Meczet w Bohonikach
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() | |
![]() Meczet w Bohonikach | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Wyznanie | |
Rodzaj | |
Historia | |
Data budowy |
druga połowa XIX w. |
Data zniszczenia | |
Dane świątyni | |
Budulec |
drewno |
Położenie na mapie gminy Sokółka ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa podlaskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu sokólskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Bohoniki_meczet_wnetrze_z_dolu.jpg/240px-Bohoniki_meczet_wnetrze_z_dolu.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Bohoniki_meczet_sciana_modlitewna.jpg/240px-Bohoniki_meczet_sciana_modlitewna.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Bohoniki_meczet_przewodniczka.jpg/240px-Bohoniki_meczet_przewodniczka.jpg)
Meczet w Bohonikach – jeden z kilku czynnych meczetów w Polsce. Znajduje się we wsi Bohoniki. Jedna z dwóch świątyń muzułmańskich znajdujących się na Szlaku Tatarskim, ośrodek kultury tatarskiej. Obiekt jest unikalnym przykładem w skali kraju islamskiego, sakralnego budownictwa drewnianego[2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Meczet zbudowany został w drugiej połowie XIX w., prawdopodobnie w 1873. Dokumentacja historyczna nie zachowała się, ale taką datę odkryto w 2005 podczas kapitalnego remontu ścian budynków na futrynie drzwi wejściowych. Świątynia powstała po pożarze wcześniejszego meczetu osadników tatarskich, który miał być zlokalizowany w pobliżu zabytkowego cmentarza położonego we wschodniej części wsi, a istniejącego prawdopodobnie od XVIII w., a być może nawet od XVII wieku[3][4].
Podczas II wojny światowej meczet został zdewastowany przez hitlerowców, którzy urządzili w nim szpital polowy. Uległ częściowemu uszkodzeniu od wybuchu pocisku. Po 1945 meczet kilkakrotnie przechodził drobne remonty. Pojawiły się plany rozbudowy, lecz konserwator zabytków nie zgodził się na rozbudowę[4].
W 2003 przeprowadzony został remont dachu; zmieniono wtedy dach blaszany na gontowy. W 2005 przeprowadzono remont generalny. Został on zrealizowany przy pomocy środków finansowych:
- Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu operacyjnego "dziedzictwo kulturowe", priorytet 1: "Rewaloryzacja zabytków nieruchomych i ruchomych;
- Funduszu Kościelnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji,
- Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego,
- sponsorów prywatnych,
- budżetu Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej Bohoniki.
22 października 2012 roku zarządzeniem Prezydenta RP meczet został uznany za pomnik historii[5].
Meczet zachował oryginalne rozplanowanie i bryłę oraz funkcję. Podczas przeprowadzonych remontów wymieniano tylko uszkodzone elementy z użyciem naturalnych materiałów: drewnianych bali, szalunku, gontu, blachy miedzianej i drewnianej stolarki[4].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Jest to prosta budowla drewniana o kubaturze 460 m³ zbudowana na planie prostokąta o wymiarach 11,49 m × 8,03 m o konstrukcji zrębowej. Ściany są obustronnie oszalowane w układzie poziomym i wzmocnione lisicami[4][6].
Meczet podzielony jest na trzy części: męską i żeńską (Babiniec) (zgodnie z wymogami islamu) oraz wspólny przedsionek, w którym zostawia się obuwie. Większa część – męska – od mniejszej – damskiej – oddzielona jest drewnianą ścianką (przepierzeniem) z poziomą szczeliną, zasłoniętą przejrzystą tkaniną pozwalającą kobietom obserwować przebieg modlitwy. W części męskiej znajduje się powiększająca powierzchnię dla wiernych galeria wsparta na dwóch słupach. Oba pomieszczenia mają osobne wejścia ze wspólnego przedsionka z półkami na obuwie[7].
Najważniejszą częścią w czołowej ścianie sali męskiej zwróconej na południowy wschód jest mihrab – wnęka wskazująca kierunek Mekki oraz minbar – kazalnica, używana w czasie południowej piątkowej modlitwy (w tym meczecie odbywa się raz w miesiącu)[8].
Zgodnie z wymogami religii muzułmańskiej w meczecie nie ma żadnych wizerunków postaci, a na zdobionych motywami pnącej się winorośli (tzw. arabeską) ścianach zawieszono jedynie muhiry (cytaty wersetów z Koranu po arabsku). Podłogę meczetu wyłożono dywanami[4].
Meczet nie posiada minaretu, a jedynie wieżyczkę na rzucie sześcioboku z cebulowato zakończoną kopułą pokrytą blachą miedzianą ze szpicem z trzema kulami i złoconym półksiężycem. Wieżyczka posiada sześć okien sześciokwaterowych z ozdobnymi nadokiennikami z motywem półksiężyca. Drewniane ściany zewnętrzne pomalowane były na zielono[9]. Bryła główna budynku przykryta jest czterospadowym dachem namiotowym krytym gontem, podobnie jak dwuspadowe daszki nad mihrabem i gankiem[10]. Z zewnątrz i wewnątrz deski szalowania są polakierowane[4].
Wejście do meczetu wyłożone jest kostką brukową. Działka na której zbudowano meczet ma powierzchnię 44 arów, porośnięta jest lipami, klonami i topolami i ogrodzona metalową siatką. Brama wejściowa na osi wejścia do meczetu ma kształt półkolisty, jest koloru brązowego i jest zawsze otwarta. Pod ziemią mieszczą się przeciwpożarowe zbiorniki wodne[4][6].
Inne
[edytuj | edytuj kod]W latach 90. XX w. imamem meczetu w Bohonikach był Stefan Mustafa Jasiński, wywodzący się z pobliskich Malawicz Górnych, zmarły w 2015 jako najstarszy duchowny muzułmański w Polsce[11].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. podlaskiego. [dostęp 2010-02-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)].
- ↑ iSokolka.eu. Internetowa gazeta powiatu sokólskiego, Meczet w Bohonikach przejdzie remont, https://isokolka.eu/sokolka/37662-meczet-w-bohonikach-przejdzie-remont
- ↑ Muzułmańska Gmina Wyznaniowa Bohoniki – MECZET [online], www.bohoniki.eu [dostęp 2020-08-16] .
- ↑ a b c d e f g Meczet tatarski. zabytek.pl. [dostęp 2022-12-15].
- ↑ Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 22 października 2012 (Dz.U. z 2012 r. poz. 1275)
- ↑ a b Artur Konopacki: Bohoniki – Meczet. Świat Islamu. [dostęp 2009-07-27].
- ↑ Ignacy Tłoczek, Polskie Budownictwo Drewniane, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Ossolineum, 1980, s. 149, ISBN 83-04-00678-2 .
- ↑ W pierwszy piątek miesiąca, liczony od nowiu księżyca, a nie według kalendarza gregoriańskiego.
- ↑ Po remoncie w 2006 ściany mają kolor naturalnego drewna i taki ma pozostać.
- ↑ Do 1985 – blachą ocynkowaną, wymiana gontu na nowy w 2005.
- ↑ Jasiński Stefan Mustafa, [w:] Słownik Biograficzny Tatarów Polskich XX wieku, 2016, s. 77-78 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna I. Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2005. ISBN 83-89188-37-6
- Roman Gembiński , Podlaski Szlak Tatarski – Bohoniki, Bohoniki: Muzułmańska Gmina Wyznaniowa w Bohonikach przy pomocy finansowej Starosty Sokólskiego, 2006, ISBN 83-922665-2-8, OCLC 749518798 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- www.bohoniki.eu. bohoniki.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].