John Adams
Portret Adamsa, autorstwa Gilberta Stuarta | |
Data i miejsce urodzenia |
30 października 1735 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
4 lipca 1826 |
2. prezydent Stanów Zjednoczonych | |
Okres |
od 4 marca 1797 |
Przynależność polityczna | |
Pierwsza dama | |
Wiceprezydent | |
Poprzednik | |
Następca | |
1. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych | |
Okres |
od 21 kwietnia 1789 |
Poprzednik |
brak |
Następca | |
Ambasador Stanów Zjednoczonych w Wielkiej Brytanii | |
Okres |
od 19 kwietnia 1782 |
Poprzednik |
brak |
Następca | |
Ambasador Stanów Zjednoczonych w Holandii | |
Okres |
od 19 kwietnia 1782 |
Poprzednik |
brak |
Następca | |
![]() |
John Adams Jr. (ur. 30 października[a] 1735 w Braintree, zm. 4 lipca 1826 w Quincy) – amerykański politolog, dyplomata i polityk, 1. wiceprezydent (1789-1797), a następnie 2. prezydent Stanów Zjednoczonych (1797–1801), ojciec Johna Quincy’ego Adamsa, 6. prezydenta (1825–1829).
Lata młodości i edukacja
[edytuj | edytuj kod]John Adams jr. urodził się 30 października (według niektórych biografii 19 października) 1735 w Braintree (obecnie Quincy w stanie Massachusetts) w średnio zamożnej rodzinie farmera[1]. Był najstarszym z trzech synów Johna Sr. i Susanny Boylston Adams. Jego pradziadek Henry Adams przybył do Stanów Zjednoczonych wraz z żoną Edith i dziewięciorgiem dzieci; emigrowali z Barton St David w angielskim hrabstwie Somerset.
Rodzice Adamsa, chcąc dać mu wykształcenie zadecydowali, że ma on zostać pastorem[2]. Młodzieniec jednak odmówił i postanowił szkolić się na Uniwersytecie Harvarda, na który wstąpił w 1751 roku[2]. Po czterech latach uzyskał stopień bakałarza, a po siedmiu magisterium[2].
Jeszcze w 1755 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel, jednak była ona męcząca, więc po uzyskaniu stopnia magistra rozpoczął praktykę adwokacką[2]. Początkowo działalność prawnicza nie wiodła mu się najlepiej, jednak działania na rzecz społeczności lokalnej przysporzyły mu popularności i klientów[3]. 5 marca 1770 doszło do tzw. masakry bostońskiej, podczas której żołnierze brytyjscy strzelali do kolonistów, zginęło pięć osób[3]. Pomimo że żaden adwokat nie chciał podjąć się obrony Anglików, John Adams zgodził się ich reprezentować i uzyskał wyroki uniewinniające dla dowódcy Thomasa Prestona i dla większości jego oddziału (dwóm żołnierzom wymierzono niewielkie kary)[3].
Kariera polityczna
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Declaration_of_Independence_%281819%29%2C_by_John_Trumbull.jpg/200px-Declaration_of_Independence_%281819%29%2C_by_John_Trumbull.jpg)
Także w 1770 roku został wybrany do stanowej legislatury Massachusetts[3]. Jednak zwycięstwo w procesie przeciw żołnierzom zamieszanym w masakrę bostońską sprawiło, że przyszły prezydent zaczął być izolowany, a gdzieniegdzie nazywany wręcz „zdrajcą”, który popiera rojalistów[4]. Taka postawa środowiska i opinii publicznej spowodowała, że Adams opuścił Boston i na dwa i pół roku rozstał się z polityką[4]. Wiosną 1773 roku, Adams ponownie został wybrany do legislatury stanowej, lecz jego kandydatura została zawetowana przez gubernatora kolonii[4]. Pół roku później, doszło do tzw. herbatki bostońskiej, którą poparł Adams, w wyniku czego patrioci ponownie obdarzyli go zaufaniem[4]. W 1774 został delegatem swojej kolonii do 1. Kongresu Kontynentalnego, a w 1775 do 2. Kongresu[5]. W obu kadencjach brał aktywny udział w pracach parlamentu: zgłosił kompromisową kandydaturę George’a Washingtona na dowódcę Armii Kontynentalnej, a następnie został wybrany na członka pięcioosobowej grupy, mającej opracować projekt Deklaracji Niepodległości[5]. Już wówczas Adams był zdecydowanym zwolennikiem oderwania Kolonii od Wielkiej Brytanii i utworzenia niepodległego państwa z silnym rządem federalnym[5].
