Jan Heine
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
25 sierpnia 1889 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
12 lutego 1973 |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1912, 1914–1946 |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
Centralna Komisja Regulaminowa |
Stanowiska |
szef wydziału |
Główne wojny i bitwy | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Jan_Heine_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-Jan_Heine_-_gr%C3%B3b.jpg)
Jan Tytus Klemens Heine[a] (ur. 25 sierpnia[b] 1889 w Warszawie, zm. 12 lutego 1973 tamże) – podpułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 25 sierpnia 1889 w Warszawie, w rodzinie Stefana (1859–1921) i Walentyny z Kotarskich (zm. 1944)[3][4][5]. Był wyznania rzymskokatolickiego, a jego rodzina należała do szlachty powiatu słupeckiego guberni kaliskiej[1]. Uczył się w gimnazjum rosyjskim w Warszawie[6]. W 1905 jako uczeń klasy IV wziął udział w strajku szkolnym[6]. Po zakończeniu strajku kontynuował naukę w polskim Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego[6]. W 1909, w celu uzyskania prawa do odbycia jednorocznej służby wojskowej, zdał eksternistycznie rządowy egzamin maturalny w Korpusie Kadetów w Orle[6]. W 1910 rozpoczął studia w Szkole Politechnicznej we Lwowie[6]. Po roku przerwał studia i wyjechał do Paryża, gdzie przygotowywał się do konkursowego egzaminu wstępnego do Ecole Nationales des Ponts et Chaussees[6]. Z uwagi na to, że nie otrzymał odroczenia od służby wojskowej, zmuszony był wyjechać z Paryża[6]. 30 września 1911 wstąpił do 5. baterii 8 Brygady Artylerii w Warszawie na prawach wolontariusza (ros. Вольноопределяющийся), w stopniu kanoniera[7][c]. 15 października tego roku został przydzielony do brygadowego oddziału szkolnego[7]. 24 lutego 1912, po ukończeniu kursu, został awansowany na bombardiera, a 7 maja na młodszego fajerwerkera[7]. 10 lipca zdał egzamin na chorążego rezerwy, a 17 lipca 1912 został zwolniony do rezerwy artylerii[7]. 25 listopada 1912 został mianowany chorążym rezerwy artylerii lekkiej[7]. Po zakończeniu służby wrócił do Paryża, zdał egzamin i rozpoczął studia w Ecole Nationales des Ponts et Chaussees[6]. W czasie studiów brał udział w ćwiczeniach młodzieży polskiej w Paryżu pod kierownictwem instruktora „Strzelca”[8] oraz należał do Związku Młodzieży Polskiej „Zet”[9]. Latem 1914 wyjechał na praktykę wakacyjną przy budowie kolei na Uralu i tam zastał go wybuch I wojny światowej[6]. 9 sierpnia 1914 został zmobilizowany do Nowogeorgiewskiej Artylerii Fortecznej (ros. Новогеоргиевская крепостная артиллерия) w twierdzy Modlin i wyznaczony na stanowisko młodszego oficera 4. kompanii[7]. W 1915 dostał się do niewoli niemieckiej, w której przebywał trzy lata w fortach twierdzy Kostrzyn i Ingolstadt[6]. We wrześniu 1918, po zwolnieniu z niewoli, zapisał się na Politechnikę Warszawską[6].
13 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego[10]. 25 lutego 1919 został przyjęty do Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim i przydzielony do 1 pułku artylerii lekkiej (późniejszego 15 pułku artylerii polowej[11]. 23 maja 1919 Komisariat Naczelnej Rady Ludowej mianował go porucznikiem ze starszeństwem z 1 lutego 1916[12]. W szeregach 15 pułku artylerii polowej wziął udział w rewindykacji Pomorza, a następnie walczył na wojnie z bolszewikami. Na froncie dowodził 5. baterią, a następnie pełnił obowiązki dowódcy II dywizjonu[6]. Za szczególne dokonania w bitwie pod Śniadowem oraz Łomżą 22 sierpnia 1920 odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[9][13]. 8 września 1920 został udekorowany przez dowódcę dywizji generała podporucznika Władysława Junga[10].
Po wojnie pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w macierzystym pułku[2][14]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 368. lokatą w korpusie oficerów artylerii[15]. W 1923 był odkomenderowany do Obozu Szkolnego Artylerii w Toruniu. 13 października tego roku został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie w charakterze słuchacza Kursu Normalnego 1923/25[16][17]. Z dniem 3 października 1925, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oddziału I Sztabu Generalnego[18][19]. 12 kwietnia 1927 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 1 stycznia 1927 i 69. lokatą w korpusie oficerów artylerii[20]. Następnie pełnił służbę w Oddziale II Sztabu Generalnego[21], a później w Biurze Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych (od 31 lipca 1931 – Departamencie Uzupełnień)[22]. W październiku 1931 został przeniesiony do 18 pułku artylerii lekkiej w Ostrowi Mazowieckiej na stanowisko dowódcy dywizjonu[23][24]. 17 stycznia 1933 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1933 stopień podpułkownika w korpusie oficerów artylerii i 18. lokatą[25][26]. Z dniem 20 września tego roku został przeniesiony do Oddziału I Sztabu Głównego[27][28]. 15 listopada 1933 został szefem Wydziału Ogólnego, a 2 stycznia 1934 szefem Wydziału Ogólno-Mobilizacyjnego[28][29]. 5 maja 1939 został odkomenderowany na okres sześciu miesięcy do Prezydium Rady Ministrów na stanowisko kierownika samodzielnego referatu mobilizacyjnego[30][31]. Do 15 sierpnia tego roku opracował elaborat mob. i tabele czynności mob. Prezydium Rady Ministrów oraz plan ewakuacji prezydium i ministerstw do rejonu Lublina, a także współpracował przy opracowaniu elaboratów mob. i tabel czynności mob. ministerstw cywilnych[30][32].
