Żywuczij (1904)
![]() „Żywuczij” między 1902 a 1912 rokiem | |
Klasa | |
---|---|
Typ | |
Historia | |
Stocznia | |
Położenie stępki |
1902 |
Wodowanie |
maj 1904 |
![]() | |
Nazwa |
„Żywuczij” |
Wejście do służby |
1906 |
Zatonął |
12 kwietnia?/25 kwietnia 1916 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
350 ton |
Długość |
64 metry |
Szerokość |
6,4 metra |
Zanurzenie |
2,59 metra |
Napęd | |
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania 4 kotły, moc 5700 KM, 2 śruby | |
Prędkość |
26 węzłów |
Zasięg |
1200 Mm przy prędkości 12 węzłów |
Uzbrojenie | |
1 działo kal. 75 mm 5 dział kal. 47 mm (5 × I) 6 torped, 12–18 min | |
Wyrzutnie torpedowe |
3 × 381 mm (3 × I) |
Załoga |
62–69 |
Żywuczij (ros. Живучий) – rosyjski niszczyciel z początku XX wieku, jedna z 22 zbudowanych jednostek typu Bojkij . Okręt został zwodowany w maju 1904 roku w krajowej Stoczni Admiralicji w Nikołajewie, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego został wcielony w 1906 roku, z przydziałem do Floty Czarnomorskiej. „Żywuczij” wziął udział w I wojnie światowej, podczas której zatonął na minie nieopodal Sewastopola 12 kwietnia?/25 kwietnia 1916 roku.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]Okręt był jednym z 22 niszczycieli typu Bojkij zbudowanych w krajowych stoczniach, będących ulepszoną i powiększoną wersją zaprojektowanych w brytyjskiej stoczni Yarrow jednostek typu Sokoł[1][2] . Zbudowany został w Stoczni Admiralicji w Nikołajewie[1][2] . Stępkę okrętu położono w 1902 roku, a zwodowany został w maju 1904 roku[1][2] .
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]„Żywuczij” był niewielkim, czterokominowym niszczycielem, klasyfikowanym do 1907 roku jako torpedowiec[1][2] . Długość całkowita wynosiła 64 metry, szerokość 6,4 metra i maksymalne zanurzenie 2,59 metra[1][a]. Wyporność jednostki wynosiła 350 ton[1][3][b]. Okręt napędzany był przez dwie pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o łącznej mocy 5700 KM, do której parę dostarczały cztery kotły Yarrow[1][2] . Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26 węzłów[1][2] . Okręt mógł zabrać zapas węgla o maksymalnej masie 80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący 1200 Mm przy prędkości 12 węzłów[1][2] .
Uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły: umieszczone na nadbudówce dziobowej pojedyncze działo kalibru 75 mm L/48 Canet oraz pięć pojedynczych dział trzyfuntowych Hotchkiss M1885 L/40 kalibru 47 mm[1][2] . Jednostka wyposażona była w jedną dziobową stałą i dwie pojedyncze obracalne pokładowe wyrzutnie torped kalibru 381 mm, z łącznym zapasem sześciu torped[1][2] . Ponadto okręt mógł zabrać na pokład 12–18 min[1][2] .
Załoga okrętu liczyła 62–69 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][2][c].
Służba
[edytuj | edytuj kod]„Żywuczij” został wcielony do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego w 1906 roku[2] . Jednostka weszła w skład Floty Czarnomorskiej[5]. W 1912 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano wszystkie wyrzutnie torped kalibru 381 mm i wszystkie działka kalibru 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 450 mm oraz drugą armatę kalibru 75 mm Canet i sześć pojedynczych karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm[1][2] .
W trakcie I wojny światowej „Żywuczij” wchodził w skład Floty Czarnomorskiej[6]. Rankiem 16 października?/29 października 1914 roku przebywające na patrolu nieopodal Półwyspu Krymskiego „Żywuczij”, „Żarkij” i „Lejtienant Puszczin” wzięły udział w ataku na krążownik liniowy „Yavuz Sultan Selim”, który bez wypowiedzenia wojny ostrzelał port w Sewastopolu, jednak znalazłszy się pod silnym ogniem przeciwnika musiały zawrócić (trafiony dwoma pociskami „Lejtienant Puszczin” został uszkodzony)[7]. 17 marca?/30 marca 1915 roku krążownik „Kaguł” oraz niszczyciele „Żywuczij”, „Zawidnyj” i „Żutkij” ostrzelały rejon Kilimli w prowincji Zonguldak, powodując nieznaczne straty[8]. W styczniu 1916 roku okręt został uszkodzony po wybuchu kotła[9]. 12 kwietnia?/25 kwietnia nieopodal Sewastopola płynący w eskorcie pancernika „Impieratrica Marija” „Żywuczij” wszedł na postawioną przez niemiecki okręt podwodny SM UC-15 minę i zatonął ze stratą 48 z liczącej 80 osób załogi[4][10].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Niemal identyczne wartości podaje Gogin 2023 ↓ . Natomiast Olender 2021 ↓, s. 620 podaje, że długość wynosiła 60,2 metra, szerokość 6,4 metra i zanurzenie 1,8 metra.
- ↑ Identycznie podaje Leyland i Brassey 1906 ↓, s. 300. Natomiast Gogin 2023 ↓ podaje wyporność normalną 427–445 ton i pełną 520–530 ton.
- ↑ W chwili zatonięcia na pokładzie okrętu znajdowało się 80 osób[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Gardiner, Chesneau i Kolesnik 1979 ↓, s. 207.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Gogin 2023 ↓.
- ↑ Olender 2021 ↓, s. 620.
- ↑ a b Gonczarow i Zabłocki 2003 ↓, s. 18.
- ↑ Leyland i Brassey 1906 ↓, s. 300.
- ↑ Brassey 1915 ↓, s. 185.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 160.
- ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 237.
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 298.
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 297.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860–1905. Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik (red.). London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
- Ivan Gogin: BOYKIY torpedo boats (1902 – 1907). Navypedia. [dostęp 2023-05-27]. (ang.).
- Andriej Gonczarow, Władimir Zabłocki. U-booty Kajzera na Morzu Czarnym cz. 1. „Okręty Wojenne”. Nr 3 (59). XIII, 2003. ISSN 1231-014X.
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- Piotr Olender: Wojna rosyjsko-japońska 1904–1905. Działania na morzu. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2021. ISBN 978-83-8178-686-7.
- The Naval Annual, 1906. J. Leyland, T.A. Brassey (red.). Portsmouth: J. Griffin and Co., 1906. (ang.).
- The Naval Annual, 1915. T.A. Brassey (red.). London: William Cloves and Sons, 1915. (ang.).