Poseł USA w Europie
[edytuj | edytuj kod]Francja
[edytuj | edytuj kod]W 1778 Adams został skierowany do Paryża, by wspomóc tamtejszego posła Benjamina Franklina[6]. Ponieważ współpraca z ambasadorem, a także z ministrem spraw zagranicznych Charles'em de Vergennesem się nie układała, już po roku Adams został odwołany[6]. Powrócił jeszcze do Francji, by 30 listopada 1782 podpisać tymczasowy traktat pokojowy[6]. W konsekwencji tego wydarzenia 3 stycznia 1783 roku podpisano także traktat amerykańsko-brytyjski[6]. Te sukcesy sprawiły, że Kongres Kontynentalny upoważnił przyszłego prezydenta do podpisania traktatu o przyjaźni i handlu z dowolnym państwem europejskim (choć udało się to osiągnąć tylko z Prusami)[7].
Holandia
[edytuj | edytuj kod]Pod koniec 1780 roku mianowano Adamsa posłem pełnomocnym w Hadze[6]. Dzięki temu zabiegowi udało się wynegocjować układ o przyjaźni i handlu oraz pożyczkę dla młodych Stanów Zjednoczonych[6].
Anglia
[edytuj | edytuj kod]24 lutego 1785 Adams został mianowany posłem amerykańskim w Londynie, jako pierwszy w historii[7]. Po przybyciu na miejsce, w maju, został umiarkowanie ciepło przyjęty przez króla Jerzego III, lecz niechęć prasy i brytyjskiej opinii publicznej była dla niego zauważalna na każdym kroku[8]. Niechęć ze strony korony brytyjskiej uniemożliwiła posłowi zrealizowanie założeń traktatu pokojowego i rozwiązanie problemów, jak spory graniczne czy długi z okresu kolonialnego[8]. Z tego też powodu w 1788 Adams poprosił o odwołanie go z misji dyplomatycznej i w kwietniu powrócił do Stanów Zjednoczonych[8].
Wiceprezydent Stanów Zjednoczonych
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Seal_of_the_Vice_President_of_the_United_States.svg/200px-Seal_of_the_Vice_President_of_the_United_States.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Gilbert_Stuart_Williamstown_Portrait_of_George_Washington.jpg/200px-Gilbert_Stuart_Williamstown_Portrait_of_George_Washington.jpg)
W wyborach prezydenckich w 1789 roku zdobył 34 głosy Kolegium Elektorskiego[9]. Był to drugi wynik, a więc zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami Konstytucji został wybrany wiceprezydentem[9]. Jego rola ograniczała się w zasadzie jedynie do przewodniczenia Senatowi[9].
W wyborach prezydenckich w 1792 roku ponownie startował na wiceprezydenta (gdyż w następnych wyborach chciał się ubiegać o prezydenturę) i został wybrany[9]. W drugiej kadencji jego rola była jeszcze bardziej marginalna[9]. Charakterystyczną cechą etykiety Adamsa, jako wiceprezydenta, było przywiązywanie uwagi do drobiazgów i ceremoniału, co było przez ówczesnych uważane za nadmierny formalizm[9].
Prezydentura
[edytuj | edytuj kod]Gabinet Johna Adamsa (1797-1801) | ||
---|---|---|
Urząd | Nazwisko | Kadencja |
Prezydent | John Adams | 1797-1801 |
Wiceprezydent | Thomas Jefferson | 1797-1801 |
Sekretarz stanu | Timothy Pickering | 1797-1800 |
John Marshall | 1800-1801 | |
Sekretarz skarbu | Oliver Wolcott Jr. | 1797-1801 |
Samuel Dexter | 1801-1801 | |
Sekretarz wojny | James McHenry | 1797-1800 |
Samuel Dexter | 1800-1801 | |
Prokurator generalny | Charles Lee | 1797-1801 |
Poczmistrz generalny | Joseph Habersham | 1797-1801 |
Sekretarz Marynarki Wojennej | Benjamin Stoddert | 1798-1801 |
Podczas wyborów prezydenckich w 1796 roku, znacznie większe znaczenie miały partie polityczne, niż w poprzednich głosowaniach[9]. Kandydatami Federalistów byli John Adams i Thomas Pinckney, natomiast Demokratyczni Republikanie wystawili Thomasa Jeffersona i Aarona Burra[9]. W głosowaniu Kolegium Elektorskiego zwyciężył Adams, uzyskując 71 głosów (potrzeba było 70), a drugie miejsce zajął Jefferson (obejmując urząd wiceprezydenta)[9].
