Leon Wolf
![]() Leon Wolf | |
Data i miejsce urodzenia |
11 kwietnia 1883 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Senator V kadencji | |
Okres |
od 30 listopada 1938 |
Przynależność polityczna | |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Cieszyn_0147.jpg/230px-Cieszyn_0147.jpg)
Leon Wolf (ur. 11 kwietnia 1883 w Szonychlu[1], zm. 8 marca 1968 w Cieszynie) – polski i czechosłowacki polityk i adwokat, poseł do parlamentu Czechosłowacji (1925–1929 i 1935–1939), senator V kadencji w II RP, działacz polski na Zaolziu w latach 1920–1938, członek Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego w 1918 roku[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Młodość i wykształcenie
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z zamożnej katolickiej rodziny chłopskiej. Rozpoczął naukę w szkole w Szonychlu[3]. Kolejnym etapem edukacji był rok edukacji w sześcioklasowej niemieckiej szkole ludowej w Boguminie Dworcu[4]. W roku szkolnym 1896/1897 zaczął uczęszczać do Gimnazjum[5]. Naukę ukończył w roku szkolnym 1903/1904[6]. Po zdaniu matury wyruszył do Wiednia studiować prawo[6]. W stolicy Austrii zaangażował się w działalność Polskiego Zrzeszenia Studentów „Znicz” jednoczącego polskich uczniów ze Śląska przebywających w Wiedniu[3]. Brał udział w redagowaniu „Zarania”[7]. Opublikował opowiadania m.in. „Wrażenia cichej nocy” i „Niewolnik”[8].
Na przełomie lat 1906–1907 był również słuchaczem Uniwersytetu Karola w Pradze, zetknął się tam z czeskimi środowiskami politycznymi i opanował język czeski w stopniu biegłym[7].
26 stycznia 1909 doktoryzował się z prawa, a 26 marca poślubił Austriaczkę Zofię Selinger, z którą miał trójkę dzieci: Wandę (1909), Aleksandrę (1912) i Leona (1918)[9].
Po studiach podjął pracę jako koncypient w kancelarii adwokackiej we Frysztacie, z którym odtąd związał się na dłużej.
Prezes Związku Śląskich Katolików
[edytuj | edytuj kod]Po rozstrzygnięciu problemu przynależności Zaolzia na niekorzyść Polski w 1920 roku, pozostał w Czechosłowacji, gdzie przewodniczył regionalnemu oddziałowi Związku Polaków. 3 grudnia 1921 został wybrany prezesem Związku Śląskich Katolików (ZŚlK)[10]. W tym samym miesiącu rozpoczął objazd gmin w powiecie frysztackim i czeskocieszyńskmi organizując spotkania i wiece zwłaszcza w okolicach Frysztatu[10]. Podczas wieców pojawiały się żądania oddania parafii zajętych przez czeskich księży[10]. W 1922 nawiązał kontakt z działaczami którzy założyli Ligę Polsko-Słowacką[11]. Domagał się powrotu do granic do stanu z października 1918 roku rozpisania wyborów i powrotu nauczycieli do pracy[11].
Poseł do sejmu Czechosłowacji
[edytuj | edytuj kod]1 listopada PZL-R w odezwie „Ludu Śląski” wezwało głosowania na listę nr 10[12]. Podczas kampanii wyborczej wziął udział w wiecu wyborczym w Sibicy[12]. 8 listopada zrezygnował z prezesury Związku Polaków Katolików[12]. W 15 listopada 1925 został wybrany na posła parlamentu Czechosłowacji[13]. Przyłączył się do frakcji republikanów-agrariuszy jako hospitant[3]. Początek kadencji poświęcił na spotkania z pozostałymi przedstawicielami kół poselskich[14]. Pierwsze wystąpienie przed Czechosłowackim parlamentem poświęcił szkołom w czeskich gminach w których większość stanowili Polacy[14]. 17 marca 1926 zabrał głos w debacie poselskiej na temat tekstu ustawy likwidacyjnej[15]. W wystąpieniu poparł ideę zbliżenia obu krajów i poprawne współżycie Zaolzian z Czechami. Przypomniał sprawę niezałatwionych podań o obywatelstwo Czechosłowackie domagając się by otrzymanie liczyło się od dnia złożenia podania[15].
W 1935 ponownie wybrano go posłem – Związek Polaków zawarł wówczas sojusz wyborczy ze Słowacką Partią Narodową księdza Hlinki i Karpatorusinami[16].
8 października 1938 stał na czele komitetu witającego polskie wojska i reprezentantów państwa na Zaolziu, dzień później objął posadę starosty powiatu frysztackiego[17].
