Aphra Behn
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
10 lipca 1640 |
---|---|
Data śmierci |
16 kwietnia 1689 |
Dziedzina sztuki |
literatura |
Aphra Behn (ur. 10 lipca 1640 w Wye, zm. 16 kwietnia 1689) – angielska pisarka, poetka i autorka dramatyczna[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Była jedną z pierwszych powszechnie znanych wysoko cenionych i wpływowych angielskich literatek. Tworzyła w epoce restauracji monarchii, czyli początkowej fazie oświecenia, bezpośrednio po wojnie domowej. Wiadomości o jej życiu, zwłaszcza prywatnym są niepewne[2]. Używała nazwiska męża, który najprawdopodobniej był holenderskim kupcem. Po jego śmierci znalazła się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wykonywała nawet misje wywiadowcze dla króla Karola II, który jednak nie był skłonny do wypłacenia jej obiecanego wynagrodzenia. W roku 1668 Aphra Behn znalazła się w więzieniu za długi. Okoliczności jej zwolnienia nie są jasne. Pewne jest jednak, ze pisarka postanowiła nie być już odtąd od nikogo zależna. Oddała się pracy literackiej, a w szczególności pisaniu dla londyńskiej sceny. Po reaktywacji teatrów, zamkniętych za rządów purytanów, przedstawienia były jedną z najpopularniejszych rozrywek, a dostarczanie tekstów okazało się dochodowym zajęciem. Twórczość dramatopisarska zapewniła autorce bezpieczeństwo finansowe i pozwoliła jej żyć z literatury[3].
Najbardziej znanym dziełem Aphry Behn jest krótka powieść Oroonoko z 1688 roku. Utwór ten opowiada o księciu, który stał się niewolnikiem. Przy pisaniu tej książki Aphra Behn wykorzystała zapewne opowieści zasłyszane w trakcie pobytu w Surinamie w latach 1663-1664[4]. Niezależnie od wartości artystycznej, Oroonoko odegrał bardzo ważną rolę, podobną do tej, jaka w XIX wieku przypadła w udziale Chacie wuja Toma Harriet Beecher Stowe, będąc pierwszą powieścią, budzącą sympatię dla niewolników, wykorzystywanych wtedy na masową skalę we wszystkich koloniach.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Behn_Oroonoko_title_page.1688.jpg/220px-Behn_Oroonoko_title_page.1688.jpg)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Aphra Behn [online], Poetry Foundation, 28 grudnia 2020 [dostęp 2020-12-29] (ang.).
- ↑ The Life of Aphra Behn (1640-1689) [online], www.luminarium.org [dostęp 2020-12-29] .
- ↑ Aphra Behn, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-12-29] (ang.).
- ↑ The Aphra Behn Page [online], www.lit-arts.net [dostęp 2020-12-29] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Aphra Behn, Oroonoko. A True History, Penguin Classics, Penguin Books 2016.
- The Novels of Mrs. Aphra Behn with an Introduction by Ernest A. Baker, George Routledge and Sons, London 1913.
- The Plays, Histories and Novels of the Ingenious Mrs. Aphra Behn, with Life and Memoirs. Complete in Six Volumes, John Pearson, London 1871.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Portrait from University of Aberdeen. aberdeen.ac.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-19)].
- Aphra Behn's Grave, Westminster Abbey
- Aphra Behn
- ISNI: 0000000108763406
- VIAF: 19715508
- LCCN: n50006616
- GND: 118657925
- NDL: 00463024
- LIBRIS: mkz11pz50wsx5wp
- BnF: 12150606c
- SUDOC: 029999014
- SBN: CFIV051859
- NLA: 35016649
- NKC: kup19940000005999
- DBNL: behn001
- BNE: XX981068
- NTA: 069542996
- BIBSYS: 1449740277487, 90141227
- CiNii: DA01164138
- Open Library: OL54743A
- PLWABN: 9810605649105606
- NUKAT: n2004068623
- OBIN: 1961
- J9U: 987007258191105171
- PTBNP: 1754279
- CANTIC: a10472423
- NSK: 000674283
- CONOR: 104535139
- ΕΒΕ: 276620
- BLBNB: 000184378
- KRNLK: KAC201715712
- LIH: LNB:yK9;=Bj
- RISM: people/382486