Już na samym początku zaczęły się ujawniać antagonizmy pomiędzy oboma politykami[10]. Kiedy antagonizmy francusko-amerykańskie przybrały na sile, prezydent uczynił afront wiceprezydentowi, wyłączając go z obrad gabinetu przy sprawach wagi państwowej[10]. Pod koniec kadencji Jefferson i Adams praktycznie wcale ze sobą nie rozmawiali[11]. Sytuacja we własnej partii prezydenta nie była lepsza – lider Federalistów Alexander Hamilton, nie będąc przekonanym o lojalności Adamsa, niechętnie szedł z nim na kompromis, co poskutkowało chłodną reakcją Adamsa i konfliktem między nim a Hamiltonem[11]. Według historyków, spór ten zapoczątkował i walnie przyczynił się do rozpadu stronnictwa federalistycznego[11].
Głównym problemem gabinetu Adamsa było zagrożenie wojną pomiędzy Francją a USA[11]. Prezydent nie sympatyzował z Francją, ale wbrew swojemu stronnictwu, nie był także zwolennikiem Anglii[11]. Adams podjął dwie próby poprawy stosunków dyplomatycznych: najpierw wysłał z misją dyplomatyczną Charlesa Pinckneya (który nie został przyjęty), a następnie powołał trzyosobową komisję negocjacyjną, w skład której weszli Pinckney, John Marshall i Elbridge Gerry[11]. Zostali oni zatrzymani przez Francuzów, natomiast wkrótce potem do USA przybyli trzej mężczyźni, podający się za wysłanników francuskiego ministra spraw zagranicznych Charles’a de Talleyranda[11]. Zażądali oni od rządu amerykańskiego łapówki w wysokości 1,2 miliona liwrów oraz 32 milionów florenów pożyczki na cele militarne[12]. Po odmowie Amerykanów, prezydent zaniechał dalszych rozmów z Francją, a cała sytuacja została nagłośniona przez Federalistów w 1798 roku i nazwana „aferą XYZ”[12]. W obliczu takich działań, w połowie 1798 roku, Kongres podjął uchwały o zawieszeniu stosunków handlowych z Francją i anulowaniu traktatów amerykańsko-francuskich z 1778 roku[12]. Z czasem, wobec bardziej pojednawczej postawy ministra Talleyranda, który nie chciał otwartej wojny ze Stanami Zjednoczonymi, Adams w dorocznym przemówieniu przez Kongresem (z 1798 roku), zaznaczył, że nie zamyka możliwości rozmów z Francją[13]. W 1799 roku do Paryża udał się prywatnie George Logan, by przeprowadzić rozmowy pokojowe[13]. Takie działanie nie spodobało się federalistom, którzy przeforsowali ustawę, zakazującą angażowania się osób prywatnych do spraw międzynarodowych (Ustawa Logana)[13]. Na podstawie raportów synów prezydenta Johna Quincy’ego i Thomasa Boylstona, John Adams postanowił mianować Williama Vansa Murraya delegatem do rozmów pokojowych z Francją[14]. Trzyosobowa grupa negocjatorów dotarła do Paryża w marcu 1800 roku i po siedmiomiesięcznych rozmowach, 30 września 1800 udało się zawrzeć porozumienie[15].
