Rjanyj (1900)
![]() „Rjanyj” | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Historia | |
Stocznia | |
Położenie stępki |
1899 |
Wodowanie |
24 czerwca?/7 lipca 1900 |
![]() | |
Nazwa |
„Sowa” (1899) |
Wejście do służby |
maj 1902 |
![]() | |
Nazwa |
„Rjanyj” |
Wejście do służby |
1917 |
Wycofanie ze służby |
kwiecień 1918 |
![]() | |
Nazwa |
S1 |
Wejście do służby |
1918 |
Wycofanie ze służby |
1930 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
normalna: 220 ton |
Długość |
57,91 metra |
Szerokość |
5,64 m |
Zanurzenie |
2,29 m |
Napęd | |
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania 4 kotły Yarrow, moc 3800 KM, 2 śruby | |
Prędkość |
26,5-27,5 węzła |
Zasięg |
450-660 Mm przy prędkości 13 węzłów |
Uzbrojenie | |
1 działo 75 mm 3 działa 47 mm (3 x I) | |
Wyrzutnie torpedowe |
2 x 381 mm (2 x I) |
Załoga |
52-61 |
Rjanyj (Рьяный), początkowo Sowa, następnie S1 – rosyjski niszczyciel z początku XX wieku i okresu I wojny światowej, jedna z 27 jednostek typu Sokoł. Okręt został zwodowany 7 lipca 1900 roku w stoczni Zakładów Newskich w Petersburgu pod nazwą „Sowa”, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego wszedł w maju 1902 roku pod nazwą „Rjanyj”, z przydziałem do Floty Bałtyckiej. Od 1914 roku jednostkę wykorzystywano jako okręt łącznikowy, a w 1916 roku została przebudowana na trałowiec. Opanowany przez bolszewików okręt został w kwietniu 1918 roku pozostawiony w Helsinkach i został wcielony do Fińskiej Marynarki Wojennej, gdzie służył pod oznaczeniem S1 do 1930 roku.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]„Rjanyj” był jednym z kilkudziesięciu niszczycieli typu Sokoł, który został wykonany przez rodzimy przemysł okrętowy na wzór zbudowanego w Wielkiej Brytanii prototypu – „Sokoła”[1]. Na skutek szybkiego rozwoju tej klasy okrętów na świecie i opóźnień rosyjskich stoczni, w chwili wejścia do służby, okręty te z racji niewielkiej wyporności i uzbrojenia bardziej odpowiadały już klasie torpedowców[2]. Początkowo okręty klasyfikowane były jako torpedowce i dopiero w 1907 roku zaliczono je do nowo wyodrębnionej w Rosji klasy niszczycieli (dosłownie: torpedowców eskadrowych, ros. eskadriennyj minonosiec)[3].
Okręt zbudowany został w Zakładach Newskich w Petersburgu[1][4]. Początkowo otrzymał nazwę „Sowa” (Сова – sowa)[5]. Stępkę pod budowę niszczyciela położono w 1899 roku, został zwodowany 26 czerwca?/8 lipca 1899 roku, a próby odbiorcze prowadzono w październiku 1901 roku[5]. Do służby w Marynarce Wojennej Rosji przyjęto go w maju 1902 roku, już pod nazwą „Rjanyj” (Рьяный – zapalczywy), zmienioną 9 marca 1902 roku[5].
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]Okręt był niewielkim, czterokominowym niszczycielem z taranowym dziobem[6]. Długość całkowita wykonanego ze stali niklowej kadłuba wynosiła 57,91 metra, szerokość 5,64 metra i zanurzenie 2,29 metra[7][8][a]. Wyporność normalna wynosiła 220 ton, zaś pełna 240 ton[4][9][b]. Okręt napędzany był przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 3800 KM, poruszające dwie śruby, do których parę dostarczały cztery kotły Yarrow[1][4]. Na próbach „Rjanyj” osiągnął maksymalną prędkość 26,8 węzła[5]. Okręt mógł zabrać zapas węgla o masie 58-80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący od 450 do 660 Mm przy prędkości 13 węzłów[1][c].
Okręt wyposażony był w dwie pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone w osi podłużnej na pokładzie na rufie, z zapasem sześciu torped[10]. Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło pojedyncze działo kal. 75 mm Canet o długości 50 kalibrów (L/50), umieszczone na platformie nad pomostem bojowym, strzelające pociskami o masie 4,9 kg, z zapasem 160 pocisków przeciwpancernych[11]. Uzbrojenie uzupełniały trzy pojedyncze działa kal. 47 mm Hotchkiss M1885 L/40 (dwa umieszczone na burtach za pomostem bojowym i jedno na samej rufie)[11]. Strzelały pociskami o masie 1,5 kg, a zapas amunicji wynosił 800 sztuk[11].
