John Gilbert (aktor)
![]() John Gilbert (ok. 1927) | |
Imię i nazwisko |
John Cecil Pringle |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
10 lipca 1897 |
Data i miejsce śmierci |
9 stycznia 1936 |
Zawód | |
Współmałżonek |
Olivia Burwell (1918–1921; rozwód) |
Lata aktywności |
1915–1934 |
John Gilbert (właśc. John Cecil Pringle; ur. 10 lipca 1897 w Logan, zm. 9 stycznia 1936 w Los Angeles) – amerykański aktor, reżyser i scenarzysta; gwiazda kina niemego, którego popularność załamała się wraz z nastaniem ery filmów dźwiękowych.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Logan w stanie Utah, w rodzinie aktorów z firmy akcyjnej, Johna George’a Pringle’a (1865–1929) i Idy Adair Apperly Gilbert (1877–1913)[1]; jego ojciec prowadził teatr objazdowy, a matka była w nim aktorką. Jego rodzice rozstali się niedługo po narodzinach syna, a Gilbert nigdy nie poznał swojego ojca. Matka często pozostawiała syna pod opieką członków dalszej rodziny, sama nie dbała o jego potrzeby (m.in. często chodził głodny) i edukację, którą to zakończył w wieku 14 lat. W dzieciństwie często się przeprowadzał, przez co uczęszczał do różnych szkół. Kiedy w końcu osiedlił się z rodziną w Kalifornii, uczęszczał do Akademii Wojskowej Hitchcocka w San Rafael.
Po ukończeniu szkoły pracował jako sprzedawca wyrobów gumowych w San Francisco, a następnie w 1914 występował w Baker Stock Company w Portland w stanie Oregon. Później znalazł pracę jako kierownik sceny w innej spółce giełdowej w Spokane w stanie Waszyngton, ale wkrótce stracił tę pracę, gdy firma zbankrutowała[1]. W 1915 zadebiutował na kinowym ekranie jako gracz w dramacie Małżeństwo (Matrimony). W kolejnych latach występował w filmach najpierw jako statysta, a następnie jako epizodysta. Przełom w jego karierze nastąpił w 1919, kiedy wystąpił w roli Graya Pendletona w melodramacie Heart o’ the Hills u boku Mary Pickford[2]. Wkrótce stał się gwiazdą, w latach 20. przeniósł się do 20th Century Fox i ugruntował swoją reputację czołowego bohatera przygód i westernu dzięki tytułowej roli idealisty Edmonda Dantèsa, marynarza nieświadomie zawikłanego w spisek polityczny, który został przez jego wrogów wykorzystany dla osiągnięcia prywatnych korzyści w ekranizacji powieści Aleksandra Dumasa Monte Christo (1922)[3].
W 1924 poznał Irvinga Thalberga i podpisał pięcioletni kontrakt z wytwórnią Metro-Goldwyn-Mayer. W połowie dekady był idolem kinowym z kilkoma rówieśnikami, odnosząc szereg sukcesów w filmach, m.in. w dreszczowcu psychologicznym Victora Sjöströma Ten, którego biją po twarzy (He Who Gets Slapped, 1924), melodramacie Ericha von Stroheima Wesoła wdówka (1925) i dramacie wojennym Wielka parada (1925)[4].
W 1926 po raz pierwszy spotkał się na planie filmowym z Gretą Garbo podczas kręcenia sceny na stacji kolejowej w melodramacie Clarence’a Browna Symfonia zmysłów (1926). Wkrótce pojawiły się pogłoski, że dwie gwiazdy mają romans, a kolejne filmy z ich udziałem, Anna Karenina (1927) i Władczyni miłości (1928), stały się tylko tego potwierdzeniem[5]. Jednak po pogorszeniu się relacji Gilberta z Garbo powstał konflikt z potentatem studyjnym Louisem B. Mayerem, który doprowadził do zakończenia kariery Gilberta[6]. Choć późniejszy upadek aktora publicznie przypisywano niezręczności jego rzekomo piskliwego głosu w filmach dźwiękowych, wtajemniczona elita z Hollywood powtarzała, że Gilbert był najsłynniejszą ofiarą znacznego bogactwa i wpływów Mayera, a jego upadek jako gwiazdy miał znacznie więcej wspólnego z polityką studia i pieniędzmi niż z dźwiękiem jego głosu na ekranie.
9 stycznia 1936 zmarł w Bel Air w dzielnicy Los Angeles w wieku 38 lat na zawał serca[7].
