Bahadur Szach I
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Bahadur_Shah%2C_ca._1670%2C_Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France%2C_Paris.jpg/220px-Bahadur_Shah%2C_ca._1670%2C_Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France%2C_Paris.jpg)
Bahadur Szach I, Szach Alam I, przed objęciem tronu Muazzam (ur. 1643, zm. luty 1712) – wielki mogoł w latach 1707–1712, syn Aurangzeba Alamgira i Nawab-bai, przedstawicielki Radżputów z Kaszmiru[1].
W okresie wojny sukcesyjnej w państwie Wielkich Mogołów po przewrocie Aurangzeba Alamgira i utracie władzy przez Szach Dżahana sprawował w 1659 władzę wielkorządczą w Aurangabadzie. Z polecenia ojca miał zadanie udaremnienia wówczas potencjalnego ataku na południową część państwa przeprowadzonego przez wojska swoich stryjów[2]. Podczas poważnej choroby ojca w maju 1662 wraz z matką oraz m.in. Dźajem Singhem (wpływowym dowódcą tamtych czasów) pozostawał w opozycji do planów sukcesyjnych snutych przez ciotkę Rauszanarę, której wybrańcem miał być któryś z braci przyrodnich Muazzama (synów głównej małżonki Aurangzeba) – Azam lub Akbar, obaj nieletni[3]. Jako osobisty przedstawiciel ojca nie dotarł na czas, by wziąć udział w pogrzebie swojego dziada Szach Dżahana w Agrze 23 stycznia 1666[4]. Przybył tam nazajutrz, spotkał się ze swoją drugą ciotką Dżahanarą oraz z pozostałymi krewniaczkami, obecnymi w Agrze, a także polecił wykonać zalecane etykietą czytanie Koranu i rozdawnictwo jałmużny[5]. W tym okresie Muazzam przyjął na swoją służbę w charakterze lekarza domowego Włocha Niccolò Manucciego (podróżnika i pamiętnikarza, autora Storia do Mogor)[6].
W latach 1681–1682 przebywał wraz z ojcem (dowodzącym całą siłą zbrojną, jaką dysponowali Wielcy Mogołowie) w Dekanie[7]. W 1685 dowodził armią, która przeprowadziła inwazję na sułtanat Golkondy – po zdobyciu przez Muazzama Hajdarabadu władca tego państwa uznał swoją zależność od państwa Aurangzeba[8]. W latach 1685–1687 pozostawał namiestnikiem w Dekanie[9]. W związku z odkryciem przez Aurangzeba intensywnych kontaktów dyplomatycznych Muazzama z Abulhasanem, władcą Golkondy, oraz sprzeciwem wyrażonym przez księcia odnośnie do inkorporacji terenów tego sułtanatu został on w 1687 uwięziony wraz z najbliższą rodziną i pozbawiony majątku[10]. Po uwolnieniu w 1694 Muazzam został namiestnikiem w Kabulu, miał tam za zadanie ochronę północno-zachodnich terenów państwa Wielkich Mogołów[11].
W obliczu rychłej śmierci ojca miał objąć zgodnie z jego wolą w posiadanie północną część władztwa[12]. Po śmierci Aurangzeba wybuchła wojna sukcesyjna między jego trzema pozostałymi przy życiu synami – Muazzamem, Azam Szachem i Kam Bachszem – o niepodzielną władzę nad imperium[13]. Przebywający w chwili śmierci ojca (o której dowiedział się 22 marca 1707) w Dżamrudzie Muazzam objął w posiadanie część zasobów pieniężnych władztwa, przyjął tytuł wielkiego mogoła (jako Bahadur Szach) i rozpoczął marsz do stolicy Agry. Po wygranej (dzięki artylerii) 18 czerwca 1707 bitwie pod Samogarh z wojskami Azama Szacha (który poległ w walce), na przełomie 1707 i 1708 Bahadur Szach zorganizował i dowodził ekspedycją wojskową do Radżputany, by przywrócić tam pełnię władzy mogołów. Z ostatnim konkurentem do władzy Kam Bachszem konflikt trwał od kwietnia 1708 do początku roku następnego – Bahadur Szach pokonał go ostatecznie w bitwie, która rozegrała się 13 stycznia 1709. Walki w Radżputanie rozgorzały ponownie w drugiej połowie 1710, wojska wielkiego mogoła pobiły Adźita Singha z Dźodhpuru, ale ostatecznie strony uzgodniły porozumienie, w ramach którego tamtejsi radżowie odzyskali utraconą wcześniej autonomię. Po rozwiązaniu kwestii radżpuckiej Bahadur Szach zmuszony był skierować swoje wojska na zagrażające Delhi i Lahaur państwo sikhów z ośrodkiem w Sirhindzie. Kampania przeprowadzona pod koniec 1710 zakończyła się zdobyciem Lohgarh i Sirhindu[14].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 303, 381-382; Kieniewicz 1985 ↓, s. 458, 792.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 303.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 381-373.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 374-377.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 377, 388.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 392, 455.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 398.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 406.
- ↑ Kieniewicz 1985 ↓, s. 792.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 408.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 408; Kieniewicz 1985 ↓, s. 372, 792.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 420; Kieniewicz 1985 ↓, s. 456.
- ↑ Hansen 1980 ↓, s. 423; Kieniewicz 1985 ↓, s. 456.
- ↑ Kieniewicz 1985 ↓, s. 456-458.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Waldemar Hansen , Pawi tron. Dramat Indii Wielkich Mogołów, Warszawa 1980 .
- Jan Kieniewicz , Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985 .