Załoga okrętu liczyła początkowo 52 osoby, w tym czterech oficerów[12]. Do początku I wojny światowej załoga wzrosła do 61 osób, w tym czterech oficerów[13].
Służba
[edytuj | edytuj kod]Niszczyciel wszedł w skład Floty Bałtyckiej[9][14]. W 1910 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano obie wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kal. 450 mm[d] oraz drugą armatę kal. 75 mm (usytuowaną w pobliżu rufy) i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,62 mm[1]. Prócz tego okręt przystosowano do przenoszenia 10 min[1][4]. W 1914 roku „Rjanyj” został pozbawiony uzbrojenia torpedowego i stał się okrętem łącznikowym, znajdując się w składzie 6. Dywizjonu II Dywizji Torpedowej[1][15]. W sierpniu 1914 roku jednostka wzięła udział w odnalezieniu niemieckiego krążownika „Magdeburg”, który osiadł na mieliźnie w rejonie wyspy Osmussaar[16][17]. W czerwcu 1915 roku „Rjanyj” wziął udział w akcji ratowniczej po zatopieniu przez SM U-26 stawiacza min „Jenisej”, biorąc na pokład 19 rozbitków[18][19]. W styczniu 1916 roku okręt został przystosowany do pełnienia roli trałowca, bez wyrzutni torped[1][4]. Jednostka została przydzielona do 2. Dywizjonu Dywizji Trałowców[20].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Torpedovene-S1-1918-1922cropped.jpg/250px-Torpedovene-S1-1918-1922cropped.jpg)
W wyniku rewolucji październikowej okręt został przejęty przez bolszewików, po czym, porzucony w Helsinkach, został 13 kwietnia 1918 roku zdobyty przez Finów[1][21]. Po zawarciu traktatu pokojowego w Tartu w 1920 roku miał być zwrócony Rosji radzieckiej, lecz zamiast tego został wraz z dwoma innymi (S2 i S5) odkupiony przez Finlandię po cenie złomu[22]. W fińskiej służbie miał dwa działa głównego kalibru i tylko jedną wyrzutnię torped[23].
W 1925 roku S1 brał udział w jesiennym rejsie szkolnym po Zatoce Botnickiej, podczas którego 3 października zespół czterech okrętów trafił w silny sztorm z huraganowym wiatrem i po północy zatonął torpedowiec S2[24]. S1 zdołał dopłynąć, walcząc z falami, do Mäntyluoto koło Pori z niecałym workiem zapasu węgla na pokładzie[24]. Jednostka pełniła służbę w Marynarce Wojennej Finlandii pod nazwą S1 do wycofania w 1930 roku[4][25]. Według innych publikacji, S1 został w latach 1930-32 przebudowany i używany jako dozorowiec, a następnie okręt-cel, po czym został skreślony w 1939 roku[22].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Według Navypedii długość okrętu wynosiła 58,5 metra[1].
- ↑ Według Navypedii wyporność normalna wynosiła 250 ton, zaś pełna 305 ton[1].
- ↑ Według Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905 zapas węgla wynosił 60 ton[4].
- ↑ Według Afonin 2009 ↓, s. 79, kaliber wyrzutni torpedowych pozostał ten sam (381 mm)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 32.
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 4.
- ↑ a b c d e f g Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 206.
- ↑ a b c d Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 9.
- ↑ Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205.
- ↑ Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205-206.
- ↑ Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: 2012, s. 247.
- ↑ a b T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1905. Portsmouth: 1905, s. 330.
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 11-12.
- ↑ a b c Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 11.
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 12.
- ↑ Afonin 2009 ↓, s. 82.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 573.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 490.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 137.
- ↑ Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 80-81.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 173.
- ↑ Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 144.
- ↑ Afonin 2009 ↓, s. 86.
- ↑ Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 376-377.
- ↑ a b Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 29.
- ↑ Afonin 2009 ↓, s. 91.
- ↑ a b L. Kaszejew. Wojenno-morskije siły Finlandii 1918 - 1945 gg. „Morskaja Kollekcyja”. Nr 2/2015 (185), s. 6, 2015. (ros.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nikołaj Afonin, Siergiej Bałakin. Minonoscy tipa «Sokoł». „Morskaja Kollekcyja”. Nr 2/2004 (59), 2004. (ros.).
- Nikołaj Afonin: Minonosiec «Sokoł» i «sokoły». Sankt Petersburg: Gangut, 2009, seria: Midel-Szpangout. nr 18. ISBN 978-5-904180-07-2. (ros.).
- T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1905. Portsmouth: J. Griffin and Co., 1905. (ang.).
- Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.).
- Ivan Gogin: KRECHET torpedo boats (1900-1904). Navypedia. [dostęp 2017-10-31]. (ang.).
- Ivan Gogin: S1 destroyers (1900-1902/1918). Navypedia. [dostęp 2017-10-31]. (ang.).
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1979. ISBN 83-215-3234-9.
- Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-56-6.