1100 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66–67.
- ↑ [Vgl. „Anordnung über Ortsnamenänderung im Reichsgau Wartheland, Nr.62" vom 18. Mai 1943].
- ↑ Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo, Wrocław 1984, s. 200.
- ↑ a b c d Rys historyczny. Urząd Gminy. [dostęp 2024-01-23]. (pol.).
- ↑ Parafia Rusiec - Historia [online], parafiarusiec.pl [dostęp 2023-02-05] .
- ↑ Nomina dell’Elemosiniere di Sua Santità. press.vatican.va, 2013-08-03. [dostęp 2024-01-23]. (wł.).
- ↑ Informacje o Konradzie Krajewskim na stronie księdza Bogdana Dziwosza. dziwoszbogdan.republika.pl. [dostęp 2024-01-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-25)].
- ↑ Mapa targeo
- ↑ Strona Orkiestry.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gmina Rusiec
- Parafia Rusiec. parafiarusiec.kom.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-29)].
- Hetman Rusiec
- Dwór obronny w Ruścu na stronie Zamki i pałace województwa łódzkiego
- Amatorska Orkiestra Dęta im. K. Namysłowskiego w Ruścu
- Rusiec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 24 .