13 listopada 1938, po zrzeczeniu się przez Wolfa funkcji starosty na rzecz Ernesta Sembola, prezydent Ignacy Mościcki mianował go senatorem V kadencji[18]. Jako marszałek senior przewodził 30 listopada 1938 pierwszym obradom ostatniego Senatu II RP[19]. Swoje pierwsze wystąpienie poświęcił na przypomnienie krzywdy zaolziańskich emerytów[19].
2 września 1939 uczestniczył w ostatnim posiedzeniu Senatu V kadencji[20].
Był na tyle popularną na Śląsku postacią, że władze sanacyjne zdecydowały się w lutym 1939 na nazwanie jego imieniem ulicy we Frysztacie (przy której znajdował się dom rodziny Wolfów).
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Po wejściu na tereny Śląska wojsk niemieckich Wolf ewakuował się wraz z częścią warstw rządzących do Włodzimierza Wołyńskiego[20], by po kilku tygodniach wrócić przez Lwów do centralnej Polski. Na parę miesięcy zamieszkał w Warszawie[19]. 5 lutego 1940 był przesłuchiwany przez granatową policję[21]. W grudniu 1943 razem z Jerzym Korzeniowskim uczestniczył w tworzeniu grupy osób odpowiedzialnych za wypracowanie postulatów terytorialnych względem Czechosłowacji[22]. Po 1947, gdy stało się jasne, że Zaolzie znów przypadnie Czechosłowacji, zamieszkał na terenie polskiej części Śląska, w 1965 przeprowadził się ostatecznie do Cieszyna. Jego willę we Frysztacie władze czechosłowackie skonfiskowały, podjęły też starania o wydanie Wolfa jako zdrajcy ojczyzny.
PRL
[edytuj | edytuj kod]20 października 1950 został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa pod zarzutem „faszyzacji życia w przedwojennej Polsce”[23]. Podstawą do przedłużenia aresztu były dokumenty znalezione podczas rewizji. Został oskarżony o sianie nienawiści pomiędzy Polakami a Czechosłowakami[23]. Po zaskarżeniu do wyroku do Sądu Najwyższego 22 listopada 1951 został uniewinniony[24]. W 1960 podjął starania o zwrot domu we Frysztacie[25]. Ze względu na wiek został zwolniony przez Ministerstwo Sprawiedliwości z funkcji notariusza[25]. Po zabiegach ze strony ziomkostwa oraz córki otrzymał rentę specjalną[26]. W listopadzie 1965 przeniósł się do córki Wandy do Cieszyna[26].
Zmarł w Cieszynie, pochowany został w grobowcu Halfarów na tamtejszym cmentarzu komunalnym (żoną Halfara, prezydenta Cieszyna, była jego córka Wanda)[26].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 17.
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej Śląska Cieszyńskiego, rocznik 1, Cieszyn 17 stycznia 1919 roku, nr 1, s. 2.
- ↑ a b c Nowak 2002 ↓, s. 24.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 20.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 21.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 23.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 26.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 27.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 28.
- ↑ a b c Nowak 2002 ↓, s. 80.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 81.
- ↑ a b c Nowak 2002 ↓, s. 98.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 99.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 103.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 104.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 170.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 208.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 212.
- ↑ a b c Nowak 2002 ↓, s. 215.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 220.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 222.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 224.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 232.
- ↑ Nowak 2002 ↓, s. 233.
- ↑ a b Nowak 2002 ↓, s. 235.
- ↑ a b c Nowak 2002 ↓, s. 236.
- ↑ 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592
- ↑ Odznaczenie dr. Wolfa i ś. p. Regera. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 226 z 5 października 1938.
- ↑ Dwaj działacze zaolzańscy odznaczeni wawrzynem PAL-u. „Nowy Dziennik”, s. 13, Nr 272 z 4 października 1938.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Krzysztof Nowak: Leon Wolf (1883–1968): biografia polityczna. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2002. ISBN 83-226-1195-1.
- Dariusz Miszewski, Aktywność polityczna mniejszości polskiej w Czechosłowacji 1920-1938, Adam Marszałek 2002
- Czechosłowaccy posłowie do Zgromadzenia Narodowego
- Członkowie Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego
- Ludzie związani z Karwiną
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim
- Politycy Obozu Zjednoczenia Narodowego
- Polscy adwokaci
- Polscy politycy w Czechosłowacji
- Polscy posłowie do parlamentów państw obcych
- Polskie ofiary represji stalinowskich
- Senatorowie V kadencji (1938–1939)
- Starostowie powiatowi II Rzeczypospolitej
- Urodzeni w 1883
- Zmarli w 1968