Kościół św. Filipa i św. Jakuba w Sękowej
![]() | |||||||
kościół filialny | |||||||
![]() | |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Miejscowość | |||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
Parafia | |||||||
Wezwanie | |||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie gminy Sękowa ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie powiatu gorlickiego ![]() | |||||||
![]() |
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
Państwo | |
---|---|
Typ |
kulturowy |
Spełniane kryterium |
III, IV |
Numer ref. | |
Region[b] |
Europa i Ameryka Północna |
Historia wpisania na listę | |
Wpisanie na listę |
2003 |
Kościół św. Filipa i św. Jakuba – drewniany kościół filialny w Sękowej pod wezwaniem św. Filipa i św. Jakuba w stylu gotyckim sakralnego budownictwa drewnianego, znajdujący się wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na swoją historię oraz specyficzny wygląd często nazywany Perłą Beskidu Niskiego[2].
Wzniesiony na początku XVI wieku (ok. 1520 r., najpóźniej w 1522), należy do najpiękniejszych polskich zabytków drewnianych, do 1914 roku uważany był za najpiękniejszy drewniany kościół w Małopolsce.
-
Widok od strony poł.-wsch. -
Elewacja południowa -
Od północy
Jednonawowy z trójbocznie zamkniętym prezbiterium, konstrukcji zrębowej, na fundamencie z kamienia łamanego. Ściany z ręcznie ciosanych, modrzewiowych bali pokryte są w całości gontem. Węższe prezbiterium i szerszą nawę nakrywa wspólny stromy dach jednokalenicowy o więźbie storczykowej. W XVII w. dostawiono wieżę o konstrukcji słupowo – ramowej z pozorną, oszalowaną izbicą nakrytą kopulastym hełmem, otwarta w przyziemiu i rozłożyste soboty – otwarte wsparte na słupach nadające świątyni zindywidualizowany charakter oraz wieloboczna wieżyczka na sygnaturkę, z latarnią, nakryta ostrosłupowym, blaszanym hełmem[3]. Całość pokryto wyniosłym dachem o miękkich płaszczyznach[4]. W 1819 przebudowano zakrystię i chór muzyczny, przed 1888 pokryty polichromią o motywach neogotyckich. Wnętrze nakrywają stropy płaskie w nawie z zakrzywieniami, otwór w ścianie tęczowej prostokątny, a w nim profilowana belką tęczowa z drewnianym krucyfiksem z XVI w. Nawę od południa i prezbiterium południa i północy doświetlają zdwojone okna. Posiada trzy wejścia: do nawy od zachodu i południa oraz z zakrystii. Portal od strony zachodniej jest zwieńczony łukiem trójlistnym w ośli grzbiet[2].
-
Wejście -
Elewacja wschodnia
Wyposażenie wnętrza dość ubogie, ponieważ kościół został poważnie zdewastowany podczas działań wojennych na przełomie 1914 – 1915 roku, w trakcie zaciętych walk bitwy pod Gorlicami (drewniany materiał posłużył na budowę okopów i na opał). Po zakończeniu działań wojennych kościół został poddany rekonstrukcji już w 1918 roku, a następnie w II połowie XX w.
We wnętrzu na uwagę zasługują:
- późnorenesansowy, polichromowany ołtarz główny z XVII w.,
- kamienna, późnogotycka chrzcielnica o kształcie kielichowym z 1522 r.,
- niewielkie fragmenty polichromii z XIX w.,
- trzy portale późnogotyckie,
- ludowo-barokowe obrazy Drogi Krzyżowej z XVII w.,
- dwa feretrony z XVIII w.,
- ołtarze boczne wzorowane na renesansowych (współczesne, II połowa XX w.)
-
Wnętrze -
Chrzcielnica
Obiekt wyróżniony w medalem Europa Nostra w 1994 roku za wzorcowo prowadzone prace konserwatorskie, oraz nagrodą im. Brata Alberta i nagrodą Ministra Kultury i Sztuki PRL. Kościół został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2003[3]. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.
Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – wyjątkowe walory estetyczne, architektoniczne i krajobrazowe. Kościół niezwykle popularny wśród malarzy XIX w. i I poł. XX w. (bogata ikonografia, malowali go m.in. Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Teodor Axentowicz, Włodzimierz Tetmajer, Jan Sas Zubrzycki i Kazimierz Skórewicz).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ a b Kościół pw. św. Filipa i św. Jakuba z modelem 3D. zabytek.pl. [dostęp 2022-12-10].
- ↑ a b [http://www.drewniana.malopolska.pl/?page=obiekty&id=173 Sękowa Kościół pw. św. św. Apostołów Filipa i Jakuba w Sękowej]. www.drewniana.malopolska.pl. [dostęp 2021-04-29].
- ↑ Ignacy Tłoczek, Polskie Budownictwo Drewniane, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Ossolineum, 1980, s. 132, ISBN 83-04-00678-2 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Informacja znajdująca się przed obiektem,
- Szlak Architektury Drewnianej województwa Małopolskiego zakładka z kościołem,
- Sękowa – znasz li ten kraj artykuł o kościele śś. Filipa i Jakuba,
- Portal www.Beskid-Niski.pl artykuł o kościele św. Filipa i św. Jakuba,
- Architektura I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie)
- Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Polsce
- Drewniane kościoły w województwie małopolskim
- Świątynie pod wezwaniem św. Filipa Apostoła
- Świątynie pod wezwaniem św. Jakuba Mniejszego Apostoła
- Kościoły rzymskokatolickie w Sękowej
- Zabytkowe kościoły w powiecie gorlickim