Crux philologorum
Crux philologorum (łac. krzyż filologów, miejsce męki filologów[potrzebny przypis]), inaczej obelos, obelus, obelisk, dagger (pol. sztylet) – znak edytorski mający postać krzyżyka † albo podwójnego krzyża ‡. W języku znaczników HTML uzyskiwane są poprzez odwołania znakowe nazwane †
(†) oraz ‡
(‡). W Unikodzie znaki te występują odpowiednio jako U+2020 oraz U+2021[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Dagger.svg/220px-Dagger.svg.png)
Znak ten, zwany wówczas obelos (gr. ὀβελός „rożen”), wprowadzili w III wieku p.n.e. uczeni związani z Biblioteką Aleksandryjską. Jego dokładne znaczenie to współcześnie: stan przekazu nie pozwala na odtworzenie tekstu, jaki wyszedł spod ręki autora.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Tradycyjnie stosowany w krytyce tekstu, głównie w filologii klasycznej, do zaznaczania takich miejsc w starożytnych tekstach, które według oceny wydawcy zostały w procesie transmisji nieodwracalnie zniekształcone.
Współcześnie występują również w wielu innych zastosowaniach, między innymi jako odnośniki tekstu w przypisach, w chemii do oznaczenia kompleksu aktywnego w teorii stanu przejściowego, w biologii do oznaczania gatunków wymarłych (np. Loxodonta exoptata †), w algebrze jako symbol sprzężenia hermitowskiego macierzy i w lingwistyce do oznaczania języków wymarłych.
W Unikodzie crux philologorum/dagger występuje w wersjach:
Znak | Unicode | Kod HTML | Kod LaTeX | Nazwa unikodowa | Nazwa polska |
---|---|---|---|---|---|
† | U+2020 | † lub † lub † |
\dag (od LaTeX2e) lub \dagger lub \textdagger | DAGGER | sztylet |
‡ | U+2021 | ‡ lub ‡ lub ‡ |
\ddag | DOUBLE DAGGER | podwójny sztylet |
⸶ | U+2E36 | ⸶ lub ⸶ |
DAGGER WITH LEFT GUARD | sztylet z lewą osłoną | |
⸷ | U+2E37 | ⸷ lub ⸷ |
DAGGER WITH RIGHT GUARD | sztylet z prawą osłoną | |
⸸ | U+2E38 | ⸸ lub ⸸ |
\rotatebox{\dag} lub \rotatebox{\dagger} lub \rotatebox{\textdagger} | TURNED DAGGER | obrócony sztylet |