Juozapas Montvila
![]() Kamień pamiątkowy stojący w miejscu urodzenia księdza Juozapasa Montvili | |
Kraj działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci |
15 kwietnia 1912 |
Wyznanie | |
Kościół | |
Prezbiterat |
22 marca 1908 |
Juozapas (Juozas) Montvila (ur. 2 stycznia 1885 w Gudinė koło Mariampola, zm. 15 kwietnia 1912 na Atlantyku[1]) – litewski duchowny rzymskokatolicki oraz działacz narodowy z Suwalszczyzny. Znany przede wszystkim w kontekście swojej postawy w trakcie katastrofy brytyjskiego transatlantyku RMS „Titanic”, w trakcie której ustąpił swoje miejsce w szalupie innym osobom[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w 1885 w Gudinė pod Mariampolem, jako syn rolników Kazimierasa i Magdaleny, z domu Karalevičiūtė. W 1887 rodzina przeprowadziła się do wioski Nendriniškiai, gdzie na świat przyszło rodzeństwo Juozapasa: Petras, Kazimieras, Pijus, Andrius, Emilija, Elžbieta i Izabelė. Później rodzina przeprowadziła się do Mariampola, gdzie Juozapas Montvila ukończył gimnazjum. Przez cztery lata kształcił się w Seminarium Duchownym w Sejnach, zaś 22 marca 1908 roku przyjął święcenia kapłańskie w Warszawie. Po święceniach objął funkcję wikariusza w parafii w Lipsku koło Augustowa. Mimo zakazu władz carskich w tajemnicy posługiwał unitom i za ochrzczenie dziecka oraz wysłuchanie spowiedzi została skierowana przeciwko niemu sprawa karna (groziło mu pozbawienie funkcji duchownych i święceń). W związku z postępowaniem sądowym, ks. Montvila został przeniesiony przez kurię diecezjalną sejneńską do Lubowa, gdzie objął funkcję wikariusza. W Lubowie duchowny zaangażował się w działalność narodową i mimo zakazów głosił kazania i uczył dzieci katechizmu w języku litewskim. Założył również Towarzystwo Odnowienia Narodowego Litwy. Był redaktorem katolickiej gazety w Sejnach. Pisał również kazania dla wydawnictwa Vadovas[3].
W wyniku represji oraz obawiając się aresztowania i pozbawienia funkcji kapłańskich ks. Juozapas Montvila potajemnie opuścił kraj[3] i na początku 1912 roku wyjechał do Londynu, gdzie mieszkał jego krewny ks. K. Matulaitis[2]. Docelowo Juozapas Montvila planował emigrację do USA, gdzie od 1907 roku mieszkał jego brat Petras[3]. Dzięki zbiórce zakupił bilet w 2 klasie na RMS „Titanic” i wsiadł na pokład statku w porcie Southampton[2]. 14 kwietnia 1912 asystował ks. Thomasowi Bylesowi w trakcie odprawianej przez niego mszy świętej na pokładzie statku[3][1]. Gdy doszło do zderzenia „Titanica” z górą lodową w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912, ks. Montvila odmówił skorzystania z zaproponowanego mu miejsca w szalupie ratunkowej i podobnie jak dwaj inni obecni na statku duchowni: ks. Thomas Byles z Anglii oraz benedyktyn Joseph Peruschtz z Bawarii, pozostał z wiernymi do końca udzielając absolucji i odmawiając różaniec[3][2][4].
Według jednej z wersji ciała duchownego nie odnaleziono[1], według notatki w „Kurierze Warszawskim” z numeru 135 z 16 maja 1912[5] jego zwłoki przywieziono z Nowego Jorku do Lipawy i pochowano w Wilnie. Jego rodzice i dziadkowie otrzymali odszkodowanie w wysokości 130 funtów od Titanic Relief Fund[3].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W roku 1977 Petras Montvila wydał książkę pt. Kiedy przeszłość wraca, upamiętniającą zmarłego brata. W 1992 roku litewscy wierni zaapelowali o rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego ks. Juozapasa Montvili[3]. Duchowny został upamiętniony między innymi tablicą pamiątkową w litewskim kościele parafialnym w Londynie oraz medalem ściennym według projektu Petrasa Gintalasa[6]. Ks. Montvila upamiętnia również kapliczka słupowa w Lubowie[7] i odsłonięty w 2012 pomnik pod Mariampolem[8]. W 2012 ukazała się książka poświęcona litewskim ofiarom katastrofy „Titanica” w tym ks. Montvili pt. Titaniko lietuvai, autorstwa Gerdy Butkuvienė i Vaidy Lowell[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Fr Juozas Montvila. encyclopedia-titanica.org. [dostęp 2021-04-18]. (ang.).
- ↑ a b c d Ksiądz z Suwalszczyzny, który pozostał na Titanicu. Oddał miejsce w szalupie innej osobie. aleteia.org. [dostęp 2021-04-18]. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h Na Titanicu był ksiądz z Suwalszczyzny. Wiózł rękopisy z Sejn. bialystok.wyborcza.pl. [dostęp 2021-04-18]. (pol.).
- ↑ XX A. TIKĖJIMO LIUDYTOJAI". vilkaviskis.lcn.lt. [dostęp 2021-04-18]. (lit.).
- ↑ Szymon Kozicz: „Jestem na pokładzie okrętu Titanic”. Radio5.com.pl. [dostęp 2023-04-17]. (pol.).
- ↑ Kun. Montvila ir jo žūtis "Titanike". tevzib.com. [dostęp 2021-04-18]. (lit.).
- ↑ Kapliczka słupowa „Dla księdza Titanica” Juozas Montvila. ltpl.eu. [dostęp 2021-04-18]. (pol.).
- ↑ Prie Marijampolės iškilo paminklas J. Montvilai. lrt.lt. [dostęp 2021-04-18]. (lit.).