Referendum na Białorusi w 1996 roku
Państwo | |||
---|---|---|---|
Rodzaj | |||
Data przeprowadzenia |
24 listopada 1996 | ||
|
Referendum na Białorusi w 1996 roku – sfałszowane referendum przeprowadzone 24 listopada 1996 roku. W referendum zadano obywatelom 7 pytań.
Okoliczności rozpisania
[edytuj | edytuj kod]Celem referendum była głęboka transformacja systemu politycznego Białorusi, sprowadzająca się do jego zdominowania przez prezydenta, zalegalizowanie przedłużenia kadencji prezydenta Alaksandra Łukaszenkioraz rozszerzenie jego uprawnień[1].
Reakcje opozycji
[edytuj | edytuj kod]Według Siarhieja Kalakina, szefa komunistycznej frakcji w parlamencie, od 20 do 50% głosów zostało sfałszowane. Zastępca szefa frakcji komunistycznej parlamentu w 1996 r. powiedział, że referendum doprowadziło do podporządkowania sobie wszystkich organów władzy przez prezydenta. Białoruskie władze zaprzeczyły fałszerstwom wyborczym.
Pytania i wyniki
[edytuj | edytuj kod]1. Czy jesteś za przeniesieniem święta niepodległości Republiki Białorusi na dzień wyzwolenia Białorusi w wielkiej wojnie ojczyźnianej 3 lipca?
2. Czy jesteś za nowelizacją konstytucji zaproponowaną przez prezydenta Alaksandra Łukaszenkę?
3. Czy jesteś za swobodnym i nielimitowanym obrotem ziemią?
4. Czy jesteś za zniesieniem kary śmierci na terenie Republiki Białorusi?
5. Czy chcesz przyjęcia zmian i uzupełnień w Konstytucji Republiki Białorusi sugerowanych przez komunistów i rolną frakcję w Radzie Najwyższej?
6. Czy przywódcy terenowych organów władzy wykonawczej powinni być wybierani bezpośrednio przez mieszkańców w odpowiedniej administracyjnej jednostce terytorialnej?
7. Czy zgadzają się Państwo na to, że finansowanie wszystkich gałęzi władzy państwowej musi być przeprowadzone w sposób otwarty i przejrzysty i tylko z budżetu państwa?
Pytania | Głosy za | Głosy przeciw | Głosy nieważne |
---|---|---|---|
Czy jesteś za przeniesieniem święta niepodległości Republiki Białorusi na dzień wyzwolenia Białorusi w wielkiej wojnie ojczyźnianej 3 lipca? | 88.18% | 10.46% | 1,36% |
Czy jesteś za nowelizacją konstytucji zaproponowaną przez prezydenta Alaksandra Łukaszenkę? | 70,45% | 9,39% | 20,16% |
Czy jesteś za swobodnym i nielimitowanym obrotem ziemią? | 15.35% | 82.88% | 1,77% |
Czy jesteś za zniesieniem kary śmierci na terenie Republiki Białorusi? | 17.93% | 82.88% | ? |
Pytania | Głosy za | Głosy przeciw | Głosy nieważne |
---|---|---|---|
Czy chcesz przyjęcia zmian i uzupełnień w Konstytucji Republiki Białorusi sugerowanych przez komunistów i rolną frakcję w Radzie Najwyższej? | 7,93% | 71,2% | 20,87% |
Czy przywódcy terenowych organów władzy wykonawczej powinni być wybierani bezpośrednio przez mieszkańców w odpowiedniej administracyjnej jednostce terytorialnej? | 28.14% | 69.92% | 1,94% |
Czy zgadzają się Państwo na to, że finansowanie wszystkich gałęzi władzy państwowej musi być przeprowadzone w sposób otwarty i przejrzysty i tylko z budżetu państwa? | 32.18% | 65,85% | 1,97% |
Fałszerstwa
[edytuj | edytuj kod]- Referendum lokalne: komisje powinny być tworzone przez lokalne organy ustawodawcze nie później niż na miesiąc przed referendum. W rzeczywistości zostały utworzone 5–7 dni wcześniej.
- W najważniejszym terminie referendum prezydent Łukaszenka usuwa niezgodnie z prawem przewodniczącego Centralnej Komisji Wyborczej Wiktara Hanczara[2] z urzędu. Prace komisji są sparaliżowane.
- Na początku głosowania (9 listopada) do lokali wyborczych nie zostały dostarczone proponowane zmiany i uzupełnienia do Konstytucji, więc obywatele nie wiedzieli za czym głosowali.
- Wiele głosów oddanych było przedterminowo. W efekcie w dniu referendum prawie jedna czwarta wyborców już głosowała, co dawało pole do nadużyć.
- Karty do głosowania zostały wydrukowane przez Biuro Prezydenta Republiki Białorusi. Zabrano je do lokali wyborczych bez przechodzenia przez Centralną Komisję Wyborczą i oddziały regionalne.
- Referendum nie zostało sfinansowane z budżetu państwa, ale z nieznanych nielegalnych składek Centralnej Komisji Wyborczej.
- Odnotowano jednostronne prowadzenie agitacji i propagandy na rzecz stanowiska prezydenta Łukaszenki.
- W niektórych przypadkach agitacja była prowadzona bezpośrednio w lokalach wyborczych;
- W dniu referendum międzynarodowym obserwatorom, przedstawicielom partii politycznych i organizacji publicznych utrudniono monitorowanie głosowania: nie byli wpuszczani do lokali wyborczych, nie podano wymaganych informacji;
- Miały miejsce liczne naruszenia prawa w lokalach wyborczych, takie jak: brak kabin do tajnego głosowania, brak poprawek i uzupełnień do projektu Konstytucji, wyborcy mogli głosować bez konieczności przedstawiania dokumentów tożsamości, plomby na urnach zostały uszkodzone, znaleziono dowody fałszerstwa podpisów wyborców.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rafał Czachor, Polityczno-prawne konsekwencje referendum listopadowego 1996 roku w Republice Białoruś, [w:] S. Jaczyński, R. Pęksa (red.), Stosunki polsko-białoruskie. Tom 1 Historia i polityka, Siedlce 2009, s. 59–68, ISBN 978-83-7051-555-3.
- ↑ Michał Kacewicz: Łukaszenko Dyktator w Kołchozie Białoruś, ISBN 978-83-7558-112-6, s. 53.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rafał Czachor, Polityczno-prawne konsekwencje referendum listopadowego 1996 roku w Republice Białoruś, [w:] S. Jaczyński, R. Pęksa (red.), Stosunki polsko-białoruskie. Tom 1 Historia i polityka, Siedlce 2009, s. 59–68, ISBN 978-83-7051-555-3.
- Michał Kacewicz Łukaszenko Dyktator w Kołchozie Białoruś ISBN 978-83-7558-112-6.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Ці быў рэфэрэндум 1996 году паваротным пунктам?
- Informacje o referendum z 1996 roku na portalu Karta'97. charter97.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-01-23)].