8 lutego 1960 pośmiertnie otrzymał swoją gwiazdę na Hollywoodzkiej Alei Sław[3].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Rola | Uwagi |
---|---|---|---|
1915 | Tchórz The Coward |
młody mieszkaniec Wirginii | niewymieniony w czołówce |
Matrimony | statysta | krótkometrażowy, niewymieniony w czołówce | |
Aloha Oe | statysta | niewymieniony w czołówce | |
1916 | The Corner | statysta | niewymieniony w czołówce |
Bullets and Brown Eyes | |||
The Last Act | statysta | niewymieniony w czołówce | |
Bramy piekła Hell's Hinges |
chuligan | niewymieniony w czołówce | |
Dla ocalenia rasy The Aryan |
statysta | niewymieniony w czołówce | |
Cywilizacja Civilization |
statysta | niewymieniony w czołówce | |
The Apostle of Vengeance | Willie Hudson | ||
The Phantom | Bertie Bereton | ||
Eye of the Night | niewymieniony w czołówce | ||
Shell 43 | angielski szpieg | ||
The Sin Ye Do | Jimmy | ||
1917 | The Weaker Sex | ||
The Bride of Hate | syn dr. Dupreza | ||
Princess of the Dark | „Crip” Halloran | ||
Mroczna droga The Dark Road |
Cedric Constable | ||
Szczęście Happiness |
Richard Forrester | jako „Jack Gilbert” | |
The Millionaire Vagrant | James Cricket | ||
The Hater of Men | Billy Williams | ||
Instynkt macierzyński The Mother Instinct |
Jean Coutierre | ||
Golden Rule Kate | The Heller | ||
The Devil Dodger | Roger Ingraham | ||
Up or Down? | Allan Corey | ||
1918 | Nancy Comes Home | Phil Ballou | jako „Jack Gilbert” |
Shackled | James Ashley | jako „Jack Gilbert” | |
More Trouble | Harvey Deering | jako „Jack Gilbert” | |
One Dollar Bid | jako „Jack Gilbert” | ||
Obroża Wedlock |
Granger Hollister | jako „Jack Gilbert” | |
Doing Their Bit | jako „Jack Gilbert” | ||
The Mask | Billy Taylor | jako „Jack Gilbert” | |
Three X Gordon | Archie | jako „Jack Gilbert” | |
The Dawn of Understanding | Ira Beasly | jako „Jack Gilbert” | |
1919 | The White Heather | Dick Beach | jako „Jack Gilbert” |
The Busher | Jim Blair | jako „Jack Gilbert” | |
The Man Beneath | James Bassett | jako „Jack Gilbert” | |
A Little Brother of the Rich | Carl Wilmerding | ||
The Red Viper | Dick Grant | jako „Jack Gilbert” | |
Dla honoru kobiety For a Woman's Honor |
Dick Rutherford | ||
Widow by Proxy | Jack Pennington | jako „Jack Gilbert” | |
Heart o' the Hills | Gray Pendleton | jako „Jack Gilbert” | |
Czy kobieta powinna mówić? Should a Woman Tell? |
złoczyńca | jako „Jack Gilbert” | |
1920 | The White Circle | Frank Cassilis | jako „Jack Gilbert”, również jako scenarzysta |
The Great Redeemer | niewymieniony w czołówce, również jako scenarzysta | ||
Deep Waters | Bill Lacey | jako „Jack Gilbert”, również jako scenarzysta | |
1921 | The Bait | – | zaginiony, jako scenarzysta |
The Servant in the House | Percival | jako „Jack Gilbert” | |
Love's Penalty | – | jako reżyser, scenarzysta i montażysta | |
Wstyd Shame |
William Fielding/David Field | ||
Damy muszą żyć Ladies Must Live |
Ogrodnik | jako „Jack Gilbert” | |
1922 | Gleam O'Dawn | Gleam O'Dawn | |
Arabian Love | Norman Stone | ||
The Yellow Stain | Donald Keith | ||
Honor First | Jacques Dubois/Honoré Duboois | ||
Hrabia Monte Cristo Monte Cristo |
Edmond Dantes/Hrabia of Monte Cristo | ||
Calvert's Valley | Page Emlyn | jako „Jack Gilbert” | |
The Love Gambler | Dick Manners | ||
A California Romance | Don Patricio Fernando | ||
1923 | While Paris Sleeps | Dennis O'Keefe | |
Truxton King | Truxton King | ||