Miesiąc po tych wydarzeniach, 1 listopada 1800 roku John Adams spędził pierwszą noc w nowej rezydencji amerykańskich prezydentów – Białym Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie[16]. Wypowiedział wówczas zdanie, które Franklin Delano Roosevelt nakazał wyryć nad kominkiem w oficjalnej jadalni Białego Domu[16]:
Niechaj Nieba ześlą błogosławieństwa na ten dom i na tych wszystkich, którzy będą w nim mieszkać. Niechaj tylko uczciwi i mądrzy ludzie zawsze mieszkają pod tym dachem
Planował pozostać na urzędzie prezydenta na drugą kadencję[16]. Pomimo że wyrzucił z rządu dwóch sprzymierzeńców Hamiltona, uzyskał poparcie Partii Federalistycznej i wraz z Charlesem Pinckneyem ponownie kandydował w wyborach w roku 1800[16]. W czasie kampanii był jednak ostro atakowany za politykę wobec Francji – Federaliści zarzucali mu niewypowiedzenie wojny, natomiast Demokratyczni Republikanie – pogorszenie stosunków z Francją[17]. Ponadto Adams był podejrzewany o sympatyzowanie z monarchistami[17]. Z tych powodów, w głosowaniu Kolegium Elektorskiego uzyskał 65 głosów i zajął trzecie miejsce, a prezydentem został jego główny polityczny antagonista Thomas Jefferson[16]. Ostatnią decyzją jaką podjął Adams, będąc prezydentem było podpisanie nominacji dla Johna Marshalla jako nowego prezesa Sądu Najwyższego, który pełnił tę funkcję przez 35 lat[16].
Dokonania
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/USS_Constitution_1997.jpg/200px-USS_Constitution_1997.jpg)
Głównym sukcesem Adamsa było niedoprowadzenie do wojny z Francją, a także powstrzymanie konfliktów wewnętrznych[16].
Prezydent Adams przywiązywał dużą rolę do rozwoju Marynarki Wojennej USA. 30 kwietnia 1798 utworzono Departament Marynarki Wojennej. 21 listopada 1800 odbyło się pierwsze posiedzenie Kongresu USA w nowo wybudowanym budynku Kapitolu, a następnego dnia prezydent Adams wygłosił pierwsze przemówienie w tym budynku.
13 lutego 1801 Kongres przyjął ustawę rozbudowującą system sądowniczy Stanów Zjednoczonych, który przewidywał powołanie 18 nowych sędziów federalnych. John Adams podpisał nominacje w ostatnim dniu urzędowania, lecz Jefferson unieważnił je 22 kwietnia 1802.
Nominacje do Sądu Najwyższego
[edytuj | edytuj kod]John Adams nominował trzech sędziów Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (w tym jednego prezesa Sądu):
- (11) Bushrod Washington (4 lutego 1799)
- (12) Alfred Moore (21 kwietnia 1800)
- (13) John Marshall (4 lutego 1801) – 4. Prezes
Emerytura i śmierć
[edytuj | edytuj kod]Po opuszczeniu Białego Domu, Adams nie pojawił się na zaprzysiężeniu Jeffersona i powrócił do rodzinnego Braintree, gdzie zajął się czytaniem książek i pisaniem autobiografii[18]. Pomimo tego, że pozostawał z dala od polityki, angażował się w publicystykę polityczną, a w 1820 roku został nawet wybrany na przewodniczącego konwencji stanowej Massachusetts[18]. Ze względu na wiek i stan zdrowia odmówił objęcia funkcji[18].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/John_Quincy_Adams.jpg/200px-John_Quincy_Adams.jpg)
W międzyczasie nawiązał także korespondencję ze swoim dawnym antagonistą, Thomasem Jeffersonem, którą zapoczątkował list z 1812 roku, z życzeniami noworocznymi, podpisany jako „Przyjaciel”[18]. Zrządzeniem losu, obaj zmarli tego samego dnia – 4 lipca 1826 roku, w 50. rocznicę sygnowania Deklaracji Niepodległości[19]. Adams został pochowany w First Unitarian Church w rodzinnym Brainstree[18]. W tym samym miejscu pochowany jest jego syn John Quincy Adams, 6. prezydent USA oraz żony obydwu.