5 września o godz. 23:30 z rozkazu podsekretarza stanu Jerzego Brzozowskiego wyjechał pociągiem do Lublina z częścią personelu Prezydium Rządu jako komendant transportu[33][34]. 9 września przyjechał do Łucka[33]. 13 września razem z Prezydium Rady Ministrów udał się samochodem do Kosowa[33]. Przybył tam dwa dni później[35]. 17 września w Kutach przekroczył granicę z Rumunią i udał się do Czerniowic, a 21 września do Bukaresztu, gdzie otrzymał francuską wizę[35]. 28 września wyjechał do Francji[35]. 4 października przybył do obozu Coëtquidan[35]. W 1940 tworzył struktury Wojska Polskiego we Francji, a po klęsce Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii i tam pozostawał do końca wojny[9].
Po wojnie wrócił do Polski i w 1946 został przeniesiony w stan spoczynku. Do 1950 pracował w Polskim Towarzystwie Handlu Zagranicznego Varimex. W następnych latach współtworzył specjalistyczne polsko-angielskie słowniki językowe. W 1968 przeszedł na emeryturę. Zmarł w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Powązkowskim[9] (kwatera 187-6-17,18)[36].
Był żonaty z Anną Iwanicką (zm. 1986), z którą miał syna Stanisława (1927–1992) oraz bliźnięta urodzone w 1939: Marię i Andrzeja[5].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 442[3][37]
- Krzyż Walecznych[38][9]
- Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”[39][40]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[38]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[38]
- Order Świętego Stanisława 3 stopnia – 26 listopada 1916[41]
- Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem „Za odwagę” – 19 czerwca 1916[41]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ W ewidencji armii rosyjskiej figurował jako Ян-Титус-Клеменс Степанович Гейне[1], natomiast w ewidencji Wojska Polskiego, w 1921, jako Jan Tytus Heine[2].
- ↑ 25 sierpnia jest datą urodzin według kalendarza juliańskiego[1] i nie została zmieniona w czasie służby w Wojsku Polskim[2].
- ↑ Daty dotyczace przebiegu służby Jan Heine w armii rosyjskiej są datami z kalendarza juliańskiego.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Послужной список 1914 ↓, s. 2.
- ↑ a b c Spis oficerów 1921 ↓, s. 299.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Polak (red.) 1991 ↓, s. 50.
- ↑ a b Marek Minakowski, Jan Heine [online], Sejm-Wielki.pl [dostęp 2022-10-16] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ a b c d e f Послужной список 1914 ↓, s. 3.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- ↑ a b c d e Polak (red.) 1991 ↓, s. 51.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 5.
- ↑ Rozkaz dzienny nr 21 Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim z 25 lutego 1919, pkt IIa §8.
- ↑ Nominacje. „Tygodnik Urzędowy”. 16, s. 72, 1919-06-04. Poznań..
- ↑ Panufnik 1929 ↓, s. 24–25.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 743, 819.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 198, jako Jan Hejne.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 71 z 13 listopada 1923, s. 750.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 664, 743, 1364.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 101 z 7 października 1925, s. 547.
- ↑ Lista oficerów SG 1925 ↓, s. 17.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 20 kwietnia 1927, s. 120.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 433, 457.
- ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 24.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931, s. 332.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 182, 686.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 18 stycznia 1933, s. 2.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 158, w marcu 1939 zajmował 14. lokatę.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933, s. 199.
- ↑ a b Heine 1940 ↓, s. 53.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 420.
- ↑ a b Heine 1939 ↓, s. 47.
- ↑ Heine 1940 ↓, s. 70.
- ↑ Heine 1940 ↓, s. 71.
- ↑ a b c Heine 1939 ↓, s. 48.
- ↑ Heine 1940 ↓, s. 82.
- ↑ a b c d Heine 1939 ↓, s. 49.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: HEINOWIE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-01-07] .
- ↑ Panufnik 1929 ↓, s. 29.
- ↑ a b c Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Monitor Polski nr 260, poz. 634. 1928-11-10. [dostęp 2022-11-16].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928, s. 406.
- ↑ a b Памяти героев ↓.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Памяти героев Великой войны 1914–1918 : Поиск героев войны : Послужной список прапорщика запаса Новогеоргиевской крепостной артиллерии Гейне. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2022-12-26]. (ros.).
- Heine (Haine) Jan. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.23-1754 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-26].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-09-07].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista oficerów Sztabu Generalnego (stan z dnia 31 grudnia 1925 roku). Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1926.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Jan Heine: Meldunek. [w:] B.I.5a [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1939-10-25. [dostęp 2022-12-26].
- Jan Heine: Ogólne sprawozdanie z mojej pracy w Sztabie Głównym i w Prezydium Rady Ministrów, w czasie od dnia 15.XI.1933 roku do dnia 17 września 1939 roku. [w:] B.I.5a [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1940-05-08. [dostęp 2022-12-26].
- Ładysław Panufnik: Zarys historji wojennej 15-go pułku artylerii polowej wielkopolskiej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Памяти героев Великой войны 1914–1918 : Поиск героев войны : Гейне Ян. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2022-12-26]. (ros.).
- Absolwenci XVIII Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Zamoyskiego w Warszawie
- Ludzie urodzeni w Warszawie
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie 15 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Lekkiej
- Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Podpułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej
- Podpułkownicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych
- Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny
- Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie)
- Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego
- Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej
- Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908)
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Żołnierze rosyjscy w niewoli niemieckiej w czasie I wojny światowej
- Urodzeni w 1889
- Zmarli w 1973