Paul Ben-Haim
![]() | |
Imię i nazwisko |
Paul Frankenburger |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci | |
Gatunki | |
Zawód | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Paul Ben-Haim hebr. פאול בן חיים; właśc. Paul Frankenburger[1] (ur. 5 lipca 1897 w Monachium, zm. 14 stycznia 1984 w Tel-Awiwie[2][3]) – izraelski kompozytor.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]W latach 1915–1916 i 1919–1920 studiował w Monachium, gdzie jego nauczycielami byli Friedrich Klose i Walter Courvoisier (kompozycja), Berthold Kellermann (fortepian) oraz Adolf Sandberger i Theodor Kroyer (muzykologia)[1]. W latach 1920–1924 jako kapelmistrz operowy był asystentem Bruno Waltera i Hansa Knappertsbuscha[1][3]. Od 1924 do 1931 roku działał jako dyrygent w Augsburgu[1][3]. W 1933 roku wyemigrował z III Rzeszy i osiedlił się w Palestynie[1][2]. Zmienił wówczas swoje niemieckie nazwisko na hebrajskie Ben-Haim[2][3].
W Izraelu działał jako dyrygent orkiestrowy i radiowy oraz pedagog. Zajmował się także zbieraniem i badaniem folkloru żydowskiego[1]. W latach 1949–1954 był dyrektorem Akademii Muzycznej w Jerozolimie[3]. Krótko po II wojnie światowej zyskał międzynarodową renomę dzięki słynnym artystom, takim jak m.in. Yehudi Menuhin, Menahem Pressler, Leonard Bernstein, Jascha Heifetz, Mark Wessel, którzy zamawiali u niego kompozycje i byli prawykonawcami jego utworów[4] . W 1957 roku został uhonorowany Nagrodą Izraela[2][3]. Odznaczony Krzyżem Zasługi I Klasy Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1968)[5]. W 1972 roku na skutek obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym musiał zakończyć karierę[3].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Muzyka Ben-Haima wykazuje melodyczne pokrewieństwo z impresjonistycznym stylem Debussy'ego, Ravela i Falli oraz z symboliczną ekspresją Mahlera[4] ; widoczny jest też silnym wpływ kultury muzycznej Bliskiego Wschodu[2][3]. Zasadniczo Ben-Haim stosował harmonię tonalną, choć niekiedy sięgał po dodekafonię, by wzmocnić siłę wyrazu, jak np. w Vision of a Prophet (1959)[4] . Dużą część jego twórczości stanowiły utwory wokalne[3].
Ważniejsze kompozycje
[edytuj | edytuj kod](na podstawie materiałów źródłowych[1][2][3])
Utwory orkiestrowe
- Concerto grosso (1931)
- poemat symfoniczny Pan (1931)
- I Symfonia (1939–1940)
- II Symfonia (1943–1945)
- Concerto na smyczki (1947)
- Fanfare to Israel (1950)
- suita orkiestrowa From Israel (1952)
- The Sweet Psalmist of Israel na klawesyn, harfę i orkiestrę (1953)
- To the Chief Musician (1958)
- Dance and Invocation (1960)
- The Eternal Theme (1965)
- Symphonic Metamorphosis of a Bach-Chorale (1968)
Na instrumenty solowe i orkiestrę
- Kwintet klarnetowy (1941)
- Evocation na skrzypce i orkiestrę (1942)
- Pastorale varieé na klawesyn, harfę i smyczki (1947)
- Koncert fortepianowy (1949)
- Mediterranean Concerto na fortepian i orkiestrę (1950)
- Serenade na flet i trio smyczkowe (1952)
- Koncert skrzypcowy (1960)
- Koncert wiolonczelowy (1962)
- Divertimento na flet i orkiestrę kameralną (1971–1972)
Na instrumenty solowe
- Sonatina na fortepian (1946)
- Sonata na skrzypce (1952)
- Music for the Piano (1957)
- Poème na harfę (1959)
- 3 Pieces na wiolonczelę (1973)
Utwory wokalno-instrumentalne
- The Gardener na baryton i orkiestrę (1921)
- oratorium Joram (1932)
- Liturgical Cantata na baryton, chór i organy lub orkiestrę (1950)
- A Book of Verses na chór (1958)
- Vision of a Prophet na tenora, chór i orkiestrę (1958–1959)
- Lift up Your Heads motet na sopran i 8 instrumentów (1961)
- A Hymn from the Desert na sopran, baryton, chór i orkiestrę (1962–1963)
- 3 Psalms for San Francisco na sopran, baryton i orkiestrę (1963)
- Myrtle Blossoms from Eden na sopran lub tenor, alt lub baryton i fortepian lub orkiestrę kameralną (1966)
- Kabbalat Shabbat na sopran, baryton i organy (1967)
- 6 Sephardic Songs na chór (1971)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 1. Część biograficzna ab. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1979, s. 264. ISBN 83-224-0113-2.
- ↑ a b c d e f The Harvard Biographical Dictionary of Music. Cambridge: Harvard University Press, 1996, s. 64. ISBN 0-674-37299-9.
- ↑ a b c d e f g h i j Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 1 Aalt–Cone. New York: Schirmer Books, 2001, s. 286. ISBN 0-02-865526-5.
- ↑ a b c Hirshberg 2004 ↓.
- ↑ Günther Grünsteudel: Paul Ben-Haim. Stadtlexikon Augsburg. [dostęp 2020-09-19]. (niem.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jehoash Hirshberg: Ben-Haim (Frankenburger), Paul. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. B. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).
- ISNI: 0000000114439186, 0000000368586928
- VIAF: 51879805
- LCCN: n81090592
- GND: 119085712
- BnF: 13941617k
- SUDOC: 083955224
- SBN: UBOV532535
- NKC: xx0062687
- NTA: 095482733
- BIBSYS: 3107940
- CiNii: DA08473695
- Open Library: OL4689915A
- PLWABN: 9810609655005606
- NUKAT: n2015195782
- J9U: 987007258573005171
- NSK: 000637833
- CONOR: 65937763
- KRNLK: KAC201112291
- LIH: B9X5;=BE
- WorldCat: viaf-51879805