Życie prywatne i poglądy
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Abigail_adams.jpg/200px-Abigail_adams.jpg)
W młodości John Adams często się zakochiwał[20]. Oświadczył się o dziewięć lat od siebie młodszej córce pastora, Abigail Smith, którą poślubił w 1764 roku[20]. Adamsowie mieli trzech synów i dwie córki[20]. Jeden z jego synów John Quincy Adams, został wybrany 6. prezydentem USA[20]. Zdaniem historyków, Abigail Adams była kobietą wykształconą, mądrą i wywarła ona duży wpływ na politykę prowadzoną przez jej męża[20].
John Adams jako najstarszy syn miał być przeznaczony do kariery duchownej i zostać pastorem[2]. Jednak nie był on osobą zaangażowaną religijnie[2]. Według biografów, jego światopogląd mógł być bliski deizmu, podobnie jak Benjamina Franklina[2].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Według części biografów 19 października
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pastusiak 1999 ↓, s. 57.
- ↑ a b c d e f g Pastusiak 1999 ↓, s. 58.
- ↑ a b c d Pastusiak 1999 ↓, s. 60.
- ↑ a b c d Pastusiak 1999 ↓, s. 61.
- ↑ a b c Pastusiak 1999 ↓, s. 62.
- ↑ a b c d e f Pastusiak 1999 ↓, s. 63.
- ↑ a b Pastusiak 1999 ↓, s. 64.
- ↑ a b c Pastusiak 1999 ↓, s. 65.
- ↑ a b c d e f g h i Pastusiak 1999 ↓, s. 66.
- ↑ a b Pastusiak 1999 ↓, s. 67.
- ↑ a b c d e f g Pastusiak 1999 ↓, s. 68.
- ↑ a b c Pastusiak 1999 ↓, s. 69.
- ↑ a b c Pastusiak 1999 ↓, s. 70.
- ↑ Pastusiak 1999 ↓, s. 71.
- ↑ Pastusiak 1999 ↓, s. 72.
- ↑ a b c d e f g Pastusiak 1999 ↓, s. 74.
- ↑ a b Pastusiak 1999 ↓, s. 73.
- ↑ a b c d e Pastusiak 1999 ↓, s. 75.
- ↑ Pastusiak 1999 ↓, s. 99.
- ↑ a b c d e Pastusiak 1999 ↓, s. 59.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Warszawa: Iskry, 1999. ISBN 83-207-1558-X. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Biografia w Biographical Directory of the United States Congress (ang.)
- John Adams. Biały Dom. [dostęp 2015-02-19]. (ang.).
- John Adams, 1st Vice President (1789-1797). Senat USA. [dostęp 2015-02-19]. (ang.).
- ISNI: 0000000121442412
- VIAF: 95296943
- ULAN: 500353261
- LCCN: n79105675
- GND: 118500597
- NDL: 01133474
- BnF: 12186797v
- SUDOC: 02737470X
- SBN: MILV178632
- NLA: 35001112
- NKC: jn20000720003
- RSL: 000025438
- BNE: XX1699071
- NTA: 068420692
- BIBSYS: 90845244
- CiNii: DA01679342
- Open Library: OL30776A
- PLWABN: 9810557245605606
- NUKAT: n99007170
- OBIN: 68575
- J9U: 987007257459805171
- PTBNP: 146157
- CANTIC: a10035941
- LNB: 000185560
- NSK: 000057592
- CONOR: 51789667
- BNC: 000146016
- ΕΒΕ: 213012
- LIH: LNB:cdt;=CF
- RISM: people/30086429
- PWN: 3865713
- Britannica: biography/John-Adams-president-of-United-States
- Treccani: john-adams_res-01914b44-86d4-11dc-9a1b-0016357eee51
- Universalis: adams-john-1735-1826
- БРЭ: 1799859
- NE.se: john-adams
- SNL: John_Adams
- VLE: john-adams
- Catalana: 0000665
- DSDE: John_Adams_-_amerikansk_præsident
- Hrvatska enciklopedija: 405
- Absolwenci Uniwersytetu Harvarda
- Ambasadorowie Stanów Zjednoczonych we Francji
- Ambasadorowie Stanów Zjednoczonych w Wielkiej Brytanii
- Federaliści
- Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1788 i 1789
- Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1792
- Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1796
- Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1800
- Prezydenci Stanów Zjednoczonych
- Sygnatariusze Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych
- Wiceprezydenci Stanów Zjednoczonych
- Urodzeni w 1735
- Zmarli w 1826