Konrad von Soest
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Marienaltar-Mitte-Detail-Josef.jpg/220px-Marienaltar-Mitte-Detail-Josef.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Conrad_von_Soest_003.jpg/200px-Conrad_von_Soest_003.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Berswordt-Altar-Mitte.jpg/200px-Berswordt-Altar-Mitte.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Conrad_von_Soest%2C_%27Brillenapostel%27_%281403%29.jpg/200px-Conrad_von_Soest%2C_%27Brillenapostel%27_%281403%29.jpg)
Konrad von Soest, znany również jako Conrad van Sost (ur. ok. 1370 w Dortmundzie[1], zm. po 1422) – malarz działający na terenie Westfalii, główny twórca tzw. szkoły westfalskiej, reprezentuje styl w malarstwie tablicowym w okresie gotyku zwany stylem pięknym. Artysta ten odegrał ważną rolę w sztuce dworskiej północnych krajów Rzeszy i wywarł silny wpływ na sztukę przełomu XIV i XV stulecia. Konrad von Soest prowadził własny warsztat, dzięki swojemu małżeństwu związany został z elitą patrycjatu w Dortmundzie.
Życie
[edytuj | edytuj kod]Obywatel Dortmundu
[edytuj | edytuj kod]W 1925, Luise von Winterfeld, dyrektor dortmundzkiego archiwum, zebrała archiwalne wzmianki na temat Konrada von Soesta[2]. Po ich analizie początkowo uważała, iż jego obywatelstwa dowodzi brak godności artysty w dortmundzkiej liście nowych obywateli miasta (Neubürgerlisten)[3] następnie wywnioskowała ona, że Konrad był synem mieszkańca Dortmundu „Wernerus pictor de Sosato”. Ta hipoteza uważana jest obecnie za niepoprawną, ponieważ zachowane listy nie są kompletne[4]. Louise von Winterfeld zwróciła ponadto uwagę, iż Konrad von Soest podczas przysięgi ślubnej nie identyfikował się z Radą Miejską Dortmundu.
Małżeństwo z Gertrudą
[edytuj | edytuj kod]Umowa ślubu („Morgensprache”), spisana pomiędzy „Conrad von Soest” i Gertrudą, córką „Lambertes van Munster”, jest datowana na 11 lutego 1394[5]. Dzień po święcie św. Scholastyki para małżeńska wyszczególniła swoje dziedzictwo.
Nie tylko wielkość sum w spadkach pary małżeńskiej była uderzająca. O wysokiej pozycji społecznej Konrada i Gertrudy świadczyła obecność świadków – osobistości o dużej prominencji. Zarówno dla Konrada, jak i dla Gertrudy, swoje gwarancje zapewnili szczególnie poważani patrycjusze.
Ślub pomiędzy Konradem i Gertrudą mógł mieć także polityczne znaczenie, co mogło wyjaśnić polityczną znakomitość świadków: wśród sześciu świadków – ludzi mieszczaństwa – znalazł się wiceprzewodniczący członek obecnej rady miasta z 1394, Herrmann Klepping, członek rady, Detmar Klepping oraz dwóch przewodniczących rady z kolejnej kadencji, którzy rozpoczęli piastować swój urząd wkrótce po ślubie, Arnd Sudermann i Lambert Berswordt[6].
Malarz Dortmundu
[edytuj | edytuj kod]Według listy spisanej przez Bractwo Najświętszej Marii Panny z 1396, dom Konrada von Soesta znajdował się w Ostenhellweg na terenie dortmundzkiego Starego Miasta. Na Ostenhellweg, mieszkali także inni dwaj artyści – Lambert i Hermann, którzy prawdopodobnie działali w warsztacie Konrada[7]. Lista Bractwa św. Mikołaja wspomina Konrada von Soesta: „Mester Conrad, meler” i notuje dom przy Wißstraße jako miejsce zamieszkania artysty. Źródło to niestety nie wzmiankuje o kolejnych relacjach Konrada. Odnośnie do bractw działających w Dortmundzie zostało zauważone, iż miały one szeroki zakres kompetencji i wysoką pozycję w mieście, w rezultacie członkostwo w bractwie wiąże się z pewnymi nobilitacjami. W pobliskiej Kolonii bractwa były bardziej zintegrowane od strony organizacyjnej[8]. Jednakże znacząca rola Konrada von Soesta wywodzi się przede wszystkim z jego wkładu w malarstwo.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Marienaltar-rechts-Detail.jpg/200px-Marienaltar-rechts-Detail.jpg)
Dzieła przypisywane Konradowi von Soest reprezentują malarstwo tablicowe, przede wszystkim retabula ołtarzowe, z których kilka zachowało się w całości. Od strony stylistycznej dostrzegalna jest recepcja malarstwa książkowego, przede wszystkim francuskiego ponadto znane było artyście malarstwo tablicowe z rejonów Burgundii oraz Niderlandów.
