Burzyk czarny
Procellaria parkinsoni[1] | |||
G. R. Gray, 1862 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
burzyk czarny | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() |
Burzyk czarny[3] (Procellaria parkinsoni) – gatunek średniej wielkości ptaka oceanicznego z rodziny burzykowatych (Procellariidae). Nie wyróżnia się podgatunków[4].
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Rozmnaża się na wyspach Great Barrier i Little Barrier położonych u północnych wybrzeży nowozelandzkiej Wyspie Północnej. Do lat 60. XX wieku gnieździł się też w górach na Wyspie Północnej i Południowej[2]. W sezonie lęgowym ptaki te widywane są na subtropikalnych wodach wokół Nowej Zelandii, wschodniej Australii i wysp Pacyfiku. Poza sezonem lęgowym migrują na wody wschodniej części Pacyfiku między wyspami Galapagos, południowym Meksykiem i północnym Peru[2][5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/MajaqueusParkinsoniSmit.jpg/220px-MajaqueusParkinsoniSmit.jpg)
- Wygląd
Ptak jest cały czarny[5][6] (z wiekiem jego upierzenie brązowieje[7]). Dziób żółtawy, z szaro-czarną końcówką i czarnym kolorem na łączeniach płytek dzioba. Nogi i stopy czarne[5]. Tęczówki ciemnobrązowe[6]. Jest bardzo podobny do burzyka ciemnego (P. westlandica) i białobrodego (P. aequinoctialis)[5].
- Masa i rozmiary
Waży średnio 700 gramów, osiąga długość około 46 cm[5], a rozpiętość skrzydeł sięga 112–123 cm[6].
Ekologia i zachowanie
[edytuj | edytuj kod]- Rozród
Burzyki czarne gnieżdżą się kolonijnie. Kopią nory lub korzystają z małych jaskiń, wydrążonych kłód, wgłębień pod brzegami lub u podstawy drzew. Wiążą się na całe życie. W zniesieniu jedno jajo składane od połowy listopada do końca stycznia. Inkubacja trwa 57 dni i zajmują się nią oboje rodzice. Młode są w pełni opierzone po 96–122 dniach od wyklucia. Do lęgów przystępują po raz pierwszy w wieku 5–7 lat[5].
- Zachowanie
Przeważnie żerują samotnie na morzu, lecz czasami tworzą stada wokół statków rybackich lub żerujących waleni. Charakteryzuje się żerowaniem na powierzchni oceanu i płytkim nurkowaniem w nocy[5].
Odwiedzają kolonie lęgowe po zmroku i odlatują przed świtem lub przebywają w norach w ciągu dnia. Po sezonie lęgowym lecą w stronę Ameryki Południowej i przebywają w ciepłych wodach tropikalnych od lipca do października[5].
- Pożywienie
Żerują głównie w nocy, a żywią się przede wszystkim bioluminescencyjnymi kałamarnicami; skład diety uzupełniają ryby, osłonice, skorupiaki i kręgouste[5][6].
Status
[edytuj | edytuj kod]Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje burzyka czarnego za gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable) nieprzerwanie od 1994 roku. Jego populacja jest szacowana na około 5500 dorosłych osobników (stan na rok 2015). Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Procellaria parkinsoni, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d Procellaria parkinsoni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Procellariidae Leach, 1820 - burzykowate - Petrels & Shearwaters (Wersja: 2020-01-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-02-24].
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Petrels, albatrosses. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-03-22]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i E.A. Bell , Black petrel, [w:] Miskelly, C.M. (ed.) New Zealand Birds Online [online], 2013 [dostęp 2021-01-17] (ang.).
- ↑ a b c d N. Bouglouan: Black Petrel or Parkinson’s Petrel. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-03-22]. (ang.).
- ↑ Black Petrel (Procellaria parkinsoni). [w:] Planet of Birds [on-line]. [dostęp 2021-03-22]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia i obserwacje. [w:] Observation.org [on-line]. [dostęp 2021-03-22]. (ang.).