Madness of Youth | Jaca Javalie | ||
St. Elmo | St. Elmo Thornton | zaginiony | |
The Exiles | Henry Holcombe | ||
Cameo Kirby | Cameo Kirby | ||
1924 | Just Off Broadway | Stephen Moore | |
The Wolf Man | Gerald Stanley | zaginiony | |
A Man's Mate | Paul | ||
The Lone Chance | Jack Saunders | zaginiony | |
Romance Ranch | Carlos Brent | ||
Miraże szczęścia His Hour |
Gritzko | ||
Married Flirts | gość na przyjęciu | cameo, zaginiony | |
Ten, którego biją po twarzy He Who Gets Slapped |
Bezano | ||
Snob The Snob |
Eugene Curry | zaginiony | |
Żona Centaura The Wife of the Centaur |
Jeffrey Dwyer | zaginiony | |
1925 | Wesoła wdowa The Merry Widow |
Prince Danilo Petrovich | |
Wielka parada The Big Parade |
James Apperson | ||
Ben-Hur Ben-Hur: A Tale of the Christ |
widz w scenie wyścigu rydwanów | niewymieniony w czołówce | |
1926 | Cyganeria La Bohème |
Rodolphe | |
Bardelys the Magnificent | Bardelys | ||
Symfonia zmysłów Flesh and the Devil |
Leo von Harden | ||
1927 | The Show | Cock Robin | |
Twelve Miles Out | Jerry Fay | ||
Man, Woman and Sin | Albert Whitcomb | ||
Anna Karenina Love |
hrabia Aleksiej Wroński | również jako reżyser (niewymieniony w czołówce) | |
1928 | Kozacy The Cossacks |
Lukashka | |
Four Walls | Benny Horowitz | zaginiony | |
Show People | on sam | cameo, niewymieniony w czołówce | |
Maski Diabła The Masks of the Devil |
Baron Reiner | ||
Władczyni miłości A Woman of Affairs |
Neville „Nevs” Holderness | ||
1929 | Pustynne noce Desert Nights |
Hugh Rand | ostatni niemy film z jego udziałem |
Hollywood Revue The Hollywood Revue of 1929 |
on sam | debiut w filmie dźwiękowym | |
Jego noc chwały His Glorious Night |
Kapitan Kovacs | ||
1930 | Odkupienie Redemption |
Fedya | |
Way for a Sailor | Jack | ||
1931 | Los dżentelmena Gentleman's Fate |
Giacomo Tomasulo/Jack Thomas | |
The Phantom of Paris | Chéri-Bibi | ||
Na zachód od Broadwayu West of Broadway |
Jerry Seevers | ||
1932 | Downstairs | Karl Schneider | również współtworzył scenariusz |
1933 | Fast Workers | Kanonier Smith | |
Królowa Krystyna Queen Christina |
Antonio | ||
1934 | Kapitan nienawidzi morza The Captain Hates the Sea |
Steve Bramley |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b John Gilbert: His Rise and Fall with Special Credit to MGM. Golden Age of Hollywood Actors. [dostęp 2022-04-03]. (ang.).
- ↑ Jason Ankeny: John Gilbert Biography. AllMovie. [dostęp 2022-04-03]. (ang.).
- ↑ a b John Gilbert Actor. „Los Angeles Times”. [dostęp 2022-04-03]. (ang.).
- ↑ John Gilbert, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-04-03] (ang.).
- ↑ Néstor G. Acevedo: John Gilbert. GarboForever.com. [dostęp 2022-04-03]. (ang.).
- ↑ Lynn Powell Dougherty: John Gilbert: Tragic Leading Man of Silent Era. Classic Movie Favorites. [dostęp 2022-04-03]. (ang.).
- ↑ Marta Monk: John Gilbert (1897–1936). Find a Grave. [dostęp 2022-04-03]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- John Gilbert w bazie IMDb (ang.)
- John Gilbert w bazie Filmweb
- John Gilbert w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000116161640
- VIAF: 32192453
- LCCN: n84172422
- GND: 129890987
- LIBRIS: 53hknl3p2g5v3x7
- BnF: 13982991w
- SUDOC: 059708557
- SBN: MILV220016
- NKC: xx0172596
- BNE: XX1089590
- NTA: 125399529
- BIBSYS: 98029441
- PLWABN: 9810684589605606
- J9U: 987007453893605171
- LNB: 000243029
- CONOR: 95000675
- KRNLK: KAC2020M7279
- RISM: people/41008100