- Ołtarz z Bad Wildungen – ołtarz główny w kościele parafialnym w Bad Wildungen – tryptyk namalowany ok. 1403. Przedstawia on sceny z życia Jezusa Chrystusa. Pośrodku kompozycji scena Ukrzyżowania. W obrazach tego tryptyku można zauważyć wątki rodzajowe wpisane w sceny religijne, dobre opracowanie szczegółów, wprowadzanie innowacji w detalach, m.in. po raz pierwszy na północ od Alp zostały zilustrowane okulary[9].
- Ołtarz Berswordstów – ołtarz namalowany dla dortmundzkiej rodziny mieszczańskiej Berswordt z przedstawieniem św. Reinolda jako rycerza, patrona dortmundzkiej fary, ok. 1395 r. Obecnie w północnej nawie dortmundzkiego kościoła NMP (Marienkirche)
- Ołtarz Najświętszej Marii Panny – ołtarz główny w kościele NMP w Dortmundzie, ok. 1420
- ponadto przypisuje się artyście obraz z przedstawieniem św. Mikołaja z kaplicy św. Mikołaja w Soest. Obecnie w Federalnym Muzeum Sztuki i Historii Kultury w Münster.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Brigitte Corley datuje urodziny malarza na ok. 1360; Brigitte Corley: „Conrad von Soest und seine Werkstatt”, [w:] Brigitte Buberl (ed.): Conrad von Soest: neue Forschungen über den Maler und die Kulturgeschichte der Zeit um 1400, op.cit., s. 61.
- ↑ Luise von Winterfeld, Meister Konrad von Soest, ein geborner Dortmunder Bürger und andere Dortmunder Maler, op.cit., s. 141-145.
- ↑ Ibidem, s. 142.
- ↑ Monika Fehse, „Der Städter Conrad von Soest – eine sozialgeschichtliche Einordnung”, in: Thomas Schilp and Barbara Welzel (ed.), Dortmund und Conrad von Soest im spätmittelalterlichen Europa, op.cit., s. 259 i 269 (przyp. 3-5).
- ↑ Pełny tekst aktu ślubu, transkrypcja i przekład, [w:] Andreas Zupancic, Thomas Schilp (red.): Der Berswordt-Meister und die Dortmunder Malerei um 1400, op.cit., appendix, s. 312-314.
- ↑ Monika Fehse: Der Städter Conrad von Soest – eine sozialgeschichtliche Einordnung, op.cit., s. 262.
- ↑ Andrea Zupancic, „Eine Dortmunder Malerschule?”, [w:] Andreas Zupancic, Thomas Schilp (red.): Der Berswordt-Meister und die Dortmunder Malerei um 1400, op.cit., s. 265.
- ↑ Monika Fehse, op.cit., p. 266.
- ↑ 600 Jahre Bad Wildunger Altarbild. [dostęp 2008-07-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-10)].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Konrad von Soest jest pierwszym malarzem z Westfalii, o którym zachowały się źródła pisane mogące poświadczać jego życie i twórczość.
