Jiczyn
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() Jiczyn, plac Wallensteina (Valdštejnovo náměstí) | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Kraj | |||||
Powiat | |||||
Gmina |
Jiczyn | ||||
Data założenia |
1293 | ||||
Burmistrz |
Jan Malý | ||||
Powierzchnia |
24,93 km² | ||||
Wysokość |
287 m n.p.m. | ||||
Populacja (01.01.2016) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Kod pocztowy |
506 01 | ||||
Tablice rejestracyjne |
H | ||||
Położenie na mapie kraju hradeckiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Czech ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Jiczyn (cz. Jičín, niem. Jitschin lub Gitschin) – gmina i miasto w Czechach, w kraju hradeckim i dawnym powiecie Jiczyn. Siedzibą władz gminy jest miasto Jiczyn.
Gmina Jiczyn zajmuje powierzchnię 24,93 km², a zamieszkuje ją 16 394 osób (stan na dzień 01.01.2016).
Gmina położona jest w Kotlinie Jiczyńskiej, na pograniczu dwóch wyżyn: Turnovskiej i Jiczyńskiej. Jiczyn nazywany jest „bramą do Czeskiego Raju”, stanowiąc zarazem jedno z głównych i największych miast tego regionu turystycznego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Okolice Jiczyna, dzięki dobrym warunkom geograficznym i klimatycznym są zamieszkane już od ośmiu tysięcy lat. Intensywne zasiedlanie przez pierwszych osadników przebiegało przez szóste i pierwszą połowę piątego tysiąclecia przed naszą erą. Rozwijało się w epoce kamienia i epoce brązowej (kultura unietycka i ludność pól popielnicowych)[potrzebny przypis].
Pierwsza wzmianka o tym pierwotnie królewskim mieście pochodzi z roku 1293, a jego pierwszą znaną właścicielką była czeska królowa Guta. Jiczyn został zbudowany w latach 1297–1304. Miastem królewskim był do 1337 roku, potem należał do znanych rodów Vartenberków , Trčków z Lípy i Smiřických ze Smiřic . Po bitwie na Białej Górze właścicielem i dziedzicem krainy w ramach ugody stał się hrabia Albrecht von Wallenstein (najbogatszy po cesarzu człowiek w monarchii austriackiej), pod którego rządami zaszła największa przemiana miasta, pierwotnie o drewnianej zabudowie. W czasie jego panowania – kiedy w Europie szalała wojna trzydziestoletnia, a w Czechach był głęboki kryzys – cesarski generał budował w Jiczynie swoją rezydencję. W okresie największego upadku miasto przeżywało intensywny rozwój, ponieważ był nie tylko bystrym wojewodą, ale świetnym politykiem i ekonomistą. Miał on prawo wybijania monet oraz nadawania tytułów szlacheckich. Z tych czasów pochodzi określenie terra felix („szczęśliwa ziemia”) – obszar, który omijały walki, i w którym obowiązywało inne prawo[potrzebny przypis].
W 1813 roku cesarz Franciszek I został zaproszony przez Ferdynanda z Trauttmansdorffu na jiczyński zamek, aby ze swoimi sojusznikami (car Aleksander I przebywał w Opočnie, pruski król Fryderyk Wilhelm III w Ratibořicach) przygotować wspólny plan koalicji antynapoleońskiej przeciwko Francji. Życie w mieście wyraźnie zmieniała wojna prusko-austriacka w 1866 roku. Bitwa z 29 czerwca stała się punktem zwrotnym toczącej się wojny. To spotkanie ujawniło wszystkie niedostatki w uzbrojeniu austriackiej armii[potrzebny przypis].
Ostatnim szlacheckim rodem, właścicielem Jiczyna i okolic, byli Trauttmansdorffowie. W 1936 roku lokalne władze odkupiły na cele publiczne grunty, zamek i willę „Libosad” z loggiami.
W 1968 podczas operacji „Dunaj” pijany polski żołnierz Stefan Dorna zabił dwie osoby cywilne, a kilka zranił.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- plac Wallensteina (Valdštejnovo náměstí):
- Zamek Wallensteina w Jiczynie wraz z przylegającym niewielkim parkiem,
- brama valdická,
- kościół Świętego Jakuba Większego,
- kościół Ignacego Loyoli,
- zespół kamienic okalających plac i przylegające do niego uliczki,
- cmentarny kościół Panny Marii ze Sale,
- 1,7-kilometrowa lipowa aleja Wallensteina wraz z willą „Libosad”,
- kartuzjański klasztor w Waldicach (obecnie więzienie),
- synagoga.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Rok | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2011 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ludność | 7 944 | 9 611 | 9 935 | 11 328 | 11 899 | 12 101 | 12 664 | 12 615 | 13 176 | 13 414 | 16 182 | 16 803 | 16 489 | 16 795 |
Źródło: Czeski Urząd Statystyczny
Podział gminy Jiczyn
[edytuj | edytuj kod]Gmina składa się z 11 stref katastralnych, wchodzących w skład 4 lokalnych obszarów katastralnych:
- obszar katastralny Jiczyn: Holínské Předměstí, Nové Město, Pražské Předměstí, Sedličky, Soudná, Staré Město, Valdické Předměstí (część);
- obszar katastralny Moravčice: Moravčice, Valdické Předměstí (część);
- obszar katastralny Popovice u Jičína: Popovice;
- obszar katastralny Robousy: Dvorce, Robousy.
Podstawowe jednostki administracyjne
[edytuj | edytuj kod]Čeřovka, Dvorce, Holínské Předměstí, Hradecké Předměstí, Jarošov, Jičín-Staré Město, Moravčice, Na vrchách, Nové Město, Pod Šibeňákem, Pod zámkem, Popovice, Porák, Pražské Předměstí, Robousy.
W kulturze
[edytuj | edytuj kod]Z Jiczyna pochodził literacki rozbójnik Rumcajs, bohater opowiadań Václava Čtvrtka i czechosłowackiego serialu animowanego Rozbójnik Rumcajs.
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona internetowa (pol.)
- Opis wydarzeń – otwarcia ognia do mieszkańców miasta przez żołnierzy 11 dywizji 2 armii WP w 1968 roku w ramach Operacji „Dunaj” – dwoje zabitych i kilku rannych