Afrojeż
Atelerix | |||
Pomel, 1848[1] | |||
![]() Afrojeż algierski (A. algirus) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj |
afrojeż | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Erinaceus albiventris Wagner, 1841 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Afrojeż[4] (Atelerix) – rodzaj ssaków z podrodziny jeży (Erinaceinae) w obrębie rodziny jeżowatych (Erinaceidae).
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[5][6][7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 140–270 mm, długość ogona 9–30 mm, długość ucha 15–30 mm, długość tylnej stopy 26–40 mm; masa ciała 250–865 g[6][8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1848 roku francuski geolog, paleontolog i botanik Auguste Nicolas Pomel w artykule poświęconym badaniom na owadożernych mięsożercach, opublikowanego na łamach Archives des sciences physiques et naturelles[1]. W oryginalnym opisie Pomel nie wymienił żadnego gatunku, w ramach późniejszego oznaczenia na gatunek typowy wyznaczono afrojeża białobrzuchego (A. albiventris).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Atelerix: gr. ατελειος ateleios ‘niedoskonały’, od negatywnego przedrostka α- a-; τελειος teleios ‘doskonały’; łac. ericius ‘jeż’[9].
- Peroechinus: gr. πηρός peros ‘okaleczony’; εχινος ekhinos ‘jeż’[10]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Erinaceus pruneri Wagner, 1841 (= Erinaceus albiventris Wagner, 1841).
- Aethechinus: gr. αηθης aēthēs ‘dziwny’, od negatywnego przedrostka α- a-; ηθος ēthos ‘zwyczaj, charakter’[11]; εχινος ekhinos ‘jeż’[12]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Erinaceus algirus Lereboullet, 1842.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[13][8]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[4] | Podgatunki[6][5][8] | Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] | Podstawowe wymiary[6][8][a] | Status IUCN[14] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
Atelerix algirus | (Lereboullet, 1842) | afrojeż algierski | 2 podgatunki | zasięg naturalny od Maroka na wschód do północno-wschodniej Libii; stare introdukcje do wschodniej Hiszpanii, Balearów i Malty oraz współczesne na Wyspy Kanaryjskie | DC: 20–27 cm DO: 1,5–3 cm MC: 500–865 g |
LC |
![]() |
Atelerix albiventris | (J.A. Wagner, 1841) | afrojeż białobrzuchy | gatunek monotypowy | Senegal na wschód do Erytrei, Dżibuti i Somalii, na południe przez Afrykę Wschodnią do rzeki Zambezi | DC: 14–26 cm DO: 0,9–2,5 cm MC: 250–680 g |
LC |
Atelerix sclateri | J. Anderson, 1895 | afrojeż somalijski | gatunek monotypowy | nadmorska równina w pobliżu wzgórz i suchych zarośli w Somalii | DC: 21–26 cm DO: 1,4–2 cm MC: brak danych |
LC | |
![]() |
Atelerix frontalis | (A. Smith, 1831) | afrojeż buszmeński | 2 podgatunki | południowo-zachodnia Angola, północna i środkowa Namibia oraz wschodnia Botswana, zachodnie i środkowe Zimbabwe oraz Południowa Afryka | DC: 17–21 cm DO: 1,9–3 cm MC: 291–479 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.
Opisano również gatunki wymarłe[15]:
- Atelerix broomi (Butler & Greenwood, 1973)[16] (Tanzania; plejstocen)
- Atelerix depereti Mein & Ginsburg, 2002[17] (Francja; miocen)
- Atelerix rhodanicus Mein & Ginsburg, 2002[18] (Francja; miocen)
- Atelerix steensmai Van Dam, Mein & Alcalá, 2020[19] (Hiszpania; miocen)
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b A.N. Pomel. Etudes sur les carnassiers insectivores (Extrait). „Archives des sciences physiques et naturelles”. 9, s. 251, 1848. (fr.).
- ↑ L. Fitzinger. Systematische Übersicht der Säugethiere Nordost-Afrika’s mit Einschluß der arabischen Küste, des rothen Meeres, der Somali- und der Nilquellen-Länder , südwärts bis zum vierten Grade nördlicher Breite. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 54 (1), s. 565, 1866. (niem.).
- ↑ O. Thomas. The generic division of the hedgehogs. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 1, s. 194, 1918. (ang.).
- ↑ a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 61. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 20. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b c d e T. Best: Family Erinaceidae (Hedgehogs and Gymnures). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 321–323. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Atelerix. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-30].
- ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 404. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 126.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 525.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 9.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 88.
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-08-05]. (ang.).
- ↑ Home. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).
- ↑ J.S. Zijlstra , Atelerix Pomel, 1848, Hesperomys project (Version 23.2.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-03-18] (ang.).
- ↑ P.M. Butler & M. Greenwood: The early Pleistocene hedgehog from Olduvai, Tanzania. W: L.S.B. Leakey, R.J.G. Savage & S.C. Coryndon (redaktorzy): Fossil Vertebratesof Africa. Cz. 3. London: Academic Press, 1973, s. 7–42. ISBN 978-0-12-440403-8. (ang.).
- ↑ Mein i Ginsburg 2002 ↓, s. 14.
- ↑ Mein i Ginsburg 2002 ↓, s. 17.
- ↑ J.A. van Dam, P. Mein & L. Alcalá. Late Miocene Erinaceinae from the Teruel Basin (Spain). „Geobios”. 61, s. 74, 2020. DOI: 10.1016/j.geobios.2020.06.002. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316. (ang.).
- P. Mein & L. Ginsburg. Sur l’âge relatif des différents dépôts karstiques miocènes de La Grive-Saint-Alban (Isère). „Cahiers scientifiques, Muséum d’Histoire naturelle de Lyon”. 2, s. 7–47, 2002. (fr.).