- Sygnatura autora na jednej z ram ołtarza w kościele w Bad Wildungen[1];
- ukryta sygnatura w ołtarzu NMP w kościele NMP w Dortmundzie[2];
- Wzmianki w dortmundzkich archiwaliach „Wernerus pictor”, który stał się obywatelem Dortmundu w 1331, i „Wernerus pictor de Sosato” (obywatelstwo nadane w 1348); ponadto „hinricus de Sosato”, profession deaurator (członek gildii), obywatelstwo otrzymał w 1306;
- akt ślubu z Gertrudą van Munster z 1394 (zobacz poniżej);
- Listy członków bractw działających przy kościołach: Marienbruderschaften (Bractwo Najświętszej Marii Panny) działającego przy kościele NMP w Dortmundzie: w 1396 „Conrad meler et uxor” („Konrad malarz i żona”), mieszkaniec domu przy Osterhellweg, członek bractwa przy kościele Św. Mikołaja w Dortmundzie (w 1396 „Mester Conrad, meler”)[3].
Literatura
[edytuj | edytuj kod]- Horst Appuhn: „St. Marien in Dortmund”, [w:] Konrad Lorenz, Die Ev. St. Marienkirche zu Dortmund, Dortmund 1981, s. 18-47
- Brigitte Buberl (red.): Conrad von Soest: neue Forschungen über den Maler und die Kulturgeschichte der Zeit um 1400 (zbiór esejów powstałych na symopozjum o tym samym tytule w 2001); Gütersloh: Verl. für Regionalgeschichte, 2004, ISBN 3-89534-521-0.
- Brigitte Corley: Conrad von Soest, Berlin 2000, ISBN 3-7861-2293-8 (German)
- Brigitte Corley: Conrad Von Soest: Painter Among Merchant Princes (Studies in Medieval and Early Renaissance Art History, 16) (Harvey Miller Publishers), 1996, ISBN 1-872501-58-3.
- Arthur Engelbert , Conrad von Soest. Ein Maler um 1400, Dortmund: Cramers Kunstanstalt, 1995, ISBN 3-88375-222-3, OCLC 34065633 .
- Wolfgang Fischer: Der Wildunger Altar. Die Bilderwelt des Conrad von Soest (Bing & Schwarz Druck und Medien), 2, 2005, ISBN 3-9810001-0-2.
- Thomas Schilp and Barbara Welzel (red.), Dortmund und Conrad von Soest im spätmittelalterlichen Europa, Bielefeld 2004, ISSN 1612-8648, ISBN 3-89534-533-4.
- Alfred Stange: Conrad von Soest, Königstein i. Ts 1966
- Luise von Winterfeld, „Meister Konrad von Soest, ein geborner Dortmunder Bürger und andere Dortmunder Maler”, [w:] Beiträge zur Geschichte Dortmunds und der Grafschaft Mark 32, 1925, s. 141-145
- Luise von Winterfeld, „Kleine Beiträge zu Konrad von Soest”, [w:] Beiträge zur Geschichte Dortmunds und der Grafschaft Mark 47, 1948, s. 5-23
- Andreas Zupancic, Thomas Schilp (ed.): Der Berswordt-Meister und die Dortmunder Malerei um 1400, Stadtkultur im Spätmittelalter, Bielefeld 2002
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Artcyclopedia.com
- Dzieła Konrada von Soest
- Bibliografia z Niemieckiej Biblioteki Narodowej
- KONRAD von Soest. bautz.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-25)]., w Biographisch-Bibliographischen Kirchenlexikon
- O ołtarzu z Bad Wildungen. badwildungen.de. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-10)].
- Bildarchiv Foto Marburg
- ↑ Według transkrypcji Ludwiga Varnhagena: „Conradum pictorem de Susato”; por. Brigitte Corley: Conrad von Soest, Berlin, p. 199.
- ↑ O atrybucji kolejnych dzieł – Brigitte Corley, „Einige Bemerkungen zu Conrad von Soest und seiner Werkstatt”, [w:] Brigitte Buberl (red.): Conrad von Soest: neue Forschungen über den Maler und die Kulturgeschichte der Zeit um 1400.
- ↑ Faksymile w opracowaniu Thomasa Schilp i Barbary Welzel (red.), Dortmund und Conrad von Soest im spätmittelalterlichen Europa, op.cit., il. 29 and 30, s. 229